II SA/Gd 543/24
WyrokWSA w Gdańsku2024-11-13
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Krzysztof Kaszubowski, Jakub Chojnacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ma obowiązek poinformować stronę o możliwości uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności współmałżonka osoby wymagającej opieki, jeśli brak takiego orzeczenia jest jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej, w szczególności Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ma obowiązek poinformować stronę o możliwości uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności współmałżonka osoby wymagającej opieki, jeśli brak takiego orzeczenia stanowi jedyną przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niewykonanie tego obowiązku, wynikającego z art. 9 i art. 79a k.p.a., stanowi naruszenie przepisów postępowania, uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Skarżąca E. B. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, Panem J. P. Burmistrz Czerska odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że ojciec pozostaje w związku małżeńskim z osobą (matką skarżącej), która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jego niepełnosprawność nie powstała przed 25. rokiem życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący daty powstania niepełnosprawności nie ma zastosowania, a brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności współmałżonki jest przeszkodą do przyznania świadczenia. Skarżąca zaskarżyła decyzję SKO, podnosząc argumenty dotyczące obowiązku alimentacyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 6 marca 2024 r., nr SKO.421.123.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Skarga Pani E. B. (dalej: Skarżąca, Wnioskodawczyni) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 6 marca 2024 r. (dalej: SKO, Kolegium) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, została wniesiona w następującym stanie sprawy:
Burmistrz Czerska decyzją z 18 stycznia 2024 r. odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, Panem J. P.
Organ rozpoznając wniosek Skarżącej ustalił, że Pan J. P. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym 6 grudnia 2023 r. na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Chojnicach. W orzeczeniu stwierdzono, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Zgodnie z oświadczeniem Skarżącej, sprawuje Ona opiekę nad ojcem i matką, która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i w związku z tym nie może opiekować się mężem. W ramach opieki Skarżąca wykonuje wszystkie czynności związane z utrzymaniem higieny, przygotowuje posiłki, podaje leki, umawia wizyty lekarskie, robi zakupy, sprząta, opłaca rachunki oraz dba o wszystkie pozostałe czynności życia codziennego.
Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że Skarżąca mieszka w tym samym budynku, co rodzice oraz że z powodu pogarszającego się stanu zdrowia ojca zmuszona była w listopadzie 2022 r. zrezygnować z pracy, by się nim opiekować i nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej z tego powodu. Burmistrz w oparciu o zebrany materiał dowodowy stwierdził, że Skarżąca stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest uprawniona do wnioskowanego świadczenia, ponieważ Pan J. P. pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie została również spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż jego niepełnosprawność nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
SKO rozpoznając odwołanie Skarżącej, decyzją z 6 marca 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza.
Kolegium nie zgodziło się z poglądem organu pierwszej instancji, że nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutki tego wyroku mają znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż wyrok Trybunału wiąże wszystkich i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. Kolegium zgodziło się natomiast z organem pierwszej instancji, że skarżąca nie jest uprawniona do wnioskowanego świadczenia, ponieważ Pan J. P. pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Skarżąca w skardze na decyzję SKO powołała się na art. 132 Kodeku rodzinnego i opiekuńczego, który Jej zdaniem wyraźnie wskazuje, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Sytuacja taka ma miejsce w sprawie, ponieważ Jej matka jest schorowana i nie jest w stanie opiekować się mężem, zaś Skarżąca jest jedyną osobą, która może zaopiekować się rodzicami, gdyż mieszka z nimi pod jednym dachem i dlatego jest do ich dyspozycji całą dobę. Systemowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, że możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w pierwszej kolejności, co do zasady, przysługuje małżonkowi - jeżeli jest zdolny do sprawowania tej opieki. Zdaniem Skarżącej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. może być odczytywany tylko łącznie z założeniami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a to z kolei prowadzi do konstatacji, że w przypadku wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożonego przez osobę, która nie jest w pierwszej kolejności obciążona obowiązkiem alimentacyjnym, badaniu musi podlegać możliwość spełniania tego obowiązku przez współmałżonka.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
SKO pismem z 26 sierpnia 2024 r. przekazało do Sądu Orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Chojnicach z 10 lipca 2024 r. stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności Pani L. P. – matki Skarżącej – w którym wskazano, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 7 lutego 2024 r., to jest od daty złożenia wniosku o jego ustalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z innych powodów niż w niej wskazane.
Prawidłowo SKO ustaliło, że w związku z treścią art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm.), w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ponadto, zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z kolei, na mocy art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Co więcej, w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2024 r., na mocy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, chyba że jej współmałżonek legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Mając na uwadze treść tych przepisów, w pierwszej kolejności wskazać należy, że orzekające Kolegium ma rację, iż z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może być brany pod uwagę przy ocenianiu przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, które tutejszy Sąd w pełni akceptuje (zob. m.in. wyroki NSA z dnia: 2 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2407/16; 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 479/16; 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17; 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 8/19; 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/21; 4 sierpnia 2023 r., sygn. akt OSK 1259/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie konstytucyjności jedynie części norm dekodowanych z kontrolowanego przepisu w wyroku zakresowym wywołuje domniemanie niekonstytucyjności norm zawartych w zakwestionowanej części przepisu. W takiej sytuacji, w razie braku reakcji ustawodawcy, należy odkodować podstawę prawną z tych części przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją (zob. wyroki NSA z 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 128/16 i z 17 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2170/21, dostępne jw.).
Z tych względów, jak trafnie przyjęło Kolegium, fakt ustalenia stanu niezdolności Pana J. P. do samodzielnej egzystencji po ukończeniu przez niego 84 lat, nie mógł stanowić przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o przyznanie którego ubiegała się sprawująca nad Nim opiekę córka.
Odnośnie zaś do drugiej okoliczności, która stanowiła przesłankę negatywną przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, tj. brak legitymowania się przez małżonkę niepełnosprawnego Pana J. P., nad którym Wnioskodawczyni sprawuje opiekę, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazać trzeba, że istotnie warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Kwestia ta nie budzi wątpliwości, gdyż została przesądzona w wiążącej organy i tutejszy Sąd uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22 (dostępna w CBOSA). W związku z tym fakt, że małżonka osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza możliwość ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dalszym osobom, na których wobec osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny, a które - w związku ze sprawowaną faktycznie opieką - zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bądź nie podejmują takiej aktywności (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 803/22, dostępny jw.).
Wyjaśnić przy tym trzeba, że tak rygorystyczny wymóg wynika z faktu, iż organy administracji, nie posiadając wiadomości specjalnych, nie są w stanie samodzielnie rozstrzygnąć, czy współmałżonek osoby wymagającej opieki, np. z uwagi na wiek lub na posiadane schorzenia, jest osobą, którą można by zakwalifikować jako osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu. Z tego względu ustawodawca uznał, że kwestia stanu zdrowia współmałżonka powinna być rozstrzygana orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, wydanym w odrębnym trybie i podlegającym kontroli zarówno instancyjnej jak i sądowej (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 26 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 982/23, dostępny jw.). Rygoryzm tego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada przy tym celom ustawy. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że przepis. art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten jest konsekwencją nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Ponadto omawiany wymóg koreluje z faktem, że realizacja ustawowego obowiązku alimentacyjnego małżonka co do zasady może przybrać formę nie tylko świadczeń osobistych, sprawowania opieki, ale też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem (zob. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19, dostępny jw.).
Podkreślić należy, że dopóki istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są rygorowi prawnemu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie wolnej woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń przynajmniej w sferze opiekuńczej. Zatem nawet okoliczność zaistnienia faktycznej separacji nie znosi obowiązków określonych w art. 23 k.r.o., skoro ustawodawca dopuścił możliwość orzeczenia obok rozwodu także separacji w sferze prawnej. Dopiero zatem separacja w ujęciu prawnym, zgodnie z art. 61⁴ § 1, 3 i 4 k.r.o. stanowi fakultatywną okoliczność mogącą wyłączyć ustawowy obowiązek małżonków określony w art. 23 k.r.o. (por. wyroki NSA z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 3283/14; z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1035/21, dostępne w CBOSA).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budziło wątpliwości, że w dniu złożenia przez Skarżącą wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego, ojciec Skarżącej pozostawał w związku małżeńskim z Panią L. P., która nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności).
W realiach sprawy rozważania wymagało zatem, czy na organach administracji publicznej, w szczególności na SKO, spoczywał wynikający z art. 79a § 1 k.p.a. obowiązek poinformowania strony o konieczności przedłożenia orzeczenia stwierdzającego, iż matka Skarżącej, małżonka Pana J. P., posiada znaczny stopień niepełnosprawności, gdyż tylko takie orzeczenie uprawniałoby do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dalsze osoby zobowiązane do alimentacji, w tym przypadku córkę.
Rozważając tę kwestię, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Z kolei, w myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast stosownie do art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 k.p.a. stosuje się (§ 1). W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (§ 2).
Celem przepisu art. 79a § 1 k.p.a. jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawianych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. W takich przypadkach strona będzie zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawienia tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. W tym kontekście niewystarczające jest informowanie strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co od zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (uzasadnienie projektu ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, VIII kadencja, druk sejmowy nr 1183, s. 28).
Omawiany przepis i wynikający z niego obowiązek organu koncentruje się wokół identyfikacji niespełnionych (bądź niewykazanych) przesłanek uwzględnienia żądania, nie zaś katalogu dowodów, za pomocą których określone fakty powinny zostać udowodnione. Nie da się jednak wykluczyć, że w pewnych przypadkach należy stronie udzielić także informacji, za pomocą jakich kategorii dowodów powinna dążyć do uzyskania oczekiwanego rozstrzygnięcia (Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, publ. LEX, 2019).
W konsekwencji, w ocenie Sądu, w sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych, wynikający z art. 9 i art. 79a k.p.a. obowiązek informacyjny polega także na pouczeniu strony o możliwości złożenia wniosku o ustalenie znacznego, a nie umiarkowanego, stopnia niepełnosprawności małżonka osoby, nad którą strona sprawuje opiekę. Jest to szczególnie istotne w tych sprawach, gdzie zachodzą przesłanki umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą jest nielegitymowanie się przez małżonka podopiecznego strony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Oznacza to, że w niniejszej sprawie konieczne było, przed wydaniem decyzji odwoławczej, wystosowania do Skarżącej informacji, w trybie art. 79a § 1 k.p.a., jakie przesłanki zależne od strony nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, w tym w szczególności wskazanie, że małżonka podopiecznego strony nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jedynie takie orzeczenie umożliwia uzyskanie żądanego świadczenia. Innymi słowy, Kolegium powinno poinformować stronę, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności Pani L. P. nie jest - w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. - wystarczające do ubiegania się przez córkę o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem, oraz powinno wezwać Ją do przedłożenia w zakreślonym realnym terminie dokumentu potwierdzającego fakt znacznego stopnia niepełnosprawności Pani L. P., a następnie, w zależności od sposobu wykonania przez Skarżącą powyższego wezwania, uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy, bądź też odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia.
Realizacja tego obowiązku i wadliwość decyzji Kolegium związana z jego niewykonaniem, stanowiąca naruszenie wskazanych powyżej przepisów, w tym przede wszystkim art. 79a k.p.a., jest o tyle istotna w tej sprawie, że na etapie postępowania sądowego Kolegium przedłożyło orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Chojnicach z 10 lipca 2024 r., w którym stwierdzono, że Pani L. P. jest niepełnosprawna w stopniu znacznym i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to wydane zostało co prawda po wydaniu decyzji przez SKO, niemniej nie można wykluczyć, że realizacja przez Kolegium obowiązków wynikających z art. 9 i art. 79a k.p.a. pozwoliłaby na wcześniejsze uzyskanie przez Skarżącą tego dokumentu i przedłożenie go na etapie postępowania odwoławczego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast w aktualnym kształcie postępowanie organu nie spełnia wymogów stawianych przez art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga jest zasadna, a stwierdzone naruszenia prawa uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu, o czym orzeczono w wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, Kolegium zobowiązane jest uwzględnić fakt legitymowania się przez małżonkę podopiecznego Wnioskodawczyni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a następnie rozważyć, czy zaistniały wszystkie przesłanki przyznania Jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło