II SA/Gd 627/15
WyrokWSA w Gdańsku2021-06-23
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Mariola Jaroszewska, Magdalena Dobek-Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być wydana, jeśli podstawa prawna (ustawa o Euro 2012) została uchylona przez Trybunał Konstytucyjny, a inwestycja nie została rozpoczęta przed turniejem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że mimo uchylenia ustawy o Euro 2012 przez Trybunał Konstytucyjny, decyzja lokalizacyjna wydana na jej podstawie przed turniejem pozostaje w obrocie prawnym i może stanowić podstawę do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Spełnione zostały przesłanki z art. 124 ust. 1 u.g.n., w tym przeprowadzenie rokowań z właścicielem, co uzasadniało oddalenie skargi.Stan faktyczny
Skarżący W. G. wniósł skargę na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta i orzekła o ograniczeniu sposobu korzystania z jego nieruchomości na rzecz spółki A. w celu przeprowadzenia dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV. Decyzja ta opierała się na ustawie o Euro 2012, która została później zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, braku analizy najmniejszej uciążliwości, nieprecyzyjnego określenia zakresu ograniczenia oraz braku zawieszenia postępowania w związku z toczącym się postępowaniem odwoławczym dotyczącym decyzji lokalizacyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Mariola Jaroszewska sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Wojewody z dnia 21 sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
W. G. wniósł skargę na decyzję Wojewody z 21 sierpnia 2015 r. uchylającą w całości decyzję Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z 27 czerwca 2013 r. i orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], obręb ewidencyjny [..] położonej w G., dla której III Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą nr [..], stanowiącej własność W. G., poprzez udzielenie A., zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV wraz z jednym słupem energetycznym - zgodnie z załącznikiem graficznym nr 1 będącym integralną częścią niniejszej decyzji.
Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy:
W dniu 31 marca 2011 r. Wojewoda, na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (j- t. Dz. U. z 2010 r., nr 26, poz. 133 ze zm.), dalej zwanej ustawą "o Euro", wydał decyzję którą ustalił, m.in. na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, lokalizację przedsięwzięcia EURO 2012 dla inwestycji pn.: "Budowa dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110kV relacji Stacja [..] - istniejący słup Nr [..] linii 110kV nr [..] wraz z przewodem OPGW i stacji 110/15 kV GPZ [..] wraz z infrastrukturą towarzyszącą ".
Wnioskiem z 6 czerwca 2012 r. A. wystąpiła do Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, m.in. o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..] o pow. 3,3639 ha, położonej w G., w obrębie ewidencyjnym [..], stanowiącej własność W. G., poprzez udzielenie inwestorowi zgody na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV wraz z jednym słupem energetycznym, obejmującej odcinek linii o długości ok. 193 m, a także, w przypadku wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania ze wskazanej nieruchomości, o wydanie zezwolenia na niezwłoczne jej zajęcie i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności.
Do wniosku dołączone zostały liczne dokumenty, m. in. mapy z przebiegiem projektowanej inwestycji oraz dokumentacja obrazująca przebieg rokowań przeprowadzonych przez spółkę A. z właścicielem nieruchomości – W. G.
Pismem z 9 lipca 2012 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, zawiadomił strony o wszczęciu, na podstawie art. 124 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.), dalej zwanej "u.g.n.", postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania i zezwolenia na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości oraz nadaniu temu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności.
W dniu 15 listopada 2012 r. w siedzibie Wydziału Skarbu - Urzędu Miejskiego, przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania. W trakcie rozprawy W. G. stwierdził, że na terenie objętym wnioskiem planował uprawy szklarniowe wraz z inwestorem zagranicznym, który dowiedziawszy się o planowanej budowie linii elektroenergetycznej zrezygnował ze współpracy. Właściciel nieruchomości zaznaczył, że uzyskał "decyzję o zabudowie na powierzchnię około 6 000 m2 "oraz, że zainwestował znaczne kwoty w plan, a w tej chwili pozostaje bez perspektyw do życia ". W. G. zaproponował, aby wzdłuż jego działki przeprowadzono skablowaną linię, wówczas jest w stanie wyrazić zgodę na udostępnienie nieruchomości natychmiast.
Ustosunkowując się do wyżej przedstawionego stanowiska właściciela nieruchomości, pełnomocnik inwestora zwrócił się do W. G. z pytaniem dlaczego nie przedstawił planu ani decyzji o warunkach zabudowy w chwili kiedy projektowano przebieg linii, zaznaczając, że plan linii został zaprojektowany zgodnie z sugestią właściciela nieruchomości. Zasugerował jednocześnie, że gdyby plan przedsięwzięcia inwestycyjnego związanego z budową szklarni został przedstawiony wcześniej, wówczas inwestor spróbowałoby zmienić lokalizację słupa. W odpowiedzi na te sugestie, W. G. stwierdził, że zarówno swój plan inwestycyjny jak i decyzję o warunkach zabudowy przedstawił jednemu z pracowników A., z którym prowadził rozmowy. Pełnomocnik inwestora poinformował, że " istnieje możliwość zaprojektowania linii tak, aby była możliwość wybudowania hali". Na zakończenie pełnomocnik A., zaznaczył, że szklarnia w chwili obecnej nie istnieje, "a pozwolenie na budowę wygasło". Z kolei W.G. wskazał ponownie, że "istnieje możliwość udostępnienia nieruchomości w przypadku skablowania linii wzdłuż granic w trybie natychmiastowym ". Właściciel nieruchomości nie zgodził się na podpisanie protokołu z ww. rozprawy administracyjnej z uwagi na "nieczytelny charakter pisma".
W piśmie z 25 lutego 2013 r., W. G. wyraził niezadowolenie z działań Inwestora, który - jego zdaniem - nie liczy się z opinią i słusznym interesem właściciela nieruchomości. Wskazał, że podczas rozmów Inwestor " nie wyraził zainteresowania formą zabudowy ani jej powierzchnią" oraz, że linia, wzdłuż której planowano ustanowić służebność, biegnie po przekątnej prostokąta o pow. około 6000 m2, co całkowicie wyklucza ten obszar z zabudowy. Wskazał również, że pomimo długotrwałych negocjacji nie zgadza się z twierdzeniem, że przeszkodą w zawarciu porozumienia była wysokość kwoty zadośćuczynienia za lokalizację na jego działce linii elektroenergetycznej. W pełni zadowalającym rozwiązaniem dla właściciela nieruchomości byłoby skablowanie linii przechodzącej przez jego działkę. W przedmiotowym piśmie zaznaczono również, że granica nieruchomości przebiega wzdłuż linii 400 kV i miejsce to można by wykorzystać także na nową linię elektroenergetyczną. Na zakończenie W. G. zaznaczył, że "przy odrobinie dobrej woli Inwestora" sprawa mogłaby mieć pozytywne zakończenie w błyskawicznym tempie oraz zwrócił się z prośbą o przeprowadzenie wizji lokalnej.
Pismami z 7 maja i 6 czerwca 2013r. W. G. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z jego nieruchomości, w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1338/11, decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia tj. budowy linii elektroenergetycznej 2x110 kV oraz z uwagi na fakt, iż "przepisy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy Euro w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 r. zostały uchylone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie".
Decyzją z 27 czerwca 2013 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, odmówił umorzenia postępowania oraz orzekł m.in. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w G., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..] o pow. 3,3639 ha, obręb ewidencyjny [..], dla której III Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą nr [..], stanowiącej własność W. G., poprzez udzielenie Inwestorowi –A. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość przewodów i urządzeń elektrycznych służących do przesyłania energii elektrycznej oraz podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci dwutorowej linii napowietrznej 2x100 kV wraz z jednym słupem energetycznym, obejmującej odcinek linii o długości ok. 193 m - zgodnie z projektem wskazanym w załączniku stanowiącym integralną część decyzji.
Postanowieniem z 22 listopada 2013 r. Wojewoda zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze od ww. decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 27 czerwca 2013 r. do czasu wydania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzji w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z dnia 31 marca 2011 r. Jednocześnie, postanowieniem z tej samej daty Wojewoda wstrzymał z urzędu natychmiastowe wykonanie wskazanej decyzji organu I instancji z dnia 27 czerwca 2013 r.
Wobec wniesienia zażalenia przez A. postanowieniem z 28 października 2014 r., Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił w całości zaskarżone postanowienie, stwierdzając, iż fakt niezakończenia postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z 31 marca 2011 r. nie ma wpływu na toczące się przed Wojewodą postępowanie w sprawie o ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, stanowiącej działkę nr [..], gdyż powołana decyzja z 31 marca 2011 r. "jest natychmiast wykonalna".
Merytorycznie orzekając w sprawie Wojewoda wskazał, że przedmiotowa sprawa dotyczy kwestii ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, która została uregulowana w art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.". Zgodnie z art. 124 ust. 1 powołanego aktu prawnego "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego ".
Uzyskanie takiego zezwolenia jest możliwe zatem po spełnieniu łącznie następujących przesłanek:
1) planowana inwestycja będzie stanowiła inwestycję celu publicznego (o których mowa w art. 6 u.g.n.),
2) ograniczenie to będzie zgodne z planem miejscowym, bądź w przypadku jego braku z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz
3) nie będzie zgody właściciela (użytkownika wieczystego) na realizację inwestycji, przy czym warunkiem koniecznym jest uprzednie poprowadzenie z nim rokowań i załączenie do wniosku dokumentów z ich odbycia.
Bezspornym jest, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego. W odniesieniu do kolejnej przesłanki wskazano, że decyzja o lokalizacji inwestycji Euro 2012 - wziąwszy pod uwagę jej przedmiot - stanowi w istocie decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 493/10). Ponadto zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy o Euro, "ilekroć w przepisach prawa budowlanego jest mowa o decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, rozumie się przez to także decyzję o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012".
Dostrzegł Wojewoda, że zgodnie z orzecznictwem ukształtowanym głównie w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt Kp 1/12, wskazuje się, że omawiana ustawa nie może być stosowana do przedsięwzięć Euro 2012 nierozpoczętych przed inauguracją turnieju (por. np. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 65/14 oraz z dnia 10 września 2014 r., sygn.. akt II SA/Gd 68/14), to z uwagi na fakt, iż przedmiotowa decyzja lokalizacyjna Wojewody z 31 marca 2011 r. została wydana na podstawie tej ustawy i przed rozpoczęciem turnieju, to mają do niej zastosowanie rygory ustawy o Euro z uwagi na okoliczność, iż zasadą jest, że do oceny danego rozstrzygnięcia czy skutków, jakie wywołuje, stosuje się przepisy prawa z daty jego wydania.
Przechodząc zaś do meritum, stwierdził organ dalej, że trasa planowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego, przedstawiona na załącznikach graficznych przekazanych przez wnioskodawcę projektów inwestycji, dotyczących m.in. działki nr [..], jest zgodna z przebiegiem inwestycji przedstawionym na załączniku graficznym do decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012, z 31 marca 2011 r..
Oceniając wystąpienie kolejnej z przesłanek, wskazał Wojewoda, że niewątpliwym jest, iż przed wystąpieniem z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości, inwestor przeprowadził z jej właścicielem – W.G., rokowania w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie prac związanych z realizacją wskazanego we wniosku przedsięwzięcia, oraz że rokowania te nie przyniosły pozytywnego rezultatu.
W związku z brakiem ostatecznego porozumienia w sprawie udzielenia zgody na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości przedmiotowej inwestycji, A. wystąpiła do Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z wnioskiem o "wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności".
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, że spółka występująca z wnioskiem w przedmiotowej sprawie spełniła wymóg uprzedniego przeprowadzenia z właścicielem nieruchomości rokowań w zakresie zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n.. Materiał dowodowy sprawy w sposób wystarczający obrazuje sam fakt, jak i przebieg negocjacji między stronami. Ponieważ inwestor zaproponował warunki i kwotę wynagrodzenia, na które zgody nie wyraził właściciel, a inwestor nie przystał na warunki przedstawione przez właściciela nieruchomości, stwierdził Wojewoda, iż rokowania te zakończyły się fiaskiem, co umożliwiło Spółce wystąpienie z żądaniem wydania decyzji zastępującej zgodę właściciela w przedmiocie udostępnienia nieruchomości celem założenia i przeprowadzenia na niej linii elektroenergetycznej wraz z jednym słupem.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez W. G. w odwołaniu wskazał Wojewoda, że nie mogą one odnieść zamierzonego skutku.
W kwestii ewentualnego ustalenia odszkodowania za szkody powstałe, w związku z budową na działce będącej przedmiotem niniejszego postępowania, linii WN 2x110 kV wraz z jednym słupem energetycznym, wyjaśniono, że nie może być ona rozpatrywana w postępowaniu dotyczącym ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Nieuzasadniony jest także zarzut braku w decyzji organu I instancji wyjaśnienia, z jakiej wyceny wynikało proponowane właścicielowi odszkodowanie w toku rokowań. Art. 124 u.g.n., który stanowi podstawę administracyjnego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z budową urządzeń infrastruktury technicznej, nakłada wprawdzie na wnioskodawcę - jak wskazano powyżej - wymóg uprzedniego przeprowadzenia z właścicielem nieruchomości rokowań (ust. 3), jednak z przepisu tego nie wynika, iżby w ich toku istniał po stronie inwestora obowiązek przedstawienia sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości "bez decyzji środowiskowych" i przy - jak wskazuje strona odwołująca - braku decyzji lokalizacyjnych, gdyż istniejąca "decyzja inwestycji celu publicznego nie jest ostateczna", również stwierdził organ odwoławczy, że nie są one trafne.
Przesłanki, jakie warunkują wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości zostały omówione wyżej i to ich zaistnienie determinuje obowiązek wydania przez starostę (lub prezydenta miasta na prawach powiatu, jak w tym przypadku), wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Wśród tych przesłanek nie znajduje się jednak wymóg uzyskania decyzji środowiskowej. Decyzja ta wpływa wprawdzie na decyzję Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z 31 marca 2011 r., w oparciu o którą wydawane jest niniejsze rozstrzygnięcie, lecz ze względu na jej natychmiastową wykonalność, fakt, iż decyzja środowiskowa została częściowo uchylona ani też, jak zaznaczył Minister Infrastruktury i Rozwoju w swoim rozstrzygnięciu z 28 października 2014 r. fakt, iż wobec decyzji lokalizacyjnej w oparciu, o którą podjęte zostało niniejsze rozstrzygnięcie, prowadzone jest obecnie postępowanie odwoławcze, nie może wpływać na niniejsze postępowanie.
Dostrzegł przy tym Wojewoda, że chociaż zgodnie z aktualnym orzecznictwem ukształtowanym głównie w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt Kp 1/12, wskazuje się, że omawiana ustawa nie może być stosowana do przedsięwzięć Euro 2012 nierozpoczętych przed inauguracją turnieju (por. np. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 66/14 oraz z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 68/14), to z uwagi na fakt, iż przedmiotowa decyzja lokalizacyjna Wojewody z 31 marca 2011 r. została wydana na podstawie tej ustawy i przed rozpoczęciem turnieju, to mają do niej zastosowanie rygory ustawy o Euro z uwagi na okoliczność, iż zasadą jest, że do oceny danego rozstrzygnięcia czy skutków, jakie wywołuje, stosuje się przepisy prawa z daty jego wydania. Zgodnie zaś z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 decyzje administracyjne wydawane w związku z realizacją przedsięwzięć Euro 2012, określonych w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 4 ust. 1 (Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012, Dz. U. z 2010 r., nr 8, poz. 52 ze zm.) podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Oznacza to, że ww. decyzji o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z 31 marca 2011 r. rygor ten został nadany z mocy ww. ustawy.
W związku z powyższym, tak długo jak decyzja Wojewody ustalająca lokalizację inwestycji Euro 2012, wydana w dniu 31 marca 2011 r. pozostawać będzie w obrocie prawnym, tak długo organ jest związany jej treścią, a decyzja ta podlega wykonaniu.
Reasumując podał Wojewoda, że istnieją podstawy prawne do wydania decyzji o wskazanej w osnowie treści oraz jest to uzasadnione i zgodne z obowiązującymi przepisami. Dodał, że w sentencji decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. organ winien przede wszystkim ściśle określić zakres wprowadzonego ograniczenia. Zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji zawiera tymczasem zapis, iż przedmiotowego zezwolenia udziela się na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość przewodów i urządzeń elektrycznych służących do przesyłania energii elektrycznej oraz podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV wraz z jednym słupem energetycznym, obejmującej odcinek linii o długości ok. 193 m - zgodnie z projektem wskazanym w załączniku stanowiącym integralną część decyzji. W ocenie Wojewody, ww. fragment jest zbyt ogólnie sformułowany, stwarza bowiem ryzyko dokonania ograniczeń ponad potrzebną miarę. Tymczasem załączona mapa oraz zapis "w postaci dwutorowej linii napowietrznej 2x110 (...)" określają, jakie urządzenia mają być na nieruchomości posadowione. Załączona do decyzji mapa, nie przewiduje ww. "innych" urządzeń, za wyjątkiem jednego słupa energetycznego. Zapisy osnowy decyzji kłócą się zatem ze stanowiącym integralną część decyzji załącznikiem graficznym, który w precyzyjny sposób ustala zakres ograniczenia.
Odnośnie zakresu terytorialnego ograniczenia wskazał organ odwoławczy, że organ I instancji określił go w dopuszczanej zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie formie załączonej do decyzji mapy z zaznaczonym fragmentem przedmiotowej nieruchomości i zaznaczoną projektowaną siecią WN 2x110 kV oraz planowanym słupem energetycznym. Mapa ta została sporządzona w skali, a zatem na jej podstawie można w precyzyjny sposób określić obszar podlegający ograniczeniu. Odpowiednie byłoby zatem w tej mierze albo dokładne określenie długości linii na działce albo odesłanie do załącznika granicznego, jakim jest w tym przypadku mapa z naniesionym projektem inwestycji. Uznać zatem należy zarzut strony odwołującej, że określenie w osnowie decyzji długości linii na poziomie "około" 193 m nie spełnia wymogu zapewnienia precyzji przekazu treści decyzji, jednakże w ocenie Wojewody (przy dołączeniu do decyzji mapy) nie miało to wpływu na wynik sprawy.
W odniesieniu do zarzutów braku uwzględnienia zarówno na mapie stanowiącej załącznik do decyzji, jak i w samym postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości faktu istnienia na działce linii 400 kV i obszaru jej oddziaływania, a także nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub oględzin nieruchomości na okoliczność wpływu budowy inwestycji na środowisko i życie mieszkańców, w tym w zakresie oddziaływania pola elektromagnetycznego stwierdzono, że okoliczności te nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Wydanie tej decyzji nie jest obwarowane spełnieniem innych niż wyżej omówionych przesłanek, w tym np. badania wpływu inwestycji na środowisko. Skutkiem decyzji wydawanej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest uzyskanie przez wnioskodawcę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, lokalizacja urządzenia, sama jego budowa oraz zgodność z przepisami odrębnymi w tym z zakresu ochrony środowiska czy planowania i zagospodarowania przestrzennego (także art. 53 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazanych w piśmie uzupełniającym odwołanie) są domeną odrębnych postępowań. Jak już wspomniano wyżej nie jest dopuszczalne uzależniania wydania decyzji od spełnienia dodatkowych przesłanek których nie przewiduje dana regulacja (instytucja). Rolą przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. jest ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej itd. Decyzja ta zatem daje inwestorowi jedynie prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz do korzystania z niej w związku z planowaną realizacją wskazanej tam inwestycji. Samo zaś pozwolenie na budowę udzielane jest w postępowaniu odrębnym i po spełnieniu szeregu przewidzianych prawem warunków, niezależnych od tych wymienionych w art. 124 u.g.n.. Każdy z etapów procesu inwestowania stanowi niezależną, w zakresie orzekania, procedurę w ramach której zapadają rozstrzygnięcia na podstawie norm prawa materialnego regulujących dany etap realizacji zamierzonego przedsięwzięcia.
Przechodząc do kolejnej kwestii wskazał Wojewoda, że dla prawidłowego określenia zakresu ograniczenia czy też dla samej oceny czy wystąpiły przesłanki uzasadniające wydanie decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. nie jest istotne czy na dołączonym przez inwestora planie przedsięwzięcia czy też mapie z ewidencji gruntów znajdują się wszystkie obiekty znajdujące się na działce (np. istniejące już na niej słupy energetyczne). Organ bowiem w przedmiotowym postępowaniu nie bada usytuowania inwestycji pod względem jej sąsiedztwa w stosunku do innych obiektów, zabudowań czy charakteru zagospodarowania terenu, a jedynie pod względem zgodności jej przebiegu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzji lokalizacyjnej. Nadto weryfikacji podlega także precyzja określenia niezbędnego zakresu ograniczenia.
Odnosząc się na zakończenie do zarzutu braku rozpatrzenia przez organ I instancji wniosków skarżącego z 7 maja 2013 r. i 6 czerwca 2013 r. w formie postanowienia, wskazań, że wnioski o umorzenie postępowania nie pozostały bez oceny ich zasadności przez organ I instancji, ponieważ w punkcie 1 zaskarżonej decyzji z 27 czerwca 2013 r. odmówiono umorzenia postępowania.
Niemniej jednak wskazano, że zgodnie ze stanowiskiem sądownictwa administracyjnego w tej kwestii, "Stanowisko organu administracji publicznej w zakresie niezasadności wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego powinno być wyrażone przez wydanie decyzji merytorycznej. Żaden przepis prawa, w tym art. 105 Kpa, nie daje podstaw do wydania decyzji ani postanowienia o odmowie umorzenia postępowania. Decyzja o odmowie umorzenia postępowania, jako wydana bez podstawy prawnej, dotknięta jest nieważnością /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/" (Wyrok NSA oz. w Poznaniu II SA/Po 112/03 z 5 sierpnia 2003 r.). Wojewoda podzielił przywołane stanowisko i uznał za zasadne uchylenie także pkt 1 decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego.
Dodał organ odwoławczy, że art. 124 u.g.n. na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję nie przewiduje udzielenia w drodze decyzji zgody na wejście na nieruchomość "w związku z koniecznością wykonania badań geologicznych podłoża gruntowego" w określonym terminie, a zatem bezprawnym jest orzekanie o tym, w oddzielnym punkcie, w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślono, że decyzja ta stanowi dokument potwierdzający dysponowanie nieruchomością na cele budowlane związane z budową określonych w tym artykule urządzeń. Pozwala zatem na dysponowanie tą nieruchomością w celach związanych z realizacją przedsięwzięcia. Jeśli posadowienie słupów wymaga wykonania wcześniejszych badań geologicznych, to w ramach posadowienia na nieruchomości określonych urządzeń uprawnia też, w ocenie Wojewody, do wejścia na nieruchomość, w celu wykonania prac przygotowawczych.
Przechodząc do punktu decyzji organu I instancji, w którym orzeczono o udzieleniu zgody na wejście na nieruchomość "w wymiarze 8 tygodni, z możliwością skrócenia tego terminu" wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym można odnaleźć zarówno pogląd, zgodnie z którym ograniczając sposób korzystania z nieruchomości istnieje obowiązek zastrzeżenia terminu, w którym udziela się zezwolenia na "zajęcie nieruchomości" w celu wykonania określonych prac (nie miałby on jednak wynikać wprost z treści art. 124 ust. 1 u.g.n., lecz z wykładni tego przepisu), jak również pogląd, (podzielany przez Wojewodę), według którego wskazanie w decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. terminu, w którym inwestor może podejmować prace niezbędne dla założenia i przeprowadzenia na nieruchomości planowanej inwestycji nie znajduje oparcia w art. 124 u.g.n. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 329/13). Skoro bowiem ustawodawca w omawianym artykule nie przewidział wskazywania w ww. decyzji czasookresu zajęcia nieruchomości (tak jak uczynił to np. w art. 124b lub 126 u.g.n.), to znaczy, że decyzja ta nie powinna zawierać tego elementu. Dodał organ odwoławczy, że określenie czasu zajęcia nieruchomości wprowadza dla inwestora dodatkowe ograniczenia nieprzewidziane ustawą. Zachodzi również obawa, że inwestor, z przyczyn niezależnych od siebie nie zdoła zrealizować na danej nieruchomości całego przedsięwzięcia w określonych ramach czasowych.
Uchylenie pozostałych punktów decyzji, tj. orzekających o zobowiązaniu inwestora do pisemnego powiadomienia o terminie wejścia na nieruchomość oraz w celu dokonania inwentaryzacji stanu nieruchomości, do sporządzenia protokołu otwarcia przed przystąpieniem do robót i zamknięcia po ich zakończeniu, a także pisemnego powiadomienia organu o zakończeniu prac, również spowodowane jest tym, iż rozstrzygnięcia w nich zawarte nie mają oparcia w treści art. 124 u.g.n. Bezpodstawne jest także zawarcie w rozstrzygnięciu decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, zobowiązania A. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zrealizowaniu inwestycji. O zaistnieniu tego obowiązku zdecydował bowiem prawodawca w art. 124 ust. 4 u.g.n., zatem rozstrzyganie w tym zakresie w drodze decyzji administracyjnej oznacza, że nastąpiło to bez podstawy prawnej, (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 543/08).
We wniesionej skardze zarzucił skarżący naruszenie:
1. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zostały spełnione wszelkie przesłanki warunkujące możliwości wydania decyzji ograniczającej prawo własności na podstawie art. 124 u.g.n.;
2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu decyzji analizy jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla właściciela nieruchomości, braku uzasadnienia w zakresie przyczyn wydania decyzji na podstawie mapy, która pochodzi z roku 2012 i która nie uwzględnia istniejących zabudowań oraz braku analizy zgodności przedmiotowego ograniczenia z zaskarżoną decyzją Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z dnia 31 marca 2011r.;
3. art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez brak analizy oraz oceny zgodności ograniczenia prawa własności skarżącego z decyzją Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z dnia 31 marca 2011r.;
4. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy w związku z toczącym się postępowaniem odwoławczym przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju od decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z dnia 31 marca 2011r.,, w sytuacji, gdy obie te decyzję pozostają ze sobą w nierozerwalnym związku, gdyż uchylenie decyzji Wojewody niewątpliwie uniemożliwi wydanie decyzji ograniczającej prawo własności.
Uzasadniając podniesione zarzuty wskazano, że organ II instancji poprzez brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak również wskutek braku oceny zgodności przedmiotowego ograniczenia prawa własności z treścią zaskarżonej decyzji o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z dnia 31 marca 2011r., błędnie przyjął, iż w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją podstawy do wydania decyzji ograniczającej prawo własności skarżącego. W orzecznictwie wskazuje się, iż uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga, aby przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum. Z tego względu decyzja musi wskazywać jednoznacznie zarówno przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela, i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego. Samo zaś odwołanie się w decyzji do planu miejscowego czy decyzji inwestycji celu publicznego jest niewystarczające. Mając na uwadze powyższe Wojewoda przed wydaniem zaskarżonej decyzji w sposób całkowity pominął obowiązek dokonania analizy jak najmniejszej uciążliwości przeprowadzenia inwestycji dla właściciela nieruchomości. A dodatkowo analiza ta nie znalazła odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji. Nadto w decyzji ograniczającej własność organ II instancji nie określił również powierzchni, jaka zostanie zajęta pod słupem. Powierzchni tej nie można wyczytać nie tylko z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ale również i z załącznika graficznego stanowiącego integralną część zaskarżonej decyzji, bowiem w żadnym miejscu w tychże dokumentach nie zostały określone wymiary słupa, jego typ, czy też obszar zajęty pod nim. Na załączniku graficznym wskazano jedynie lokalizację projektowana słupa bez wskazanie zakresu uszczuplenia prawa własności skarżącego w tym zakresie.
Odnosząc się do kwestii mapy stanowiącej załącznik graficzny do zaskarżonej decyzji podniósł skarżący, iż przedmiotowa mapa została sporządzona w 2012r., a zatem ponad 3 lata temu, z tego też względu nie odzwierciedla ona także budynków, które rzeczywiście znajdują się na nieruchomości. Ujęty tam budynek, już nie istnieje. Z kolei budynki, które na nieruchomości w chwili obecnej są posadowione nie zostały uwzględnione na przedmiotowym załączniku.
Nadto w okolicznościach niniejszej sprawy nie zgodził się skarżący z organem, że prowadzone obecnie postępowanie odwoławcze przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju od decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z dnia 31 marca 2011r. nie może wpływać na niniejsze postępowania, skoro obecnie decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 nie może zostać wydana. Powyższe zostało potwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 6 marca 2013r., sygn. Akt. Kp 1/12, wskazał, iż ustawa z dnia 7 września 2007r., o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA Euro została pomyślana, jako ustawa specjalna w tym znaczeniu, że osadzona została w zdefiniowanym ab initio przez prawodawcę kontekście, w którym mają funkcjonować jej normy. Kontekst ten został wyznaczony przez odwołanie się do przyszłego zdarzenia, jakim był finałowy turniej Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Specjalny charakter ustawy o przygotowaniu turnieju Euro 2012 wyraża się w tym, że celem ustawy jest zrealizowanie określonego zadania -przygotowanie turnieju, a normy w niej wyrażone służą realizacji tego zadania. Turniej się, bowiem rozpoczął i zakończył. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że ratio ograniczeń przewidzianych w ustawie o przygotowaniu do turnieju Euro 2012 jest tożsame z uzasadnieniem dalszego stosowania tych ograniczeń w zmienionym stanie faktycznym. Niedopuszczalne jest automatyczne stosowanie ograniczającego konstytucyjne prawa reżimu ustawy o przygotowaniu do turnieju Euro 2012, w sytuacji, w której zadanie tej ustawy zostało zrealizowane. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do podważenia efektywności konstytucyjnej ochrony praw podmiotowych, naruszenia zasady demokratycznego państwa prawa, zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Odnosząc się do skutków wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ustawa o przygotowaniu turnieju Euro 2012 nie znajduje zastosowania do infrastrukturalnych przedsięwzięć, które nie zostały rozpoczęte przed turniejem Euro 2012, a do takich nierozpoczętych przedsięwzięć należy niewątpliwie inwestycja pn. "budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV [..] - istniejący słup nr [..] linii 110 kV nr [..] wraz z infrastrukturą towarzyszącą". Mając zatem na uwadze powyższe Minister Infrastruktury i Rozwoju jest zobligowany do uchylenia decyzji Wojewody ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z dnia 31 marca 2011r.. Do powyższego obliguje go między innymi treść art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 15 k.p.a..
Postępowanie odwoławcze toczące się przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju pozostaje w nierozerwalnym związku ze sprawą ograniczenia prawa własności skarżącego, bowiem uchylenie przez Ministra decyzji Wojewody o przedsięwzięciu Euro 2012 ma niewątpliwy wpływ na możliwości ograniczenia prawa własności, powodując, iż postępowania takie po uchyleniu decyzji o przedsięwzięciu Euro 2012 nie będą mogły się toczyć z uwagi na brak w obrocie prawnym decyzji o lokalizacji celu publicznego czy też planu zagospodarowania miejscowego dla inwestycji, które warunkują możliwość rozstrzygania na podstawie art. 124 u.g.n. Z tego też względu w ocenie skarżącego zasadne było zawieszenie postępowania w przedmiocie ograniczenia prawa własności skarżącego do czasu wydania decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju rozstrzygającego odwołanie od decyzji Wojewody o przedsięwzięciu Euro 2012, gdyż to rozstrzygnięcie będzie miało istotny wpływ na możliwość ograniczenia prawa własności skarżącego.
Uzasadniając z kolei wniosek o zawieszenie wykonania zaskarżonej decyzji to wskazano na treść art. 9 u.g.n. oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2014r. I OZ 940/14, w którym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż skarga do sądu administracyjnego na decyzje wydane na podstawie art. 124 u.g.n. powoduje wstrzymanie ich wykonanie z urzędu.
Postanowieniem z 2 marca 2016 r. postępowanie w sprawie zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody z 31 marca 2011 r. ustalającej lokalizacje inwestycji EURO 2012 polegającą na budowie dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV obejmującej m.in. nieruchomość skarżącego , a przed WSA w Warszawie zawisła sprawa ze skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 10 listopada 2015 r. utrzymującą w mocy decyzje Wojewody z 31 marca 2011 r. Wówczas Sąd uznał, że kwestia istnienia w obrocie prawnym decyzji w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego ma bezpośredni wpływ na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia powyższego postępowania.
Wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 2320/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi A.A.-Z.Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r. nr [..], którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody z 31 marca 2011 r. nr [..], o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 dla inwestycji: "Budowa dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Stacja [..]-istniejący słup Nr [..] linii [..].
Postanowieniem z 4 maja 2021 r. WSA w Gdańsku podjął zawieszone postepowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 21 sierpnia 2015 r., uchylająca decyzję Prezydenta Miasta wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 27 czerwca 2013 r. i orzekająca o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..], obręb [..], położonej w G., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [..], stanowiącej własność Pana W. G., poprzez udzielenie A., zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV wraz z jednym słupem energetycznym - zgodnie z załącznikiem graficznym nr 1 będącym integralną częścią niniejszej decyzji.
Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że decyzją z 31 marca 2011 r. Wojewoda ustalił lokalizację przedsięwzięcia Euro 2012 dla inwestycji polegającej na budowie dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Stacja [..] istniejący słup Nr [..] linii 110kV nr [..] relacji [..], opierając się na przepisach ustawy o Euro. Bezspornym w sprawie jest, że opisane przedsięwzięcie, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro (Dz. U. z 2013 r., poz. 1345), wpisane pod pozycją nr 23 jako rozbudowa systemu zasilania elektroenergetycznego aglomeracji [..], zaliczone zostało do przedsięwzięć Euro, do których zastosowanie miała ustawa Euro.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 marca 2013 r., wydanym w sprawie sygn. akt Kp 1/12 (LEX nr 1288388) uchylił przepisy nowelizujące ustawę o przygotowaniu turnieju Euro 2012 w kierunku przedłużenia jej zastosowania po zakończeniu turnieju, uznając je za niegodne z Konstytucją RP, jako naruszające zasadę lex retro non agit. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że ustawa o przygotowaniu turnieju Euro 2012 jest aktem normatywnym, który miał stworzyć warunki umożliwiające organizację finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA Euro 2012. Pomyślana została jako ustawa specjalna w tym znaczeniu, że osadzona została w zdefiniowanym przez prawodawcę kontekście, w którym mają funkcjonować jej normy. Kontekst ten został wyznaczony przez odwołanie się do przyszłego zdarzenia, jakim był finałowy turniej Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Celem ustawy było zrealizowanie określonego zadania - przygotowanie turnieju, a normy w niej wyrażone służyły realizacji tego zadania. Na czas obowiązywania tej ustawy zawieszone zostało stosowanie wielu przepisów innych obowiązujących ustaw. Za niezbędne do realizacji wyznaczonego zadania w postaci przygotowania turnieju prawodawca uznał między innymi przygotowanie infrastruktury potrzebniej do przeprowadzenia turnieju. Wskazał przy tym konkretne przedsięwzięcia infrastrukturalne. Wykaz przedsięwzięć Euro 2012 zawarto w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012 (Dz. U. z 2013 r., poz. 1345).
W świetle art. 4 ust. 1 i 2 w związku z art. 1 ust. 2 ustawy Euro pojęcie "przedsięwzięcie Euro 2012" miało charakter normatywny i rozumiane było przez prawodawcę jako inwestycja infrastrukturalna wymieniona enumeratywnie w rozporządzeniu z 2009 r., która została zawarta w ofercie przyjętej przez UEFA, objęta zobowiązaniami oraz gwarancjami rządu Rzeczypospolitej Polskiej lub jednostek samorządu terytorialnego, i w tym sensie niezbędna do przeprowadzenia turnieju. Pojęcie "przedsięwzięcie Euro 2012" zostało przy tym powiązane ze specjalnym charakterem ustawy o przygotowaniu turnieju Euro 2012. W konsekwencji zrealizowanie wskazanego w tytule i art. 1 ust. 1 tej ustawy zadania wpływało na prawną kwalifikację przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu z 2009 r. Przed dniem rozpoczęcia turnieju nie zrealizowano wszystkich przedsięwzięć przewidzianych w rozporządzeniu. Turniej rozpoczął się 8 czerwca 2012 r. i zakończył 1 lipca 2012 r. Według Trybunału przedsięwzięcia nierozpoczęte przed rozpoczęciem turnieju, choć wskazane w rozporządzeniu z 2009 r., nie odpowiadają kryterium niezbędności do przygotowania i przeprowadzenia turnieju. Jednocześnie Trybunał zaznaczył, że ustawa o przygotowaniu turnieju Euro 2012 nie zawierała postanowień pozwalających rozstrzygnąć wszystkie problemy intertemporalne, jakie powstały w związku z jej wejściem w życie oraz zakończeniem turnieju.
W przedmiotowej sprawie mamy więc do czynienia z sytuacją uwzględnioną przez Trybunał Konstytucyjny w opisanym wyroku, ponieważ realizacja przedmiotowej inwestycji kwalifikowanej zgodnie z rozporządzeniem z 2009 r. jako przedsięwzięcie Euro 2012, objętej decyzją lokalizacyjną z 31 marca 2011 r., nie rozpoczęła się przed 8 czerwca 2012 r., bowiem inwestor dopiero wnioskiem z 6 czerwca 2012 r. zwrócił się o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej działki nr [..] o pow. 3,3639 ha stanowiącej własność skarżącego i wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji.
W świetle ustalonych przez organ i niespornych okoliczności sprawy oraz mając na uwadze specjalny charakter ustawy o Euro i jej ocenę dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyroku, w przekonaniu sądu, pomimo braku określenia granic temporalnych obowiązywania tej ustawy, cel ustawy o Euro uzasadnia tezę o niedopuszczalności jej zastosowania do przedsięwzięć nierozpoczętych przed rozpoczęciem turnieju, a jednocześnie wymienionych w rozporządzeniu z 2009 r.
Tym samym nie jest możliwe stosowanie regulacji ustawy Euro do niniejszej sprawy, co też orzekające w sprawie organy uczynił, odwołując się w kwestii oceny zasadności wniosku inwestora do przepisów ogólnych. W konsekwencji, zarówno organ I instancji, jak i Wojewoda, rozpoznając wniosek inwestora z 6 czerwca 2012 r., prawidłowo procedowali w trybie ustawy gospodarce nieruchomościami, opierając swoje rozstrzygnięcie o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na przepisie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Przepis ten stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W myśl art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Omawiana regulacja ma charakter wyjątkowy, bowiem wynika z niej, że na podstawie art. 124 u.g.n. ustawodawca umożliwia przymusowe, wbrew woli właściciela nieruchomości, ograniczenie jego uprawnień właścicielskich na zrealizowanie inwestycji celu publicznego, zarówno gdy podmiot ten nie wyraża na to zgody, jak i w sytuacji, gdy nie dojedzie do porozumienia z inwestorem co do ekwiwalentu pieniężnego za uszczuplenie jego praw. Celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest jednak rozstrzygnięcie, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie, albo też którędy konkretnie będzie przebiegać, gdyż kwestie te powinny być sprecyzowane uprzednio, albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego, w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 783/17, LEX nr 2482800).
Bezsporne jest jednocześnie w okolicznościach niniejszej sprawy, że działka skarżącego o nr [..], obr. [..] w G. jest objęta ww. decyzją lokalizacyjną, z której jednoznacznie wynika przebieg inwestycji celu publicznego przez tę działkę.
Z treści powołanej regulacji wynika przy tym, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sposób określony w art. 124 ust. 1 u.g.n. możliwe jest tylko przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: planowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n.; ograniczenie ma być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; właściciel nie wyraża zgody na realizację inwestycji na jego działce, co potwierdzają udokumentowane rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem.
Zdaniem sądu zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, jak słusznie uznały orzekające w sprawie organy, jasno wskazuje, że spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki dopuszczalności zastosowania instytucji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w odniesieniu do działki nr [..] położonej w obrębie [..], w G., w celu założenia, przeprowadzenia i utrzymania przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w postaci dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV.
Przede wszystkim wskazać należy, że zaplanowana przez Spółkę inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 2 u.g.n. Przepis ten stanowi bowiem, że celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji, płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Spółka, jak wynika z treści wniosku z 6 czerwca 2012 r., domaga się wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu realizacji inwestycji polegającej na budowie dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Stacja [..] - istniejący słup Nr [..] linii 110kV nr [..] wraz z infrastrukturą towarzyszącą.
W obrocie prawnym pozostaje decyzja Wojewody z 31 marca 2011 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 dla inwestycji polegającej na budowie dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Stacja [..], wydaną na podstawie ustawy EURO. Minister Infrastruktury i Rozwoju, decyzją z 10 listopada 2015 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody z 31 marca 2011 r., a ponadto - decyzją z 28 czerwca 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 31 marca 2011 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 oraz decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 10 listopada 2015 r., utrzymującej w mocy ww. decyzję Wojewody. Następnie zaś, w ramach procedury ponownego rozpatrzenia Minister Infrastruktury i Budownictwa, decyzją z 9 września 2016 r., utrzymał w mocy decyzję tegoż Ministra z 28 czerwca 2016 r.
W ocenie sądu spełniony został również warunek, o którym mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., gdyż inwestor wykazał, że przed złożeniem wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości podjął rokowania z jej właścicielem w celu uzyskania zgody na wykonanie planowanych prac. W tym zakresie dokumentacja zawarta w aktach administracyjnych zawiera bogaty materiał dowodowy, potwierdzający ponad dwuletnie negocjacje pomiędzy inwestorem a W. G. (pierwsze spotkanie stron miało miejsce 29 kwietnia 2010 r. ostatni kontakt ze strony inwestora miał miejsce w dniu 16 czerwca 2012 r.).
W orzecznictwie przyjmuje się, że wynikające z art.124 u.g.n. uprawnienie organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy. Może być realizowane tylko wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego nieruchomości niezbędnych prac związanych z realizacją określonej inwestycji infrastrukturalnej, a negocjacje między inwestorem, a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość. Przepisy u.g.n. nie określają przy tym prawnej formy prowadzenia rokowań. Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, jako przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania zgody na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art, 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. nie uzależnia zatem uzyskania zgody administracyjnej, od określenia przez inwestora takiej oferty, która satysfakcjonowałaby właściciela nieruchomości. Dla oceny zasadności podjętego rozstrzygnięcia istotne jest wyłącznie ustalenie, czy strony przedstawiły sobie propozycje, które umożliwiałyby zawarcie porozumienia (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 20 września 2016 r., sygn. II SA/Bk 212/16, LEX nr 2147007). Rokowania nie oznaczają zatem konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska. Wystarczy wzajemne poinformowanie się obu stron o swoich stanowiskach i możliwym zakresie wzajemnych ustępstw celem zawarcia umowy lub innego satysfakcjonującego obie strony rozwiązania zasad korzystania z danej nieruchomości. Nadto nie można wymagać od strony, aby była zmuszona do respektowania warunków drugiej strony lub prowadzenia rokowań dopóty, dopóki nie zmieni swojego stanowiska. Z kolei nieosiągnięcie zgody pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem upoważnia organ administracyjny do wydania zezwolenia wymienionego w art. 124 ust. 1 u.g.n. (np. wyrok WSA w Krakowie z 19 września 2016 r., sygn. II SA/Kr 650/16, LEX nr 2136663). Porozumienie, o którym mowa w art. 124 u.g.n. musi pozwolić w sposób sprawny i bezkonfliktowy zrealizować cele publiczne. Dlatego oświadczenie woli właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości winno być na tyle jasne i czytelne, aby nie wywoływało najmniejszych wątpliwości co do istnienia po jego stronie zgody na odjęcie przysługującego mu prawa bądź jego ograniczenie (wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 3500/15, LEX nr 210648).
Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co znajduje potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, pomiędzy Spółką a W. G., właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] w powyżej zakreślonym okresie prowadzenia rokowań, w okresie od kwietnia 2010 r. do czerwca 2012 r., prowadzona była korespondencja, której przedmiotem było ustalenie warunków zawarcia porozumienia w kwestii możliwości uzyskania zgody właściciela na zajęcie nieruchomości na cele realizacji i eksploatacji linii w ramach przedmiotowej inwestycji. W skład tej korespondencji wchodzą pisma, które zostały załączone do wniosku Inwestora z 6 czerwca 2012 r. stanowiące propozycje porozumienia ze skarżącym. W aktach sprawy znajdują się również notatki z kilku rokowań prowadzonych w celu uzgodnienia warunków zajęcia nieruchomości pod inwestycję. Z dokumentacji tej wynika, że warunki postawione przez strony rokujące nie pozwoliły na uzyskanie zgody na wejście na teren działki nr [..] w związku z realizacją przedsięwzięcia polegającego na budowie linii wysokiego napięcia 110 kV relacji Stacja [..].
Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego w kwestii oceny rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie punków 2 b-g, a w konsekwencji – w kwestii uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia reformatoryjnego. Orzeczenie w punkcie 2b o zgodzie na wejście na nieruchomość skarżącego nie znajduje oparcia w treści art. 124 u.g.n. Niniejsza decyzja stanowi dopiero podstawę dla inwestora do wystąpienia o wydanie takiej zgody na podstawie przepisów Prawa budowlanego. Rozstrzygnięcie w punktach 2d i 2f również zostało wydane bez podstawy prawnej, bowiem art. 124 u.g.n. nie przewiduje obowiązku sporządzenia protokołu otwarcia i zamknięcie prac, czy też informowania organu o zakończeniu tych prac. Z kolei, rozstrzygnięcia z punktu 2c, 2e i 2g stanowią powtórzenie odpowiednio treści przepisu art. 124 ust. 4 i ust. 7 u.g.n., a więc – jako obowiązki wynikające z mocy prawa - nie wymagają konkretyzacji w decyzji administracyjnej.
Reasumując, organ odwoławczy, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz właściwie zidentyfikował przesłanki zastosowania art. 124 u.g.n., czego wyrazem jest treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Tym samym, w ocenie Sądu, decyzja Wojewody odpowiada prawu, a poglądu tego nie podważają zarzuty i argumenty skargi.
Przede wszystkim, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący braku uzasadnienia najmniejszej uciążliwości inwestycji dla właściciela nieruchomości oraz braku precyzyjnego określenia zakresu tego ograniczenia. Organ odwoławczy skorygował decyzję organu I instancji poprzez precyzyjne ustalenie maksymalnego obszaru, jakiego dotyczy ograniczenie wynikające z kwestionowanej decyzji. Ograniczenie to zostało odzwierciedlone na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część decyzji i wynika z niego zarówno powierzchnia ograniczenia na maksymalnej długości metrów bieżących w osi linii – 193 m, jak i lokalizacja projektowanego słupa. Organ odwoławczy na załączonej mapie określił zatem, jakie urządzenia mają być posadowione na nieruchomości, a ze skali mapy można również precyzyjnie określić obszar ograniczenia. Załącznik ten stanowi integralną część decyzji i ze względu na jego charakter – jest to mapa – niewątpliwie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, bowiem pełni funkcję wyjaśniającą i obrazową. Nie może budzić wątpliwości to, że część graficzna (mapa) jest uszczegółowieniem części tekstowej (decyzji) i ustalenia obu tych części muszą być odczytywane łącznie.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz okoliczność, że zarzuty skargi okazały się bezzasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło