II SA/Gd 643/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem postanawia: odmówić K. J. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 17 września 2010r. K. J. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazała, iż w lipcu 2006r. uległa wypadkowi w gospodarstwie rolnym, w wyniku którego utraciła całkowicie zdolność do pracy i uzyskała stałą rentę w wysokości 247,20 zł miesięcznie. Ze względu na sytuację materialną nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Utrzymuje się tylko z tej renty, nie posiada innych dochodów. Skarżąca wskazała, iż z nikim nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Posiada 4,3 ha ziemi oraz budynek gospodarczy w stanie surowym. Zamieszkuje w piwnicy tego budynku gospodarczego, gdyż środków na dokończenie budowy nie posiada. Postanowieniem z dnia 22 października 2010 r. wydanym w niniejszej sprawie referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Od tego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Złożone przez skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawierało, zdaniem Sądu, dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. W dodatkowym oświadczeniu, złożonym na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku dochodów. Oświadczyła, że pozostaje w związku małżeńskim, ale posiada z małżonkiem rozdzielność majątkową, pomijając sytuację majątkową męża. Dopiero w uzasadnieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego skarżąca przedłożyła dokumenty obrazujące sytuację majątkową swego męża, z której jednoznacznie wynikało, że osiąga on dochód z tytułu renty w wysokości 1005,95 zł miesięcznie. Skarżąca nie pozostaje z mężem w separacji, zamieszkują oni pod tym samym adresem (wskazuje na to adres podany przez J. L. w oświadczeniach z dnia 8 listopada 2010 r., k. 58 i 59 akt), utrzymują ze sobą kontakt, skoro skarżąca zdołała ustalić i przedstawić stan majątkowy męża. Okoliczności powyższe mają istotne znaczenie w niniejszej sprawie, albowiem zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz .U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swoich możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowej. Dlatego też, również w razie zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny. Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do majątku małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Instytucja wyłączenia wspólności ustawowej dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 31/09; z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I FZ 199/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 21/10). Takie ukształtowanie relacji majątkowych bynajmniej nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych, na co niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 273/10). Z powyższych uwag wynika, że przy rozpoznaniu wniosku, należało brać pod uwagę nie tylko dochody skarżącej, lecz również jej męża, który zobowiązany jest przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą wraz ze skarżącą stworzyli zawierając związek małżeński. Wysokość osiąganego wspólnie dochodu kształtuje się na poziomie około 1250 zł, co w porównaniu z kwotą kosztów sądowych obciążających aktualnie skarżącą (100 zł z tytułu wpisu sądowego) oznacza, że skarżąca, przy wsparciu materialnym swego męża, winna poczynić odpowiednie oszczędności w miesięcznych wydatkach w celu pokrycia kosztów sądowych. Zatem w ocenie Sądu sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Skarżąca wraz z mężem osiągają dochody umożliwiające zapłatę kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, posiada ponadto majątek w postaci nieruchomości, która może stanowić przedmiot zabezpieczenia kredytu lub pożyczki udzielonej w celu pozyskania środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, jak również kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy i dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.