II SA/Gd 530/16

Dnia 1 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na decyzję Wojewody z dnia 19 lipca 2016 roku, nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę postanawia: odmówić skarżącemu A. F. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Prawomocnym postanowieniem z 10 listopada 2016 r., sygn. II SA/Gd 530/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. F. na decyzję Wojewody z dnia 19 lipca 2016 r., nr [...] z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 23 września 2016 r. wzywającego stronę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, został doręczony skarżącemu w dniu 29 września 2016 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął zatem w dniu 6 października 2016 r. Z akt sprawy wynikało natomiast, że skarżący uiścił wpis, jednakże po upływie zakreślonego powyższym zarządzeniem terminu, tj. w dniu 7 października 2016 roku. W dniu 25 listopada 2016 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi podnosząc, że w dniu doręczenia przesyłki przebywał poza miejscem zamieszkania, a przesyłkę zawierającą wezwanie Sądu odebrała jego matka – E. F., która ma problemy z pamięcią i cierpi na demencję starczą. List został przekazany skarżącemu przez matkę dopiero w dniu 7 października 2016 r. i w tym też dniu skarżący uiścił wpis. Rozpatrując niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z treści cytowanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, LEX nr 1465314; z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LEX nr 741901). W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że nie uiścił wpisu sądowego w terminie bez swojej winy. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku, tj. nieobecność w miejscu zamieszkania, podczas której przesyłkę sądową odebrała matka skarżącego, nie wskazują na to, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć, i które mogłyby usprawiedliwiać zaniechanie skarżącego. Wskazać również należy, że twierdzenie strony o tym, iż przesyłkę zawierającą odpis zarządzenia Sądu odebrała w dniu 29 września 2016 r. jego matka – E. F., nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Zdaniem skarżącego fakt odbioru korespondencji przez E. F. powinien jednoznacznie wynikać z podpisu znajdującego się na potwierdzeniu odbioru przesyłki. Jak wynika jednak z tego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, przesyłka zawierająca odpis zarządzenia z dnia 23 września 2016 r. została odebrana w dniu 29 września 2016 r. nie przez E. F., lecz przez L. P. – dorosłego domownika (vide: podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - k. 25 akt). Wobec tych ustaleń nie można również uznać za wiarygodną okoliczności, że odpis zarządzenia został przekazany skarżącemu przez jego matkę – E. F., dopiero w dniu 7 października 2016 r. Wniosku tego nie zmienia złożone przez E. F. oświadczenie z dnia 12 grudnia 2016 r., w którym stwierdziła, że dniu 29 września 2016 r. odebrała korespondencję z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazała ją A. F. dopiero w dniu 7 października 2016 r. W ocenie Sądu jest ono niewiarygodne, ponieważ jest w oczywisty sposób sprzeczne z wynikającym z treści zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki faktem, iż przesyłkę odebrała L. P. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że podnoszona we wniosku kwestia późniejszego zapoznania się przez adresata przesyłki z jej treścią, w świetle przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma znaczenia dla skuteczności jej doręczenia. Ustawa ta wiąże bowiem rozpoczęcie biegu terminu do wykonania zarządzenia Sądu nie ze stanem wiedzy strony o treści tego zarządzenia, a z faktem jego skutecznego doręczenia. Zgodnie z art. 69 p.p.s.a. doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 p.p.s.a.). Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Doręczenie dokonane w takim trybie, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi. W związku z powyższym, skoro w niniejszej sprawie przesyłka sądowa zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego wraz z właściwym pouczeniem, została odebrana dnia 29 września 2016 r. przez dorosłego domownika skarżącego (k. 25 akt sądowych) – L. P., to doręczenie to należy uznać za prawnie skuteczne (art. 72 § 1 p.p.s.a.). Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Okoliczność, że odbiorca przesyłki nie przekazał odpisu wezwania w dniu jego odbioru skarżącemu, ani nie przekazał informacji o tym, że tę przesyłkę odebrał - nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, który nie wskazał żadnych obiektywnych okoliczności uniemożliwiających domownikowi zawiadomienie go o odebranej korespondencji (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 678/16 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona będzie zatem ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 60/11; z 1 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 620/15; z 6 października 2016 r., sygn. akt II GZ 969/16 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując Sąd uznał, że wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowym warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie braku winy osoby, która miała dokonać czynności procesowej w terminie. Uprawdopodobnienie nie wymaga wprawdzie wykazania pewności istnienia pewnych faktów, niemniej rolą wnioskującego jest przekonujące wykazanie okoliczności, które świadczą o braku winy. W badanej sprawie skarżący powołuje - jako okoliczność mającą wykazać jego brak winy - odebranie w dniu 29 września 2016 r. przesyłki przez jego matkę – E. F. i przekazanie mu tej przesyłki przez matkę dopiero w dniu 7 października 2016 r. Twierdzenia skarżącego nie są jednakże wiarygodne, ponieważ nie korespondują z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy, a która wskazuje, że przesyłkę w rzeczywistości odebrała inna osoba, niż wskazana przez stronę. W konsekwencji zarówno powoływanie się na wiek matki, zaniki pamięci i demencję, jak i złożenie przez nią oświadczenia - jest bezcelowe i nie może odnieść zamierzonego skutku. Ponadto, nawet przyjmując za wiarygodne twierdzenia skarżącego zawarte we wniosku, i tak należało stwierdzić, że skarżący nie dochował należytej staranności, wymaganej od osoby podejmującej czynności w postępowaniu przed sądem. Podmiot dbający o własne interesy winien bowiem zadbać o takie zorganizowanie odbioru korespondencji sądowej, aby to nie wywołało dla niego negatywnych konsekwencji procesowych. Wskazane przez skarżącego okoliczności świadczyć mogą natomiast jedynie o niedochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Skarżący powinien bowiem zadbać, aby dorośli domownicy byli poinformowani o konieczności przekazywania mu informacji o przesłanej korespondencji z Sądu. Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa stanowi natomiast przesłankę do odmowy przywrócenia jej uchybionego terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 85 § 1 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.