II SA/Gd 571/25

WyrokWSA w Gdańsku2026-02-18

Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Dariusz Kurkiewicz, Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy domek holenderski posadowiony na bloczkach betonowych i kołach, pełniący funkcję mieszkalną, może być uznany za budynek trwale związany z gruntem, a w konsekwencji, czy jego budowa bez pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną podlegającą nakazowi rozbiórki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały domek holenderski jako budynek trwale związany z gruntem, ponieważ jego posadowienie na bloczkach betonowych i kołach od 2019 r. zapewnia mu stabilność i odporność na czynniki zewnętrzne. Fakt ten, w połączeniu z funkcją mieszkalną i posiadaniem przegród budowlanych, dachu i fundamentów (pełnionych przez bloczki betonowe), przesądza o jego charakterze jako budynku. Budowa bez wymaganego pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, a ponieważ postępowanie wszczęto przed 19 września 2020 r., zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do tej daty, co uzasadnia nakaz rozbiórki.
Stan faktyczny
Skarżący M. B. wniósł skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego – domku holenderskiego. Obiekt ten został posadowiony na działce w 2019 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy uznały domek holenderski za budynek trwale związany z gruntem, a jego budowę za samowolę budowlaną. Skarżący kwestionował kwalifikację obiektu jako budynku, powołując się na przepisy "lex silos" i twierdząc, że obiekt wymagał jedynie zgłoszenia. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organom naruszenie przepisów Prawa budowlanego i procedury administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2025 r. nr WOP.7721.42.2022.JS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. M. B., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, którą utrzymano decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z 11 października 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako PINB) zawiadomił M. B. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] położonych w obr. K., gmina K. Ponadto, organ poinformował o oględzinach, które mają się odbyć w dniu 20 listopada 2019 r. Pismem z 20 listopada 2019 r. PINB poinformował stronę, że oględziny odbędą się w dniu 11 grudnia 2019 r. W dniu 11 grudnia 2019 r. inspektorzy PINB w obecności M. B. przeprowadzili oględziny ww. nieruchomości, podczas których ustalili m.in., że na terenie ww. działki znajduje się m.in. obiekt budowlany - domek holenderski, nietrwale związany z gruntem (na bloczkach betonowych i kołach), o konstrukcji stalowej i wymiarach 3,70 m x 10,90 m, pełniący funkcję mieszkalną. Ww. obiekt budowlany został posadowiony na działce w 2019 r. a jego inwestorem jest M. B. Postanowieniem z 22 stycznia 2020 r. nr PINB-7141/066d/2019/PO PINB wstrzymał roboty budowlane przy budowie ww. obiektu budowlanego oraz nałożył na Inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2020 r. następujących dokumentów: a) ostatecznej decyzji Wójta Gminy Krokowa o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla ww. obiektu budowlanego, b) 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowego obiektu budowlanego wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie i wpisaną na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowienie nie zostało zaskarżone. W dniu 26 kwietnia 2021 r. inspektorzy PINB przeprowadzili oględziny i ustalili, że m.in. przedmiotowy obiekt budowlany nie został rozebrany. Pismem z 11 maja 2021 r. PINB poinformował stronę, że upłynął termin przedstawienia dokumentów określonych w postanowieniu z 22 stycznia 2020 r. oraz że istnieje możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi z 14 maja 2021 r. inwestor ustosunkował się do pisma. Decyzją z 18 stycznia 2022 r. nr PINB-7141/066d-1/2019/PO PINB nakazał inwestorowi rozbiórkę budynku trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych i kołach) o konstrukcji stalowej i wymiarach 3,70 m x 10,90 m, pełniącego funkcję mieszkalną, usytuowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...]. W uzasadnieniu PINB wyjaśnił, że obiekt został posadowiony na działce w 2019 r. i od tego czasu opiera się czynnikom zewnętrznym, co świadczy o trwałości jego połączenia z gruntem. Inwestor wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB). Pismem z 8 marca 2022 r. WINB zobowiązał organ I instancji na okoliczność ustalenia w trakcie oględzin szczegółowego sposobu posadowienia obiektów na gruncie wraz z dokumentacją zdjęciową oraz posiadania przez te obiekty wewnętrznych instalacji. W dniu 11 maja 2022 r. inspektorzy PINB przeprowadzili w obecności inwestora oględziny przedmiotowych obiektów. W protokole m.in. wskazano, że domek holenderski jest posadowiony na bloczkach betonowych luźno ustawionych na gruncie rodzimym i kołach o konstrukcji stalowej. W dniu oględzin obiekt był podłączony do instalacji wodociągowej – studni i instalacji kanalizacyjnej szamba, a także posiadał własne źródło energii elektrycznej z akumulatorów. Pismem z 26 lipca 2024 r. WINB wezwał PINB do przeprowadzenia dodatkowych oględzin oraz przesłania aktualnego wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów. W dniu 23 października 2024 r. organ I instancji przeprowadził w obecności inwestora oględziny, podczas których ustalono m.in., że sporny obiekt znajduje się w całości na działce nr [...]. W dniu 27 maja 2025 r. organ I instancji kolejny raz przeprowadził oględziny w obecności inwestora. Decyzją z 1 lipca 2025 r. nr WOP.7721.42.2022.JS WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skoro postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 11 października 2019 r., to zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane (dalej jako P.b.) obowiązujące przed dniem 19 września 2020 r. Następnie WINB wyjaśnił, że aby zakwalifikować dany obiekt budowlany jako budynek, musi on spełniać następujące cechy: być trwale związany z gruntem, posiadać przegrody budowlane, dach oraz fundamenty. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom w zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. Przy czym nie ma znaczenia rodzaj zastosowanego fundamentu – wylewany, murowany czy bloczki betonowe. Trwałe związanie z gruntem to po prostu posadowienie obiektu stabilnie tak, że opiera się warunkom zewnętrznym. Fundament ma zapewnić trwałość konstrukcji uniemożliwiając jej przesunięcie. Co więcej, fundament może być wykonany z różnych materiałów. Technologie budowlane umożliwiają zaś stosowanie alternatywnych rozwiązań konstrukcyjnych, które pełnią równoważne funkcje. Fundamentem są więc też fundamenty punktowe pozwalające na swobodne oparcie obiektu na cegłach, kamieniach, kostkach lub bloczkach betonowych. Istotna jest trwałość, stabilność całej konstrukcji. Przedmiotowy domek holenderski został posadowiony na działce w 2019 r. na bloczkach betonowych. Ten sposób związania z gruntem świadczy o jego stabilności i przeciwdziałaniu czynnikom zewnętrznym. Natomiast bloczki betonowe pełnią funkcję fundamentu. Zatem należy zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, że przedmiotem postępowania jest budynek, ponieważ jest trwale związany z gruntem, posiada ściany, dach i fundamenty. Przedmiotowy budynek został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Jako że organ I instancji stwierdził naruszenie art. 28 ust. 1 P.b., zgodnie z którym roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 – 31, to rozpoczął postępowanie legalizacyjne w oparciu o przepisy art. 48 P.b. W toku postępowanie PINB wydał postanowienie z 22 stycznia 2020 r., w którym wstrzymał roboty budowlane przy budowie ww. budynku oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2020 r. określonych dokumentów. Jednakże do dnia wydania decyzji nakazującej rozbiórkę inwestor nie podjął próby zalegalizowania przedmiotowego obiektu. Wobec tego PINB był zobligowany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego, a WINB utrzymał tę decyzję w mocy. Odnosząc się do argumentów odwołania WINB wyjaśnił, że nie podważa prawa własności działek nr [...] i [..] przysługującego inwestorowi. Zgodnie z art. 140 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Oznacza to, że prawo własności upoważnia właściciela do posiadania, używania i dysponowania rzeczą - w tym przypadku nieruchomością położoną na ww. działkach, przy czym działania właściciela są ograniczone zasadami współżycia społecznego oraz przepisami prawa, do których należą przepisy Prawa budowlanego. Ponadto należy wyjaśnić, że przepisy Prawa budowlanego mają zastosowanie nie tylko do budynków trwale związanych z gruntem, ale również do obiektów budowlanych nietrwale związanych z gruntem. W skardze na powyższą decyzję inwestor wskazał, że decyzje organów obu instancji bezpodstawnie i bezzasadnie naruszają przepisy Prawa budowlanego. W ocenie Skarżącego przedmiotowy budynek nie wymaga pozwolenia na budowę. Skarżący powołał się przy tym na nowelizację ustawy Prawo budowlane z 2023 r. tzw. "Lex silos" i wyjaśnił, że dokonał zgłoszenia całej swojej zabudowy Staroście. Zdaniem Skarżącego organy naruszyły szereg przepisów i nękają schorowanego człowieka w podeszłym wieku, któremu nie powinno się niszczyć mienia. W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie. Pismem z 13 października 2025 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik przedstawił stanowisko w sprawie podnosząc zarzuty naruszenia: 1) art. 3 pkt 2 P.b. poprzez zastosowanie wskazanego przepisu i zakwalifikowanie obiektu budowlanego - domku holenderskiego do kategorii budynku, podczas gdy wskazany obiekt należy zaliczyć do tymczasowych obiektów budowlanych, a błędnie dokonana kwalifikacja prawnobudowlana obiektu przez organ ma zasadnicze znaczenie dla samego procesu legalizacji, jak i dla dalszych jego losów w razie zakończenia procesu legalizacji rozbiórka; 2) przepisów postępowania, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), poprzez brak podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie właściwego zakwalifikowania obiektu budowlanego, co ostatecznie doprowadziło organ do nieprawidłowych ustaleń, że obiekt ten jest budynkiem i skutkowało zastosowaniem norm sankcyjnych w postaci decyzji nakazującej rozbiórkę budynku, podczas gdy w rzeczywistości jest to obiekt tymczasowy, co przekłada się na zupełnie inny tryb procedowania i uwarunkowania rozbiórki; 3) przepisów postępowania, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji przez Sąd oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Prawomocnym postanowieniem z 8 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 571/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 1 lipca 2025 r., którą utrzymano decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z 18 stycznia 2022 r. nakazującą Skarżącemu rozbiórkę budynku trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych i kołach) o konstrukcji stalowej i wymiarach 3,70 m x 10,90 m, pełniącego funkcję mieszkalną, usytuowanego w 2019 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] obr. K., gmina K. (oznaczony literą "C"). Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej jako P.b.) w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333). Stosownie bowiem do art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 z późn. zm.), do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 [tj. ustawą Prawo budowlane – przyp. Sądu], wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy [tj. przed 19 września 2020 r. – przyp. Sądu], przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Przechodząc do oceny zaskarżonych decyzji należy wskazać, że prawidłowa kwalifikacja prawnobudowlana spornego obiektu budowlanego pozwala na ustalenie konsekwencji jego samowolnego posadowienia. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 P.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. To stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej, stanowi przesłankę do orzekania przez organy nadzoru budowlanego. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i jej ocena z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Przy czym należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem ustalenie, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. W niniejszej sprawie nie jest zaś kwestionowane, że sporny obiekt został posadowiony w 2019 r. Zdaniem orzekających w sprawie organów sporny obiekt stanowi budynek trwale związany z gruntem o funkcji mieszkalnej. Z kolei w ocenie Skarżącego, przedmiotowy budynek nie wymagał pozwolenia na budowę z uwagi na tzw. lex silos. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, mamy do czynienia z tymczasowym obiektem budowlanym. Wobec tego należy przypomnieć, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 1 P.b. przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Natomiast budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 P.b.). Z przytoczonych przepisów wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Nie ulega wątpliwości, że najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi właśnie poprzez wykonanie fundamentów. Jednakże nie można wykluczyć pełnienia funkcji fundamentu przez inny sposób związania niż zagłębienie w ziemi. A zatem, musi istnieć taka konstrukcja, która będzie spełniać rolę fundamentu i dopiero jej obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie - pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku, przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów (zob. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 2120/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika, w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo. Istnienie fundamentów nie jest aktualnie jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ dostępne są środki techniczne, które pozwalają na zastosowanie innych rozwiązań technicznych pozwalających na trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem (zob. wyrok NSA z 20 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 770/22, orzeczenia.nsa.gov.pl i przytoczone tam orzecznictwo). Co więcej, obecnie fundament nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu, któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony (zob. wyroki NSA: z 16 października 2024 r. sygn. akt II OSK 2859/21 i z 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1327/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo dokonały oceny prawnobudowlanej spornego obiektu. Fakt, iż jest on posadowiony na działce od 2019 r. i od tego czasu opiera się czynnikom zewnętrznym świadczy o trwałości jego połączenia z gruntem. Powyższego stanowiska nie zmienia to, że jest on posadowiony na bloczkach betonowych i kołach. Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przy ocenie obiektów takich jak np. przyczepy kempingowe czy domki holenderskie konieczne jest zastosowanie dodatkowego kryterium, tj. celu, w jakim dany obiekt został umieszczony na nieruchomości oraz okresu jego funkcjonowania na tej nieruchomości (por. np. wyroki NSA: z 13 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 348/08; z 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 423/11 oraz z 10 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 39/12). Domki holenderskie (i podobne obiekty kontenerowe, np. barakowozy) są traktowane jako obiekty budowlane. W orzecznictwie przesądzono już, że ustawione na gruncie przyczepy kempingowe, niespełniające w danej chwili swojej pierwotnej funkcji transportowo - komunikacyjnej, stanowią obiekty budowlane (zob. wyrok NSA z 24 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 384/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe prowadzi do wniosku, że organy zasadnie wskazały, iż sporny budynek rekreacji indywidualnej w momencie jego posadowienia na przedmiotowej działce w 2019 r. wymagał uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec braku takiego pozwolenia mamy do czynienia z samowolą budowlaną, której możliwość sanacji należy oceniać wedle przepisów Prawa budowlanego sprzed 19 września 2020 r. W obowiązującym do 18 września 2020 r. stanie prawnym procedura legalizacji samowoli budowlanej była uregulowana w art. 48 P.b. W myśl ust. 1 tego przepisu co do zasady organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2 zdanie 1). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4). W niniejszej sprawie niesporne jest, że organ I instancji wydał na podstawie art. 48 ust. 2 P.b. z 2020 r. postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych z 22 stycznia 2020 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i uostateczniło się, a zatem funkcjonuje w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne. Skoro inwestor nie skorzystał z możliwości zaskarżenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych mimo czynnego udziału w toczącym się postępowaniu i pomimo prawidłowego doręczenia mu tego postanowienia (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru, k. nr 6 akt administracyjnych PINB), to na tym etapie organ nadzoru budowlanego był zobligowany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 4 P.b. z 2020 r. Odnosząc się do argumentacji Skarżącego o tzw. lex silos należy wyjaśnić, że mianem lex silos jest nazywana ustawa z dnia 9 maja 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 967). Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy: "Wychodząc naprzeciw postulatom oraz oczekiwaniom rolników w przezwyciężeniu barier administracyjnych, na które napotykają w procesie budowlanym, do katalogu inwestycji zwolnionych z pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia dodano jednokondygnacyjne budynki gospodarcze i wiaty o prostej konstrukcji, związane z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 150 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Dodatkowo proponuje się rozszerzenie katalogu inwestycji (budów) niewymagających decyzji o pozwoleniu na budowę, a wymagających jedynie dokonania zgłoszenia, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane o jednokondygnacyjne budynki gospodarcze i wiaty o prostej konstrukcji, związane z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 300 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 7 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. [...] Ponadto budowa naziemnych silosów na materiały sypkie, o pojemności do 250 m3 i wysokości nie większej niż 15 m będzie zwolniona z pozwolenia na budowę a inwestycja ta będzie wymagać jedynie zgłoszenia budowy. Proponowane zmiany niewątpliwie przyczynią się do ułatwienia procesu inwestycyjno-budowlanego prowadzonego na terenie gospodarstw rolnych" (https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=3178, s. 1-2). Powyższa ustawa weszła w życie częściowo z dniem 20 maja 2023 r., częściowo z dniem 3 czerwca 2023 r. a częściowo z dniem 7 czerwca 2023 r. Ustawa ta nie zawiera żadnych przepisów o mocy wstecznej. A zatem wskazana przez Skarżącego nowelizacja przepisów Prawa budowlanego po pierwsze nie może mieć zastosowania do budynku Skarżącego, który został posadowiony w 2019 r., a więc 4 lata przed wejściem w życie nowelizacji. A po drugie, wskazana zmiana przepisów ma zastosowanie do gospodarstw rolnych. Z akt sprawy nie wynika zaś, by Skarżący na terenie przedmiotowej działki prowadził gospodarstwo rolne. Po trzecie, wskazane zmiany dotyczą innego rodzaju obiektów niż budynek o funkcji mieszkalnej. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło