II SA/Gd 621/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., D. P. L., M. K. i S. B. na czynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr RD.5140.6.2024.KP w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku nieruchomości oraz Zarządzenie nr 21 Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2010 r. w sprawie wykazu zabytków nieruchomych z terenu Województwa Pomorskiego wyznaczonych przez Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. odrzuca skargę w części dotyczącej Zarządzenia nr 21 Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2010 r. w sprawie wykazu zabytków nieruchomych z terenu Województwa Pomorskiego wyznaczonych przez Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków, 3. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku solidarnie na rzecz skarżących J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., D. P. L., M. K. i S. B. kwotę 1228 (tysiąc dwieście dwadzieścia osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. Sp. z o.o., D. L., S. B. oraz M. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków budynku mieszkalnego oraz karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego. Zaskarżona czynność została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Zawiadomieniem z dnia 26 lutego 2024 r. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej też jako: "PWKZ") poinformował J. Sp. z o.o., D. L., S. B. oraz M. K., współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. C. [...] w G. (dalej jako: "skarżący", "strony", "współwłaściciele") o zamiarze włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków (dalej jako "WEZ") karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego - budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. (dz. ewid. [...], obr. [...]). W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie do PWKZ wpłynęły pisma dwóch współwłaścicieli budynku: M. K. z dnia 12 marca 2024 r. oraz J. Sp. z o.o. z dnia 14 marca 2024 r. W obu pismach strony zwróciły się z wnioskiem o nadesłanie karty ewidencyjnej, którą PWKZ zamierza włączyć do WEZ oraz o przeprowadzenie dowodu z załączonych do pism "Opinii prawnej z zakresu prawa ochrony zabytków w sprawie możliwości uznania za zabytek w rozumieniu prawnym budynku przy ul. C. [...] w G." autorstwa prof. K. Z. (dalej jako: "załącznik nr 1") oraz "Oceny stylu i określenia wartości zabytkowych nieruchomości przy ul. C. [...] w G." autorstwa dr M. K. (dalej jako: "załącznik nr 2"). Strony zwróciły się ponadto z wnioskiem o odstąpienie od włączenia karty ewidencyjnej do WEZ z uwagi na to, że w ocenie wnioskodawców przedmiotowy budynek nie jest zabytkiem. Zawiadomieniem z dnia 3 kwietnia 2024 r. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 951 ze zm.; dalej jako: "u.o.z.o.z.") oraz § 15 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 56 ze zm.; dalej jako: "rozporządzenie MKiDN") zawiadomił współwłaścicieli o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku: budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. (dz. ewid. [...], obr. [...]). Organ wyjaśnił, że budynek został wzniesiony na początku lat 60. XX wieku według projektu inż. arch. J. R., a oddanie do użytku nastąpiło w 1962 r. Budynek obecnie znajduje się na obszarze dzielnicy [...], w części historycznie przynależnej do zaprojektowanego w 1920 r. letniska [...] (później zwanego też umownie [...]). Przedmiotowy budynek jest wolnostojący, usytuowany na parceli częściowo o funkcji ogrodowej. W ocenie organu zabytek wpisuje się w kontekst historycznego zagospodarowania dzielnicy, w której niegdyś dominowała zabudowa willowa. Jego powstanie wynika z utrzymania tradycji urbanistycznej nawiązującej do koncepcji planistycznej letniska oraz popularnej wówczas idei miasta-ogrodu. Jest to budynek murowany, otynkowany, o rozczłonkowanych bryle i rzucie. Bryłę, złożoną z wyższego korpusu głównego oraz dostawionych do niej aneksów, przekrywa płaski dach z papy. Otwory okienne są w większości prostokątne, o różnej wielkości: 2,3,4-dzielne. Horyzontalnym elementem wystroju elewacji jest uskokowy gzyms wieńczący elewacje. W budynku zachowała się oryginalna, drewniana stolarka okienna, W ocenie PWKZ nośnikiem wartości artystycznych zabytku jest jego forma architektoniczna, kompozycja bryły, wystrój elewacji. Sposób wyrazu artystycznego wpisuje się w nurt powojennego modernizmu poprzez zastosowanie asymetrycznej bryły o płaskim dachu, znacznej ilość otworów okiennych o zróżnicowanej wielkości (z prostą, drewnianą stolarką okienną) oraz ekspresyjnego, uskokowego gzymsu. Należy podkreślić, że wymienione wartości artystyczne zaistniały w sposób planowy, a nie przypadkowy - jako wynik koncepcji twórczej architekta. Nośnikiem wartości historycznych zabytku jest natomiast jego autentyczna substancja zawarta w strukturze, materiale, detalu architektonicznym (m. in. drewniana stolarka okienna). W elewacjach zewnętrznych umniejszenie tej wartości nastąpiło w niewielkim stopniu (m. in. poprzez wymianę drzwi balkonowych na PVC, wymianę stolarki drzwiowej w głównym wejściu do budynku). Autentyzm dotyczy również utrzymanej funkcji mieszkalnej oraz zgeometryzowanej formy budynku. Zachowana substancja zabytkowa pozwala uznać budynek za dokument przeszłości w kontekście stosowanych w latach powojennych w G., w budownictwie willowym, materiałów, technologii, standardów budowlanych. PWKZ wskazał ponadto, że przedmiotowy obiekt stanowi materialny wytwór indywidualnej koncepcji projektowej J. R. - architekta czynnego zawodowo na P. w latach powojennych. Można go zatem uznać za potencjalny przedmiot badań poszerzających wiedzę na temat architektów powojennego modernizmu działających w G. Zabytek, jako przykład kontynuacji przedwojennej tradycji modernizmu, jest nośnikiem wartości naukowych umożliwiających badanie tendencji architektoniczno-stylowych panujących po 1945 r. W ocenie organu budynek może być także traktowany jako przedmiot badań związanych z rozwojem przestrzenno-krajobrazowym obecnej dzielnicy [...], leżącej w granicach historycznego letniska [...]. Ustosunkowując się po pism stanowiących odpowiedź na zawiadomienie organu z dnia 26 lutego 2024 r. PWKZ wskazał, że wbrew stanowisku stron przedmiotowy budynek spełnia wszystkie przesłanki wskazane w definicji legalnej zabytku (art. 3 pkt 1 u.o.z.o.z.) poczynając od tego, że stanowi nieruchomość będącą dziełem człowieka. Niezależnie od powyższego przedmiotowy budynek jest nośnikiem wartości artystycznych, historycznych i naukowych. PWKZ zaznaczył jednocześnie, że obiekty powstałe w latach powojennych współtworzą współczesny krajobraz kulturowy. Wśród nich znajdują się dzieła architektury mieszkaniowej zróżnicowane typologicznie, materiałowo, funkcjonalnie, stylistycznie, o różnych nawarstwieniach historycznych i różnym stanie zachowania. Kryteria ich oceny pod względem tego czy są to obiekty zabytkowe i w konsekwencji oceny posiadanych przez nie wartości (artystycznych, historycznych, naukowych) formułowane są w symbiozie, a nie w oderwaniu od wspomnianej różnorodności. Elementem współtworzącym krajobraz kulturowy i jednocześnie stanowiącym świadectwo minionej epoki jest opisywany budynek. W ocenie organu zachowanie budynku jako świadectwa minionej epoki, posiadającego wyżej opisane wartości, leży w interesie społecznym rozumianym jako interes ogółu społeczeństwa, a nie suma, często przeciwstawnych względem ochrony zabytków, interesów indywidualnych. Zachowanie dla przyszłych pokoleń dziedzictwa narodowego znajduje podstawę w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako: "Konstytucja RP") zaś obowiązek troski o dobro wspólne, m. in. wytwory kultury, w tym dzieła architektoniczne ciążący na obywatelu znajduje odzwierciedlenie w art. 82 Konstytucji RP. Organ podkreślił, że rozpiętość skali wartościowania wytworów kultury w postaci zabytków jest szeroka, co oznacza że ewidencjonowane i dokumentowane są zarówno zabytki o ponadprzeciętnych walorach dla dziedzictwa narodowego, jak również te które stanowią świadectwo minionej epoki z perspektywy społeczności lokalnej. Ustosunkowując się do kwestii dotyczącej przekształceń budynku względem pierwotnych projektów architektonicznych, których kopie uwzględniono w treści załącznika nr 2, PWKZ wskazał, że fragmentaryczne odstępstwa od pierwotnie zakładanego projektu, późniejsze przekształcenia i nawarstwienia w strukturze architektonicznej, w całościowej ocenie nie umniejszają opisanym powyżej wartościom. Pomimo wystąpienia wtórnych przekształceń budynek zachował bowiem znaczny stopień autentyzmu formy i substancji z której został pierwotnie wykonany, a wprowadzone zmiany nie spowodowały znacznego uszczerbku dla ogólnego wyrazu stylistycznego. Organ podkreślił, że wartościowanie budynku towarzyszące czynności włączenia karty ewidencyjnej do WEZ dokonywane jest na podstawie cech budynku składających się na aktualny stan faktyczny. Tym samym podstawy oceny wartości zabytku nie stanowi dokumentacja projektowa przedstawiająca rozwiązania konstrukcyjno-stylistyczne, z których część nie została finalnie zrealizowana. Zdaniem organu podnoszona przez strony argumentacja dotycząca "typowości dla budownictwa jednorodzinnego okresu PRL" jak również stwierdzenie, że inż. arch. J. R. "nie był wybitnym twórcą okresu modernizmu [...]" nie przesądzają o braku wartości artystycznych, historycznych, naukowych budynku. Należy bowiem rozróżnić kryteria oceny zabytków kwalifikujących się do objęcia ochroną prawną na podstawie indywidualnego wpisu do rejestru zabytków, od ujęcia obiektu w ewidencji zabytków stanowiącej tzw. nienazwaną formę ochrony. Końcowo organ zwrócił uwagę, że stwierdzenie iż "(...) w okolicy nadal istnieją pojedyncze budynki o charakterze willowym, przewyższające swoja estetyką kompozycją elewacji lub strukturą wartości budynku przy ul. C. [...], lecz nie zostały ujęte w Ewidencji Zabytków" podkreśla istnienie historycznej zabudowy willowej - dokumentu przeszłości czerpiącego z tradycji dawnego letniska [...]. Fakt nieujęcia obiektów o cechach zabytkowych w wojewódzkiej i/lub gminnej, ewidencji zabytków należy uznać w powyższym kontekście za przeoczenie, a nie przyczynek do pozbawiania ochrony konserwatorskiej opisywanego zabytku. Dokonując włączenia karty ewidencyjnej zabytku do WEZ PWKZ nie dokonuje analizy zasadności wyłączania z WEZ w przeszłości kart ewidencyjnych obiektów znajdujących się w okolicy budynku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika zawodowego, zarzucili zaskarżonej czynności naruszenie: 1) art. 22 ust. 2 u.o.z.o.z. stanowiącego, że wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa - a nie w formie "wykazu" budynków bez założonych kart jak wskazuje organ - co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy; 2) art. 21 u.o.z.o.z. poprzez jego niezastosowanie; 3) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 22 ust. 2 u.o.z.o.z. poprzez włączenie budynku do wojewódzkiej ewidencji zabytków bez karty w 2010 r., przez co organ naruszył przepisy procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474) traktując wykaz obiektów przeznaczonych do włączenia do WEZ jako obiekty włączone do WEZ (zob. zawiadomienie z 26 lutego 2024 r., gdzie błędnie przywołuje nieistniejący art. 7 ust. 1), przypisując tej regulacji skutki nieznane prawu; 4) art. 3 pkt. 1 u.o.z.o.z. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że wskazany w zaskarżonej czynności obiekt jest zabytkiem w rozumieniu powołanego przepisu w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki do uznania go za zabytek, która to samowola organu dodatkowo stanowi uchybienie zaskarżonego aktu w kontekście konstytucyjnej zasady proporcjonalności, a ponadto świadczy o tym, że organ w sposób nieuzasadniony przedkłada interes społeczny nad interes indywidualny, pomimo załączenia przez stronę opinii o braku zabytkowych cech spornego obiektu sporządzonych przez niekwestionowany autorytet w zakresie prawa ochrony zabytków - prof. dra hab. K. Z. oraz opinii konserwatorskiej dra M. K., pomimo potwierdzonego przez organ braku literatury dotyczącej spornego budynku, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, podczas gdy cechy obiektu nie zostały zweryfikowane przed włączeniem do wojewódzkiej ewidencji zabytków, a ponadto obecnie budynek nie nosi ustawowych cech zabytku - ani interes społeczny, ani przesłanka świadectwa minionej epoki, ani też inne poszczególne przesłanki ustawowe (wartość naukowa, artystyczna, historyczna) nie występują, co stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy; 5) art. 3 pkt 1 u.o.z.o.z. poprzez brak współczesności włączenia do ewidencji i opracowania karty. Organ nie oparł decyzji o włączeniu do ewidencji na aktualnym stanie obiektu. Brakuje przesłanki współczesności karty z podjęciem decyzji o jej włączeniu. Organ chce "włączenie" z 2010 r. uzasadniać kartą z 2024 r. W zawiadomieniu PWKZ z 26 lutego 2024 r. organ powołuje się na fakt wydania zarządzenia PWKZ z 6 grudnia 2010 r. w sprawie wykazu kart "wyznaczonych przez PWKZ do ujęcia w WEZ", a zatem nie włączonych formalnie, tylko dopiero wytypowanych. Za tym wyznaczeniem nie nastąpiło włączenie. Z materiału dowodowego wynika, że karta którą wskazano w załączonym do tego zarządzenia wykazie z 2010 r. nigdy nie istniała. Zatem to wyjaśnienie organu o wykazie jako podstawie włączenia wydaje się niezgodne z prawdą. Należy uznać, że zawiadomienie oparte o ustalenia niezgodne z prawdą jest wadliwe; 6) art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie, albowiem w ocenie skarżących utrzymywanie obiektu w ewidencji w sposób nieuprawniony narusza ich prawo własności, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy; 7) art. 31 ust 2 Konstytucji RP to jest naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności, rzetelności i sprawności działania administracji publicznej, naruszenie zasad postępowania przed organem administracji publicznej poprzez nieproporcjonalne nakładania ograniczeń na właściciela obiektu poprzez wpis do wojewódzkiej ewidencji zabytków, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy; 8) art. 2, art. 7, art. 184 Konstytucji RP, gdyż organ podjął decyzję o włączeniu karty ewidencyjnej do wojewódzkiej ewidencji zabytków podczas gdy przed WSA w Gdańsku toczy się sprawa dotycząca odmowy wyłączenia z wojewódzkiej ewidencji domniemanego zabytku dotycząca tego samego obiektu - który nie posiada karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego (II SA/Gd 1103/23); 9) § 14 ust. 1 rozporządzenia MKiDN, gdyż organ nie sprawdził, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym i pominął opinie biegłych prof. dra hab. K. Z.i dra M. K., przez co organ do ewidencji włączył kartę obiektu, który nie jest zabytkiem, co narusza ustawową definicję zabytku wyrażoną w art. 3 pkt. 1 u.o.z.o.z. oraz cel ewidencji wyrażony w art. 22 u.o.z.o.z. przy czym strona dołożyła wszelkich starań aby zbadać, czy obiekt jest zabytkiem i przedłożyła opinie biegłych, a organ nie dołożył należytej staranności, nie powołał żadnych biegłych i gołosłownie stwierdził, bez żadnych badań naukowych, że obiekt jest zabytkiem, naruszając w ten sposób prawa właścicielskie strony; 10) § 15 ust. 7 w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia MKiDN, gdyż organ nie przesłał karty ewidencyjnej stronie przez włączeniem karty. Nie poinformowano strony o treści karty przed jej włączeniem poprzez brak załączenia karty do zawiadomienia o zamiarze włączenia (...) z 26 lutego 2024 r. Jest to błąd formalny wynikający z naruszenia procedury dotyczącej zawiadomień wynikającej z § 15 ust. 7 w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia MKiDN. Zgodnie z tymi przepisami do zawiadomienia PWKZ z 26 lutego 2024 r. o zamiarze włączenia karty do WEZ lub zawiadomienia o sporządzeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku organ powinien dołączyć odpowiednio potwierdzoną kopię karty ewidencyjnej zabytku albo nowej karty ewidencyjnej zabytku - co nie miało miejsca. Z tego powodu właściciel nie mógł zapoznać się z treścią karty, która była planowana do włączenia do WEZ. Ponadto organ uniemożliwił stronie zapoznanie się z treścią karty przed jej włączeniem w siedzibie organu - kartę sporządzono 3 kwietnia 2024 r. i w tym samym dniu zawiadomiono stronę o włączeniu karty. Naruszono prawo strony do wypowiedzenia się co do treści karty ewidencyjnej przed jej włączeniem, gdyż ta karta nie istniała nawet w siedzibie organu już po zawiadomieniu strony o zamiarze jej włączenia. Po to prawodawca nałożył na organy ochrony zabytków obowiązek uprzedniego informowania właściciela, by ten mógł uprzednio wyrazić swój pogląd co do włączenia do ewidencji konkretnej karty o konkretnej treści. W zawiadomieniu o zamiarze włączenia (...) z 26 lutego 2024 r. nie wskazano możliwości zapoznania się z kartą, którą organ zamierzał włączyć. Z w/w zawiadomienia nie wynika jaką kartę chciał włączyć PWKZ skoro nigdy nie istniała ani w siedzibie organu ani w Narodowym Instytucie Dziedzictwa (dalej też jako: "NID"), a właściciele nieruchomości nie zostali powiadomieni jaką kartę planowano włączyć. Prawo przewiduje, że procedura włączenia dotyczy karty, a nie obiektu i to treść karty ma być znana właścicielowi przed jej włączeniem do ewidencji; 11) § 15 ust. 4 rozporządzenia MKiDN poprzez brak opracowanej karty w dniu wysłania zawiadomienia o zamiarze włączenia karty, brak wskazania daty dziennej włączenia do WEZ w zawiadomieniu o włączeniu do WEZ. Nawet nie pouczono strony o skutkach włączenia karty do ewidencji. Zawiadomienie o włączeniu karty jest czynnością ingerującą w prawa podmiotowe z pominięciem konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności. Uzasadnienie zawiadomienia PWKZ z 3 kwietnia 2024 r. powinno zatem zawierać: 1) informację o włączeniu karty wskazując dzień włączenia choćby po to by można było stwierdzić zachowanie lub niezachowanie terminów, 2) precyzyjne określenie tej karty poprzez wskazanie jej autora, daty opracowania ewentualnie sygnaturę archiwum zakładowego WKZ, 3) pouczenie o skutkach włączenia do ewidencji. Zawiadomienie PWKZ z 3 kwietnia 2024 r.: 1) nie zawiera pouczenia, 2) do zawiadomienia dołączono kartę o której właściciele nie zostali powiadomieni i której kopii nie dostali do zapoznania się we wcześniejszym zawiadomieniu o zamiarze włączenia karty co stanowi błąd formalny. Kartę ewidencyjną opracowano dopiero po wysłaniu zawiadomienia o zamiarze włączenia karty - nieistniejącej w dniu wysłania zawiadomienia stronom o zamiarze włączenia karty. Do zawiadomienia PWKZ z 3 kwietnia 2024 r. dołączono kopię karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego niewpisanego do rejestru opracowaną "kwiecień 2024 r." (przynajmniej taka adnotacja jest na załączniku tej karty) i potwierdzoną za zgodność z datą 3 kwietnia 2024. Wcześniejsze zawiadomienie o zamiarze włączenia karty do WEZ zostało wydane z datą z 26 lutego 2024 r., a zatem karta została opracowana po wysłaniu tego zawiadomienia. Obowiązująca procedura przewiduje wykonanie karty na etapie przed zawiadomieniem o zamiarze włączenia karty do WEZ, bo na tym etapie właściciel powinien mieć możliwość zapoznania się z treścią karty przed jej włączeniem. Pomimo tego, że właściciele występowali do organu o nadesłanie karty ewidencyjnej przed jej włączeniem organ swojego obowiązku nie wykonał; 12) § 15 ust. 4 rozporządzenia MKiDN, gdyż porównując treść obu zawiadomień (z 26 lutego 2024 r. i 3 kwietnia 2024 r.) i mając na względzie fakt wykonania karty dopiero w kwietniu 2024 r. Organ nie wskazał czy karta włączona do ewidencji jest nową kartą, czy też zastępuje kartę już "istniejącą" od 2010 r. Włączona karta została wykonana w kwietniu 2024 r. Wcześniej właściciel został poinformowany o zamiarze włączenia karty nie wiadomo jakiej i z jakiego czasu. Włączona karta jest nowym opracowaniem, którego nie było we wcześniejszych aktach i co potwierdza wcześniejsze zaświadczenie PWKZ z 8 maja 2023 r. oraz pismo NID z 15 listopada 2023 r. Zatem w przeprowadzonej procedurze zabrakło zawiadomienia o sporządzeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku (a w tym przypadku w ogóle o sporządzeniu), wydanego na podstawie przepisu § 15 ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia MKiDN, z załączoną kopią sporządzonej karty - co narusza przepisy prawa procesowego; 13) § 15 ust. 4 rozporządzenia MKiDN, gdyż organ nie przedstawił dowodu terminowego umieszczenia obu ww. zawiadomień w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia MKiDN - zawiadomienie o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej zabytku, o sporządzeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku umieszcza się na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej do czasu zamieszczenia informacji odpowiednio o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku lub o włączeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków. W przedmiotowej sprawie zostało opublikowane w dniu 14 marca 2024 r. tylko zawiadomienie PWKZ z 26 lutego 2024 r. o zamiarze włączenia karty do WEZ - a zatem z pominięciem obowiązujących terminów, z brakiem publikacji wcześniejszego zawiadomienia o wykonaniu karty (wraz z załączoną kopią karty § 15 ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia MKiDN) i bez załączonej karty do zawiadomienia o zamiarze włączenia karty (wraz z załączoną kopią karty § 15 ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia MKiDN). Adres strony PWKZ: https://wuoz gd.bip.gov.pl/zawiadomienia-o-wojewodzkiej-ewidencii-zabytkow/; 14) § 13 rozporządzenia MKiDN, gdyż nie przekazano karty ewidencyjnej do Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Zawiadomienie o włączeniu (...) z 3 kwietnia 2024 r. nie zawiera wśród podmiotów, które powinny otrzymać taką kartę tej instytucji. Zdaniem skarżących organ działał w niniejszej sprawie z pominięciem prawidłowo ustanowionego pełnomocnika doręczając zawiadomienia stronom bezpośrednio. Pełnomocnictwa do działania w sprawie włączenia do WEZ są znane organowi choćby w związku z toczącą się przed WSA w Gdańsku sprawą o sygnaturze akt II SA/Gd 1103/23. Podniesiono także, że nie wiadomo do jakich załączników (nr 1, nr 2) odnosi się organ na stronie 3 zawiadomienia o włączeniu (...) z dnia 3 kwietnia 2024 r. W zawiadomieniu z 26 lutego 2024 r. organ motywuje sporządzenie i włączenie karty ewidencyjnej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2024 r. (P 12/18), choć TK nie nakazał organowi sporządzenia karty ewidencyjnej kilkanaście lat po włączeniu obiektu (zdaniem organu) do WEZ. W świetle powyższych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego aktu (art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) lub uznanie włączenia budynku i karty ewidencyjnej za bezskuteczne, a także o przeprowadzenie dowodu z: 1) pisma Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 8 maja 2023 r. na okoliczność, że PWKZ nie posiadał w 2010 r. karty ewidencyjnej obiektu, a co za tym następuje, w świetle obecnie obowiązujących norm prawnych nie można twierdzić, że sporny obiekt był wówczas włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz z pisma z dnia 24 lipca 2023 r. - z tych samych powodów; 2) w związku z treścią § 13 rozporządzenia MKiDN wnieśli też o przeprowadzenie dowodu z załączonego pisma Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 15 listopada 2023 r. na okoliczność, iż Narodowy Instytut Dziedzictwa i Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków nie posiadali przed kwietniem 2024 r. karty ewidencyjnej obiektu położonego przy ul. C. [...] w G., a co za tym następuje, w świetle obecnie obowiązujących norm prawnych nie można twierdzić, że obiekt jest włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków od 2010 roku. Niezależnie od powyższego wnieśli o zasądzenie od organu kosztów niniejszego postępowania, wpisu stałego, opłat pocztowych, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wraz z kosztami pomocy prawnej - zastępstwa prawnego w wysokości sześciokrotności stawki, o której mowa w art. 225 ustawy o radcach prawnych z uwagi na rodzaj sprawy - precedensowość niniejszej sprawy o wyłączenie z wojewódzkiej ewidencji zabytków co oznacza wyjątkową zawiłość sprawy i wymaga ponadprzeciętnego wkładu pracy oraz specjalistycznej wiedzy pełnomocnika, który jednocześnie oświadcza, że koszty strony/skarżącej w procedurze doprowadzenia do wyłączenia z ewidencji w tym uchylenia zaskarżonych czynności związane z zastępstwem prawnym wyniosły do tej pory ponad 2.768 zł, co dokumentują załączone przelewy - opłacona faktura. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organ wyjaśnił, że przedstawiony przez skarżących materiał dowodowy w postaci: "Opinii prawnej z zakresu prawa ochrony zabytków w sprawie możliwości uznania za zabytek w rozumieniu prawnym budynku przy ul. C. [...] w G." sporządzonej przez prof. dra hab. K. Z. oraz "Opinii konserwatorskiej dotyczącej oceny stanu i określenia wartości zabytkowych nieruchomości przy ul. C. [...] w G." sporządzonej przez dr M. K., został opracowany przez autorów niezwiązanych zawodowo z zagadnieniami z zakresu historii architektury czy też szerzej historii sztuki, niemniej jednak ustosunkował się do niego w zawiadomieniu z dnia 3 kwietnia 2024 r. Organ wyjaśnił ponadto, że włączenie karty ewidencyjnej budynku do WEZ zostało dokonane w oparciu o § 15 rozporządzenia MKiDN. Podjęcie czynności materialno-technicznej mającej na celu włączenie karty ewidencyjnej obiektu do WEZ motywowane było wątpliwościami prawnymi, które pojawiły się w doktrynie prawnej w konsekwencji wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt P 12/18, jak również w związku z koniecznością sporządzenia brakującej karty ewidencyjnej budynku. Włączenie budynku do WEZ nastąpiło w konsekwencji przyjęcia Zarządzenia nr 21 Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 6 grudnia 2010 r. w sprawie: Wykazu zabytków nieruchomych z terenu województwa pomorskiego wyznaczonych przez Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków (dalej jako: "Wykaz"). Integralną częścią Zarządzenia nr 21 był Wykaz zabytków nieruchomych z terenu województwa pomorskiego wskazanych przez Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Wykaz opracowano w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 75, poz. 474). Zabytki uwzględnione w Wykazie zostały wyselekcjonowane przez inspektorów ochrony zabytków posiadających ekspercką wiedzę i doświadczenie w dziedzinie konserwatorstwa, zabytkoznawstwa i integralnie związanym z tymi dziedzinami procesem waloryzacji zabytków. PWKZ dopełnił tego obowiązku w ustawowym terminie, uzupełniając dotychczasowy WEZ, na który złożyły się nowe karty ewidencyjne, ale też i dotychczasowe kart adresowe (tzw. fiszki) oraz karty ewidencyjne opracowywane na podstawie poprzednio jeszcze obowiązujących przepisów ustawy o ochronie dóbr kultury, jak i na podstawie przepisów rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 124, poz. 1305). Organ podkreślił jednocześnie, że wojewódzka ewidencja zabytków na przestrzeni lat jest uzupełniana o kolejne egzemplarze kart odpowiadające zabytkom figurującym w Wykazie, ale istniała już znacznie wcześniej, w tym w dacie wejścia w życie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 18 marca 2010 r. Dodatkowo organ wskazał, że przed zawiadomieniem współwłaścicieli budynku o włączeniu karty ewidencyjnej do WEZ powiadomił ich o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Z prawa tego skorzystała tylko jedna ze stron. Zdaniem organu z przepisów rozporządzenia MKiDN nie wynika obowiązek umożliwienia właścicielom lub posiadaczom zabytku zapoznania się z treścią karty ewidencyjnej zabytku (lub jej projektem) przed dniem wysłania zawiadomienia o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego do WEZ. Odpowiednio potwierdzona kopia karty ewidencyjnej budynku została natomiast przesłana właścicielom jako załącznik do zawiadomienia o włączeniu karty ewidencyjnej budynku do WEZ. Końcowo organ podniósł, że w jego ocenie skarga została wniesiona bez właściwego umocowania, z uwagi na to, że w załączonych do skargi kopiach pełnomocnictw procesowych, współwłaściciele budynku upoważnili pełnomocnika do reprezentowania ich w sprawach związanych z wyłączeniem budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków. W piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2024 r. skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z pisma Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 28 maja 2024 r. na okoliczność, że Instytut ten nie posiada karty ewidencyjnej przedmiotowego obiektu, a co za tym następuje, w świetle obowiązujących przepisów brak jest podstaw do uznania, że obiekt jest skutecznie włączony do wojewódzkiej ewidencji budynków, skoro drugi obowiązkowy egzemplarz karty ewidencyjnej nie istnieje. Dodatkowo wnieśli o dołączenie do niniejszej sprawy akt spraw II SA/Gd 661/23, II SA/Gd 612/23, II SA/Gd 1103/23 na okoliczność potwierdzenia nieprawidłowości działania organu w sprawie nieuprawnionego traktowania przedmiotowej nieruchomości, jako włączonej do wojewódzkiej ewidencji zabytków bez karty ewidencyjnej oraz skutków błędnego postępowania organu. W piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2024 r. PWKZ wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii NID z dnia 30 września 2024 r. na okoliczność zasadności włączenia przez organ karty ewidencyjnej budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G., jako zabytku nieruchomego, w WEZ w związku z posiadanymi przez ten budynek wartościami zabytkowymi (historycznymi, artystycznymi i naukowymi). Na rozprawie z dnia 2024 r. Sąd postanowił oddalić wniosek PWKZ z dnia 15 listopada 2024 r. o dopuszczenie dowodu z opinii NID z dnia 30 września 2024 r. oraz dopuścił dowód z dokumentu – pisma Dyrektor NID z dnia 28 maja 2024 r. W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2024 r. PWKZ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu skarżących sporządził kartę ewidencyjną przedmiotowego zabytku w dwóch egzemplarzach, z których jeden został przekazany w dniu 2 maja 2024 r. do NID celem włączenia do Krajowej Ewidencji Zabytków. Dodatkowo wniósł o dopuszczenie dowodu ze sporządzonego przez dr M. K. – byłego PWKZ - zarządzenia z dnia 6 grudnia 2010 r., wydanego w trybie art. 7 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, obejmującego wykaz zabytków nieruchomych do ujęcia w WEZ, który to wykaz był jednocześnie podstawą do założenia GEZ – na okoliczność uznania przez ówczesnego PWKZ a jednocześnie autora prywatnej opinii sporządzonej w tej sprawie na zalecenie skarżących, że przedmiotowy budynek stanowi zabytek podlegający zaewidencjonowaniu w GEZ i WEZ oraz na okoliczność umieszczenia tego budynku przez ówczesnego PWKZ w wykazie zabytków nieruchomych do ujęcia w tych ewidencjach. Wniósł także o zmianę postanowienia Sądu o oddaleniu wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii NID z 30 września 2024 r. jako dowodu z opinii biegłego i dopuszczenie dowodu z tej opinii, jako dowodu z dokumentu prywatnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Jest ona sprawowana w oparciu o kryterium legalności działania organu (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej jako: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W poddanej sądowej kontroli sprawie J. Sp. z o.o., D. L., S. B. oraz M. K. (dalej jako: "skarżący") wnieśli skargę na: czynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej jako: "PWKZ", "organ administracji") z zakresu administracji publicznej polegającą na włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków (dalej jako: "WEZ"): 1) budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. (dz. ewid. nr [...], obr. [...] na podstawie Zarządzenia nr 21 PWKZ z dnia 6 grudnia 2010 r. w sprawie wykazu zabytków nieruchomych z terenu województwa pomorskiego wyznaczonych przez PWKZ do ujęcia w WEZ oraz 2) karty zabytku nieruchomego dotyczącej wymienionego zabytku – Zawiadomienie o włączeniu do wojewódzkiego ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego z dnia 3 kwietnia 2024 r., znak: RD.5140.6.2024.KP. Z treści skargi wynika, że zamiarem skarżących było zakwestionowanie dwóch czynności (form działania) PWKZ dotyczących obiektu określanego w toku postępowania przez organ administracji jako zabytek - budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. (dz. ewid. nr [...], obr. [...], a polegających – jak określili skarżący – na włączeniu do WEZ budynku mieszkalnego oraz karty zabytku nieruchomego dotyczącej budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. W pierwszej kolejności Sąd rozważył kwestię włączenia do WEZ karty zabytku nieruchomego. Podstawę materialnoprawną działań PWKZ stanowił przepis art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840 ze zm.; dalej jako "u.o.z."), zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, który Sąd w składzie orzekającym podziela, że włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków na podstawie przywołanego przepisu jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 18 maja 2021 r., II OZ 218/21). Tym samym, zaskarżona w niniejszej sprawie czynność PWKZ z dnia 3 kwietnia 2024 r., znak: RD.5140.6.2024.KP o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej nieruchomości (zabytku) – budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. (dz. ewid. nr [...], obr. [...]) podlega kontroli sądowej w trybie i na zasadach określonych w P.p.s.a. Sposób prowadzenia WEZ określony został w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 56 ze zm.; dalej jako "rozporządzenie MKiDN"). Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia MKiDN, wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację. Z § 15 ust. 1 w zw. z ust. 4 rozporządzenia MKiDN wynika, że o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia niezwłocznie właściciela lub posiadacza zabytku na co najmniej 14 dni przed planowanym terminem włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji. Z kolei, stosownie do § 16 rozporządzenia MKiDN, kartę ewidencyjną nieruchomości lub rzeczy ruchomej, która przestała być zabytkiem, wyłącza się z krajowej i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz przechowuje w archiwum zakładowym Narodowego Instytutu Dziedzictwa (dalej też jako: "NID") oraz wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko przyjmowane w orzecznictwie sądowym, że postępowanie w sprawie włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest postępowaniem uregulowanym przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako: "k.p.a."), w którym organ administracji wydawałby decyzję lub postanowienie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (por. wyrok WSA w Łodzi z 6 kwietnia 2022 r., II SA/Łd 1026/21; wyrok NSA z 8 maja 2018 r., II OSK 1926/17). Brak też w tym zakresie odesłania do przepisów k.p.a. w treści u.o.z. Postępowanie w sprawie włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest więc postępowaniem uregulowanym przepisami k.p.a., w którym organ administracji podejmowałby akt po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Ustawodawca odstąpił od traktowania działań wojewódzkiego konserwatora zabytków jako działań jurysdykcyjnych, które jako zorganizowany ciąg czynności proceduralnych wymagają dla zapewnienia ich poprawności szczegółowego unormowania. Jednocześnie przyjmowanie, że brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego (por. wyrok WSA w Łodzi z 6 kwietnia 2022 r., II SA/Łd 1026/21; wyrok NSA z 29 listopada 2018 r., II OSK 2225/18) stanowi, w ocenie Sądu, zbyt wąskie ujęcie. Przede wszystkim należy wskazać, że brak w danym akcie normatywnym odrębnej, procesowej regulacji nie wyklucza tego, że mogą znaleźć się w nim poszczególne przepisy procesowe dotyczące np. tylko poszczególnych czynności podejmowanych w danym postępowaniu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w poddanej sądowej kontroli sprawie. W treści rozporządzenia MKiDN przewidziano bowiem jakie czynności powinien podjąć organ administracji (zawiadomienie o zamiarze włączenia, zawiadomienie o włączeniu) i jakie wymogi powinny one spełniać (dołączenie kopii karty ewidencyjnej, zachowanie terminu określonego w przepisach). W analizowanym przypadku regulacja procesowa jest niewątpliwie skromna, co nie może prowadzić do wniosku, że nieistotna. Wyłączenie jurysdykcyjnego charakteru procedury regulowanej art. 22 ust. 2 u.o.z. skutkować powinno zwróceniem szczególnej uwagi na konieczność dochowania tych (szczątkowych) regulacji procesowych, które wynikają z przepisów zawartych w akcie normatywnym kwalifikowanym do prawa materialnego. Ich naruszenie (niedochowanie) oznacza, że organ administracji działał niezgodnie z prawem, co prowadzi do konieczności wyeliminowania takiego działania (jego skutków) w trybie postępowania przed sądem administracyjnym. W ocenie Sądu należy także podzielić stanowisko, według którego przepisy k.p.a. regulujące zasady ogólne postępowania takie jak: zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.), zasada utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw (art. 8 k.p.a.) czy uzupełniające je regulacje szczegółowe dotyczące zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) czy uznania za udowodnioną okoliczności na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) mogą stanowić wzorzec kontroli sądowej w sprawach ze skarg na czynności wojewódzkiego konserwatora zabytków dotyczące wojewódzkiej ewidencji zabytków (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 marca 2024 r., II SA/Gd 745/23). O ile kwestia formy działania organu administracji publicznej w tego rodzaju sprawach nie budzi wątpliwości, o tyle trudno jest zanegować obowiązek stosowania przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśniania stanu faktycznego i zasad oceny materiału dowodowego. Normy wynikające z przywołanych przepisów mają znaczenie na tyle ogólne i uniwersalne, że powinny mieć zastosowanie także w niejurysdykcyjnych postępowaniach prowadzonych przez organy administracji publicznej. Z przywołanej regulacji materialnoprawnej (§ 15 ust. 1 rozporządzenia MKiDN) wprost wynika, że warunkiem uruchomienia procedury włączenia karty ewidencyjnej obiektu uznanego za zabytek jest uprzednie jej sporządzenie. Jeżeli karta ewidencyjna zabytku istnieje, to należy zawiadomić właściciela (posiadacza obiektu) o zamiarze jej włączenia do WEZ. Wymogiem formalnym jest to, by zawiadomienie zostało dokonane na co najmniej 14 dni przed włączeniem karty do ewidencji. W ocenie Sądu w składzie orzekającym nie sposób przyjąć, że wojewódzki konserwator zabytków w jakikolwiek sposób może "odwrócić" kolejność czynności. Z przywołanych przepisów wprost wynika, że zawiadomienie o zamiarze włączenia do ewidencji dotyczy karty ewidencyjnej zabytku, to jest dokumentu, który w momencie tego zawiadomienia istnieje. Nie można bowiem zawiadomić o zamiarze włączenia do ewidencji czegoś co jeszcze nie powstało (nie istnieje). Termin wskazany w § 15 ust. 4 rozporządzenia MKiDN - jak wynika w wykładni literalnej tego przepisu -minimalny został ustalony po to, by właściciel (posiadacz obiektu) mógł się zapoznać z kartą ewidencyjną zabytku i ewentualnie podjąć jakieś czynności w celu ochrony swojej sytuacji prawnej. Oczywistym jest bowiem, że włączenie do ewidencji zabytków powoduje szereg konsekwencji związanych z różnorodnymi ograniczeniami w zakresie korzystania z prawa własności obiektu. Jak wynika z analizowanych przepisów okres między zawiadomieniem o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej obiektu do WEZ, a realizacją tej czynności jest jedynym momentem, w którym osoba uprawniona ma szanse na przedstawienie swojego stanowiska i ewentualną polemikę z organem administracji na etapie swoistego "postępowania w sprawie włączenia karty ewidencyjnej zabytku". Warunkiem podjęcia tych czynności jest, co należy jeszcze raz podkreślić, istnienie karty ewidencyjnej zabytku. Tym bardziej, że samo włączenie karty zabytku do ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Aby czynność włączenia mogła być poddana kontroli zewnętrznej, podstawy jej dokonania muszą być uzewnętrznione (wykazane). Potrzeba taka zachodzi z uwagi na jednostronny charakter tej czynności, niezależnej od woli właściciela danej nieruchomości oraz kształtowanie sfery praw i obowiązków właściciela zabytku. Skoro zatem organ stoi na stanowisku, że obiekt ma zabytkowy charakter powinien kartę sporządzić w taki sposób, aby ten zabytkowy charakter odzwierciedlała (zob. wyrok z 10 sierpnia 2023 r., VII SA/Wa 2018/18). Jedynie na marginesie powyższych rozważań należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują żadnej możliwości konwalidacji (uzupełnienia) braku karty ewidencyjnej w trakcie procedury jej włączenia do WEZ. Oznacza to, że nie ma prawnej możliwości by karta taka została sporządzona po wysłaniu zawiadomienia o zamiarze jej włączenia (§ 15 ust. 1 rozporządzenia MKiDN). Uruchomienie procedury włączenia karty ewidencyjnej zabytku do WEZ przy braku (nieistnieniu) tej karty jest równoznaczne z brakiem podstaw do jej prowadzenia, a tym samym niezgodne z prawem. Zawiadomieniem z dnia 26 lutego 2024 r. PWKZ poinformował J. Sp. z o.o., D. L., S. B. oraz M. K., współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. C. [...] w G., o zamiarze włączenia do WEZ karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego tj. budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. (dz. ewid. nr [...], obr. [...]). Z dołączonych kserokopii zwrotnych poświadczeń odbioru wynika, że zawiadomienie to zostało doręczone: J. Sp. z o.o. w dniu 14 marca; M. K. – 29 lutego, D. L. – 4 marca i S. B. – 15 marca (w trybie art. 44 k.p.a.). Następnie zawiadomieniem z dnia 3 kwietnia 2024 r. PWKZ działając na podstawie art. 22 ust. 2 u.o.z. oraz § 15 rozporządzenia MKiDN zawiadomił współwłaścicieli o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku: budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. (dz. ewid. nr [...], obr. [...]). W treści zawiadomienia znalazła się informacja, że załącznikiem nr 1 do niego jest urzędowo poświadczona kopia karty ewidencyjnej zabytku. W aktach sprawy przekazanych przez PWKZ znajduje się wyłącznie kopia samego zawiadomienia bez wspomnianego załącznika. Co więcej, z przeprowadzonego dowodu z pisma Dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 28 maja 2024 r. wynika, że nie posiadał on karty ewidencyjnej obiektu przy ul. C. [...] w G. Jak wskazał "nie ma potwierdzenia założenia karty ewidencyjnej dla budynku znajdującego się w G. przy ul. C. [...]" [k. 90 akt sądowych]. Należy przy tym podkreślić, że pismo to zostało sporządzone 28 maja 2024 r., a zatem blisko dwa miesiące po sporządzeniu zawiadomienia i włączeniu do WEZ karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego. NID jest podmiotem, który w imieniu Generalnego Konserwatora Zabytków zarządza i prowadzi krajowy zasób ewidencji wojewódzkich na podstawie danych przesyłanych przez konserwatorów wojewódzkich (§ 5 ust. 1 pkt 12 statutu nadanego zarządzeniem MKiDN z dnia 30 stycznia 2002 r.). Powyższe okoliczności jednoznacznie dowodzą, że zawiadomienie PWKZ o zamiarze włączenia obiektu do WEZ zostało sporządzone i doręczone właścicielom budynku mimo tego, że karta zabytku w tym dniu nie istniała. Skoro, jak była o tym mowa w niniejszym uzasadnieniu, sporządzenie karty ewidencyjnej zabytku warunkuje rozpoczęcie procedury włączenia jej do WEZ, a w przedmiotowej sprawie PWKZ rozpoczął tę procedurę bez sporządzenia wymaganej karty oczywistym jest, że stało się to z naruszeniem prawa to jest § 15 ust. 1 rozporządzenia MKiDN. Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w sprawie doszło także do naruszenia § 15 ust. 7 rozporządzenia MKiDN. Jak stanowi ten przepis do zawiadomienia o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku dołącza się potwierdzoną kopię karty ewidencyjnej zabytku. Zawiadomienie z dnia 3 kwietnia 2024 r. wskazuje jako załącznik urzędowo poświadczoną kopię karty ewidencyjnej zabytku, ale – jak wynika z akt sprawy – nie została ona dołączona. Należy też podkreślić, że elementy karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków określa załącznik nr 3 do rozporządzenia MKiDN. W tym załączniku znajduje się graficzny wzór takiej karty, z którego wynika, że w części 12 powinna ona zawierać wskazanie opracowania karty ewidencyjnej (autora, datę i podpis). Z kopii karty ewidencyjnej zabytku znajdującej się w aktach administracyjnych wynika, że została ona sporządzona w "kwietniu 2024 r.". Zdaniem Sądu, wymóg wskazania daty sporządzenia karty oznacza obowiązek podania dnia, miesiąca i roku jej sporządzenia (daty dziennej). Trudno bowiem przyjąć, że określenie "kwiecień 2024 r." odpowiada pojęciu daty. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ administracji nie dochował należytej staranności w zakresie wymogów formalnych związanych ze sporządzeniem karty ewidencyjnej zabytku, co stanowi o naruszeniu prawa. Jednocześnie organ administracji wykazał, że nie było podstaw do wszczęcia postępowania zawiadomieniem o zamiarze włączenia do WEZ karty ewidencyjnej zabytku w lutym 2024 r., skoro karta ta powstała w kwietniu 2024 r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. stwierdził w punkcie 1 wyroku bezskuteczność czynności włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego dotyczącej budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. (dz. ewid. nr [...], obr. [...]. W odniesieniu do części skargi dotyczącej zaskarżenia czynności PWKZ z zakresu administracji publicznej polegającej na włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] w G. (dz. ewid. nr [...], obr. [...] na podstawie Zarządzenia nr 21 PWKZ z dnia 6 grudnia 2010 r. w sprawie wykazu zabytków nieruchomych z terenu województwa pomorskiego wyznaczonych przez PWKZ do ujęcia w WEZ Sąd pragnie zwrócić uwagę, że katalog form działania organów administracji podlegających kognicji sądów administracyjnych określony został w art. 3 § 2 P.p.s.a. Jednocześnie, stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z przywołanego przepisu wynika, że sąd jest związany sprawą, którą prowadził organ administracji. Kwestia jej określenia czy nazwy, w szczególności gdy nie odpowiada ona wprost czynnościom z katalogu form działania organów administracji wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. jest wtórna. Oznacza to, że nawet błędne nazwanie przedmiotu zaskarżenia nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi, jeżeli sprawa mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądu. Innymi słowy, sąd jest związany sprawą, a nie jej nazwą, nawet jeżeli nazwą taką posługuje się organ administracji i w ten sposób strona skarżąca określa przedmiot zaskarżenia. W przypadku aktów i czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. przyjęcie związania sądu sposobem nazwania sprawy prowadziłoby do konieczności oddalenia skargi lub stwierdzenia jej bezskuteczności (zob. art. 146 P.p.s.a.). Takie rozstrzygnięcie w realiach niniejszej sprawy pośrednio potwierdzałoby stanowisko PWKZ, że doszło do włączenia do WEZ budynku mieszkalnego przy ul. C. w G. (dz. ewid. nr [...], Obr. [...] na podstawie Zarządzenia nr 21 PWKZ z dnia 6 grudnia 2010 r. w sprawie wykazu zabytków nieruchomych z terenu województwa pomorskiego wyznaczonych przez PWKZ do ujęcia w WEZ. W ocenie Sądu taka czynność nigdy nie miała miejsca. W tym zakresie Sąd podziela wyrażoną w orzecznictwie sądów administracyjnych ocenę charakteru prawnego wykazu zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Wbrew bowiem stanowisku PWKZ ujęcie obiektu w takim wykazie nie jest równoznaczne z włączeniem takiego obiektu do WEZ. Podstawę prawną do sporządzenia wykazu stanowił art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474). Stosownie do jego brzmienia w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wojewódzki konserwator zabytków przekaże wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście wykaz zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b niniejszej ustawy (inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków) oraz wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Przedmiotowe wykazy służyły m. in. wójtowi do stworzenia wprowadzonej przedmiotową regulacją gminnej ewidencji zabytków, a ich znaczenie prawne wygasło w momencie jej utworzenia. Oznacza to, że nie można wnioskować tak jak PWKZ, że umieszczenie obiektu w wykazie zabytków nieruchomych przeznaczonych do ujęcia w WEZ oznacza, że obiekt ujęto w tej ewidencji (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 maja 2024 r., II SA/Gd 1103/23). PWKZ sporządzając wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez niego do umieszczenia w wojewódzkiej ewidencji zabytków, realizował obowiązki wynikające z przywołanej wyżej ustawy zmieniającej. Nie wydawał więc w tym zakresie żadnego aktu, ani nie dokonywał czynności jako organ administracji publicznej w stosunku do indywidualnego podmiotu. Działanie PWKZ nie było zatem żadną z władczych form decydowania o prawach i obowiązkach strony, nie rozstrzygało żadnej indywidualnej sprawy administracyjnej, a stanowiło jedynie wskazanie obiektów, które podlegać mają uwzględnieniu w gminnej ewidencji zabytków (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 5 maja 2002 r., II SA/Gd 595/19). Adresatem tej czynności był organ wykonawczy gminy - wójt, burmistrz, prezydent miasta (zob.: postanowienie WSA w Opolu z dnia 13 maja 2015 r., II SA/Op 146/15). Wykaz miał zatem charakter wewnętrzny, nie oddziałujący "na zewnątrz" struktury organów administracji. Ujęcie w nim określonej nieruchomości nie wywoływało żadnych skutków prawnych dla jej właściciela (posiadacza). Dopiero bowiem czynność wojewódzkiego konserwatora zabytków w postaci ujęcia nieruchomości w wojewódzkiej ewidencji zabytków nakłada na właściciela lub posiadacza zabytku znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków obowiązek zawiadamiania wojewódzkiego konserwatora zabytków o stanie zabytku na podstawie art. 28 u.o.z. (por. postanowienie NSA: z 30 maja 2015 r., II OSK 1521/14; z 6 września 2016 r., II OSK 1771/16, postanowienie NSA z 30 września 2002 r., II OSK 1590/20). Powyższe oznacza, że nie było czynności włączenia do WEZ budynku mieszkalnego i to nie tylko dlatego, że nie sporządzono w 2010 r. karty ewidencyjnej obiektu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 maja 2024 r., II SA/Gd 1103/23), ale przede wszystkich dlatego, że taka forma działania organów administracji nie była przewidziana w przepisach prawa materialnego. Włączeniu do WEZ podlegała karta ewidencja zabytku, a nie sam obiekt, którego dotyczyła. Wykaz, na który powołuje się PWKZ służył bowiem zupełnie innemu celowi. Stanowił on wyłącznie swojego rodzaju techniczne zestawienie nieruchomości przeznaczonych do ujęcia w WEZ. Sąd uwzględnił jednak, że tak twierdził organ administracji, a skarżący próbując chronić swoją sytuację prawną tak określili przedmiot zaskarżenia. Niemniej jednak dla kwalifikacji przedmiotu skargi istotna jest sprawa, a nie sposób nazwania określonej czynności czy działania przez organ administracji. Tym samym Sąd uznał, że punkt 1 skargi dotyczył nieistniejącego przedmiotu zaskarżenia wobec czego skargę należało w tej części odrzucić. W odniesieniu do zarzutu wadliwego pełnomocnictwa Sąd wskazuje, że dotyczyło ono reprezentowania skarżących "w postępowaniach w sprawie wyłączenia budynku [...] z wojewódzkiej ewidencji zabytków". Tym samym, zamiarem skarżących było umocowanie pełnomocnika do działania we wszelkich postępowaniach, które doprowadzą do tego efektu. Wiadomym Sądowi z urzędu jest, że skarżący kilkukrotnie uczestniczyli w różnych postępowaniach tego rodzaju i celem ich było usunięcie z WEZ karty ewidencyjnej (czy samego obiektu – jak twierdził PWKZ) należącej do nich nieruchomości. Zarówno istnienie jak i zakres pełnomocnictwa nie budzi w sprawie wątpliwości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na koszty te składa się uiszczony wpis (200 zł), opłata od pełnomocnictwa (68 zł) i dwukrotność wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego (480 zł). Sąd mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika skarżących, w tym obszerne uzasadnienie skargi uwzględnił częściowo wniosek o podwyższenie stawki minimalnej. Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.