II SA/Gd 689/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. spraw ze skarg J. G. i M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 marca 2013r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. G. kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M. M. kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. J.G. oraz M.M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 16 lipca 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 4 marca 2013 r., orzekającą, w trybie art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623, ze zm.), o braku podstaw do wydania nakazu wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych polegających na wybiciu otworów okiennych oraz robót elewacyjnych na ścianie budynku położonego na terenie działek [...] i [...] w P. przy ul. [...]. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 26 kwietnia 2005 r. Starosta P. wydał inwestorom B. D. i K. D. prowadzącym Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] pozwolenie na wykonanie robót budowlanych polegających na zmianie sposobu użytkowania budynku po K. T. S. położonego na terenie działek nr [...] i [...] w P. przy ul. [...] na centrum rehabilitacji. Zakres robót obejmował wybicie sześciu otworów okiennych oraz docieplenie ściany budynku leżącej na granicy z działką nr [...]. Udzielenie pozwolenia na realizację otworów okiennych w ścianie leżącej na granicy nieruchomości wynikało z faktu, iż inwestorzy złożyli oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością sąsiednią – działką nr [...] na cele budowlane. Jako obszar oddziaływania obiektu wskazano działki [...], [...] i [...]. Postanowieniami z dnia 7 czerwca 2005 r. Starosta P. wstrzymał wykonanie decyzji o pozwoleniu na budowę i wznowił postępowanie zakończone wydaniem pozwolenia na budowę. Pismem z dnia 27 lipca 2005 r. Starosta P. wystąpił do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o wydanie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych - § 12 pkt 4 ppkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.) polegające na wybiciu sześciu otworów okiennych w ścianie budynku znajdującej się na granicy z działką nr [...]. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2005 r. Starosta P., po uzyskaniu upoważnienia Ministra, wyraził zgodę na odstępstwo. Decyzją z dnia 4 lipca 2005 r. Starosta P., powołując jako podstawę prawną art. 163 k.p.a. uchylił własną decyzję o udzieleniu pozwolenia na budowę (dotyczącego wykonanie robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania) stwierdzając, że wbrew oświadczeniu złożonemu z wnioskiem o pozwolenie na budowę, inwestorzy nie dysponują na cele budowlane działką nr [...], która to działka jest własnością Powiatu P. Organ wskazał, iż dowód, na podstawie którego wydana została decyzja – oświadczenie inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane okazał się fałszywy, co uzasadniało uchylenie wydanej decyzji. Decyzją z 4 października 2012 r. Wojewoda P. stwierdził nieważność decyzji Starosty P. z dnia 4 lipca 2005 r., wskazując, że organ błędnie zastosował art. 163 k.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie wznowieniowe wywołane wnioskiem złożonym przez M.G. i H.G. z 2005 r. organ będzie musiał zakończyć ponownym wydaniem decyzji. Od decyzji Wojewody Pomorskiego zostało złożone odwołanie, które do dnia wyrokowania przez Sąd nie zostało rozpatrzone. Działka nr [...] decyzją Burmistrza P. z dnia 21 sierpnia 2006 r. zatwierdzającą projekt podziału, został podzielona na działki o numerach [...] i [...] Pismem z dnia 30 kwietnia 2009 r. J.G. – właściciel działki nr [...] zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z wnioskiem o zbadanie zgodności z prawem prac budowlanych polegających na wykonaniu otworów okiennych w ścianie budynku posadowionej na granicy działek [...] i [...]. Postanowieniem z 7 września 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wstrzymał roboty budowlane prowadzone w budynku usytuowanym na działce nr [...]. W tym samym dniu organ ten wydał decyzję, którą nakazał zaniechać prowadzenia dalszych robót w budynku położonym na terenie działki nr [...]. Na skutek odwołania J.G. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję z dnia 7 września 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując przede wszystkim na konieczność ustalenia terminu wykonania otworów okiennych w ścianie budynku inwestorów posadowionej na granicy działki J.G.. Decyzją z 25 stycznia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nałożył na inwestorów: B.D. i K.D. obowiązek zamurowania otworów okiennych wykutych w ścianie usytuowanej na granicy z nieruchomością J.G.. Decyzję organ II instancji uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia decyzją z dnia 21 kwietnia 2011 r. Inwestorów nie powiadomiono o wniesieniu odwołania. Pismem z dnia 29 kwietnia 2011 r. inwestorzy poinformowali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o wykonaniu decyzji z dnia 25 stycznia 2011 r. i zamurowaniu otworów luksferami oraz zakończeniu "wszelkich prac remontowych". Decyzją z dnia 13 września 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nałożył na B.D. i K.D. obowiązek zamurowania sześciu otworów okiennych w sposób spełniający wymogi przegrody ogniowej oraz usunięcia kratek i kominów wylotowych ze ściany znajdującej się na granicy działek i wyprowadzeniu ich ponad połać dachu w celu zapewnienia pełnej możliwości korzystania z działki nr [...] przez jej właściciela. Organ pierwszej instancji stwierdził, że zamurowanie otworów pustakami szklanymi typu luksfer nie spełnia wymogów przeciwpożarowych. Decyzję tę uchylił [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 6 marca 2012 r., wskazując, że z § 232 pkt 6 rozporządzenia wynika możliwość wypełnienia otworów ściany oddzielenia przeciwpożarowego materiałem przepuszczającym światło, a w aktach sprawy znajduje się notatka rzeczoznawcy z której wynika, że ściana od strony działki nr [...] spełnia wymagania oddzielenia przeciwpożarowego. Organ odwoławczy stwierdził, że kwestia ta wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji. Natomiast zawiadomieniem z 15 stycznia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., na podstawie art. 30 § 4 k.p.a. poinformował, że w związku ze zbyciem nieruchomości w miejsce B.D. organ uznał za stronę A.D., a miejsce J.G. – M.M.. J.G. pozostał stroną postępowania jako właściciel działki nr [...] graniczącej z terenem inwestycji. Decyzją z dnia 4 maca 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., orzekł o braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych polegających na wybiciu otworów okiennych oraz robót elewacyjnych na ścianie budynku położonego na terenie działek [...] i [...] w P. przy ul. [...] na granicy z działką nr [...]. Organ stwierdził, że w wyniku oględzin nieruchomości ustalił, że zamurowanie sześciu otworów okiennych na granicznej ścianie budynku luksferami nastąpiło zgodnie ze sztuką budowlaną. Inwestor przedstawił opinię ekspertów K.B. i M.Z., z których wynika, że ściana po zamurowaniu otworów spełnia wymagania przeciwpożarowe. Odnośnie kwestii przekroczenia granic nieruchomości przez inwestorów w zakresie docieplenia budynku, organ wskazał, że kwestia naruszenia prawo własności sąsiedniej nieruchomości nie podlega ocenie organu nadzoru budowlanego, a właściwym do jej oceny jest sąd cywilny. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli J.G. i M.M.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia 16 lipca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 4 marca 2013 r. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem sprawy były roboty budowlane polegające na samowolnym wybiciu sześciu otworów okiennych w ścianie położonej na granicy działek, a następnie ich samowolne zamurowanie ,a także ocieplenie ściany. Organ za niedopuszczalne uznał usytuowanie otworów okiennych w ścianie budynku znajdującego się na granicy działki budowlanej, gdyż takie usytuowanie narusza §12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Zatem jedyną możliwością doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z przepisami prawa było nałożenie na inwestorów obowiązku zamurowania sześciu otworów okiennych w ścianie tego budynku, znajdującej się bezpośrednio na granicy z działką nr [...] w taki sposób, aby ściana ta spełniała wymogi przeciwpożarowe. Organ I instancji decyzją z dnia 13 września 2011 r. prawidłowo nałożył taki obowiązek. Natomiast po powzięciu informacji, że inwestor dokonał zamurowania otworów okiennych, zanim została rozpatrzona sprawa w trybie odwoławczym, organ I instancji był zobowiązany dokonać oceny wykonania tych robót i wyjaśnić czy zostały wykonane zgodnie z przepisami i sztuką budowlaną oraz czy ściana spełnia wymogi przeciwpożarowe. Organ odwoławczy ustalił, że powierzchnia otworów okiennych zamurowanych luksferami jest mniejsza niż 10% powierzchni całej ściany. Łączna powierzchnia wypełnionych otworów wynosi 5,39 m2, natomiast powierzchnia przedmiotowej ściany wynosi 196,1 m2, co stanowi 2,75% powierzchni ściany. Organ ustalił, że wypełnienie otworów okiennych pod względem jakości jest zgodne z warunkami określonymi w § 226 i § 232 rozporządzenia. Podczas przeprowadzonych oględzin organ I instancji ocenił sposób zamurowania okien stwierdzając, że roboty te zostały wykonane zgodnie z przepisami i sztuką budowlaną. Powyższa ocena została poparta oświadczeniem rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych K.B.. Oprócz powyższego dokumentu - w aktach sprawy znajduje się również oświadczenie posiadającego uprawnienia M.Z., z którego jednoznacznie wynika, że wypełnienie otworów luksferami zostało wykonane zgodnie z wytycznymi atestu techniki budowlanej i mimo braku należytej estetyki wykończenia - spełnia wymogi przegrody przeciwpożarowej. Ustalenia z oględzin zostały poparte fotografiami zabudowanej luksferami ściany. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że po zamurowaniu otworów okiennych luksferami powstał nowy stan faktyczny, który jest zgodny z normami prawa budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wskazał, że przekroczenie granic nieruchomości stanowi kwestię z zakresu prawa cywilnego. W skardze na powyższą decyzję J.G. podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego: 1. art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż wykonywanie robót budowlanych po wydaniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wykonywanych w budynku usytuowanym na terenie działki [...] położonej w P., nie obliguje organu I instancji do orzeczenia o obowiązku wynikającym z art. 50a ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, 2. art. 48 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż w niniejszej sprawie znajdą zastosowanie przepisy art. 50 oraz art. 51 Prawa budowlanego, pomimo iż inwestorzy wykonali prace budowlane przed wydaniem przez Starostę P. decyzji z 26 kwietnia 2005 r. o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych oraz na zmianę sposobu użytkowania budynku, a pozostałe prace budowlane po wydaniu przez Starostę Powiatu P. postanowienia z 7 czerwca 2005 r., o wstrzymaniu z urzędu wykonania decyzji ostatecznej z 26 kwietnia 2005 r. o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych oraz na zmianę sposobu użytkowania budynku, 3. § 232 ust. 6 w zw. z § 226 rozporządzenia poprzez błędne określenie stosunku powierzchni wypełnionych luksferami otworów okiennych do powierzchni ścian oddzielenia przeciwpożarowego. Nadto skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania - 1. art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, która nie jest przewidziana w dyspozycji art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego i nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego zamiast art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, 2. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, 3. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez brak wezwania do udziału w sprawie strony postępowania - Powiatu P. i nieustalenie wszystkich stron toczącego się postępowania. W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący podniósł także zarzut naruszenia prawa własności, wskazując, że wykonane w ramach samowoli budowlanej ocieplenie ściany oraz opierzenie znajdują się na terenie nieruchomości jego oraz M.M.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji albo stwierdzenie jej nieważności oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. 16 lipca 2013 r. wniosła również M.M., przytaczając zarzuty tożsame z zarzutami skargi J.G.. W skardze tej podniesiono nadto zarzuty dotyczące niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz brak możliwości zapoznania się z aktami przed organem pierwszej instancji. Skarżąca stwierdziła, że samowola budowlana inwestorów sprowadza zagrożenie bezpieczeństwa użytkowników objętego nią budynku oraz osób znajdujących się w jego pobliżu, wskazała na zmianę rozkładu sił działających na ścianę. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji albo stwierdzenie jej nieważności oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargi [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270, ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jeżeli miało to wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). Rozpoznawana sprawa dotyczy oceny zgodności z obowiązującymi przepisami robót związanych z wykuciem sześciu otworów okiennych i ich zamurowaniem materiałem przepuszczającym światło typu luksfer oraz dociepleniem ściany budynku położonego w P. przy ul. [...] na działce nr [...], na granicy z działką nr [...], której obecnym właścicielem jest M.M., a także z działką nr [...], której właścicielem pozostaje J.G.. W niniejszej sprawie nie było kwestionowane, że inwestorzy wykonując w ścianie położonej na granicy nieruchomości otwory okienne, oraz prace elewacyjne, nie dokonali odstępstw od projektu budowlanego zatwierdzonego udzielonym pozwoleniem. Skarżący kwestionowali natomiast termin wykonania otworów, zgodność z prawem wydanego pozwolenia na budowę zezwalającego na realizację otworów okiennych w ścianie położonej na granicy nieruchomości oraz przekroczenie granic nieruchomości przez docieplenie budynku. Otwory wykonane początkowo jako okienne zostały następnie przez inwestorów zabudowane luksferami. Zaskarżona decyzja wydana w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) Wydane w sprawie decyzje podlegały uchyleniu. Organy obu instancji w sposób istotny dla wyniku sprawy naruszyły bowiem przepisy postępowania nie wyjaśniając kwestii zgłaszanej przez strony skarżące ingerencji w prawa własności sąsiednich nieruchomości. Zgodnie z prawem wykorzystanie własności nieruchomości sąsiednich winno następować w oparciu o zgodę jej właścicieli. Inwestorzy zamierzając przekroczyć granicę nieruchomości sąsiedniej poprzez wykonanie docieplenia budynku winni legitymować się uprawnieniem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Posiadanie tego uprawnienia przez inwestora organ nadzoru budowlanego winien zweryfikować w postępowaniu dowodowym. Wprawdzie w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. II OPS 2/10 Naczelny Sąd Administracyjny, wskazał, iż przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, niemniej z uzasadnienia tej uchwały wynika konieczność badania, w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uchwale tej wskazano, iż "poza przypadkiem określonym w art. 51 ust. 1 pkt 3 (wydanie decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych) nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze regulowane art. 51 Prawa budowlanego, po ustaleniu w szczególności, że inwestor z własnej inicjatywy przerwał roboty budowlane i nie zamierza ich kontynuować, jak też nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane (art. 4 Prawa budowlanego), skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być też decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku jednak podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa." (orzeczenie dostępne na stronie internetowej nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale w sposób wyraźny zróżnicował dwie kwestie - kwestię możliwości zastosowania normy art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, przewidującej obowiązek złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz kwestię badania w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 Prawa budowlanego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd ten, wypowiadając się przeciwko możliwości stosowania trybu przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r., wskazał jednocześnie, iż badanie tytułu prawnego do nieruchomości w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 51 tego prawa powinno odbywać się w ramach prowadzonego postępowania dowodowego. Ustawodawca nałożył na inwestora, zamierzającego zrealizować roboty budowlane, pozostające w sferze zainteresowania organów administracji, obowiązek wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Badanie przez organy nadzoru budowlanego tytułu prawnego do nieruchomości wynika z konieczności respektowania wyrażonej w art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady ochrony własności, znajdującej konkretyzację w przepisach art. 222-231 kodeksu cywilnego oraz konieczności zapewnienia spójności systemu prawa – rozwiązań przyjętych w prawie administracyjnym i prawie cywilnym. Organ nadzoru budowlanego, stosując art. 51 Prawa budowlanego, winien zatem dokonać ustalenia okoliczności istotnych dla zastosowania tego przepisu, w tym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nie może zaakceptować wykonania robót na części nieruchomości, do której strona nie ma tytułu prawnego. W sytuacji, jeżeli ściana budynku leży na granicy z działką nr [...] i pozostały na niej parapety wystające z wypełnionych luksferami otworów okiennych, oraz wykonano docieplenie, to wyjaśnienia wymagają podnoszone wielokrotnie w toku postępowania twierdzenia, iż inwestorzy przekroczyli granicę działki, na której stoi budynek. Przekroczenie to może dotyczyć również działki nr [...], co wynika z informacji z mapy ewidencyjnej znajdującej się w aktach administracyjnych. Uwzględnić przy tym należy, iż do zatwierdzenia projektu przebudowy doszło wobec oświadczenia inwestorów o dysponowaniu na cele budowlane działką nr [...], w skład której wchodził fragment gruntu figurujący obecnie w ewidencji jako działka nr [...]. Odsyłanie natomiast osób trzecich, których uzasadniony interes chroniony art. 5 prawa budowlanego został naruszony w następstwie samowolnych robót budowlanych, na drogę postępowania cywilnego, jest działaniem naruszającym ustawę - Prawo budowlane. Osoba dotknięta skutkami samowoli budowlanej ma prawo oczekiwać, że negatywne dla niej następstwa popełnionej samowoli, zostaną usunięte w ramach nakazów organów nadzoru budowlanego skierowanych do sprawcy samowoli, co nie pozbawia takiej osoby prawa dochodzenia ewentualnych roszczeń na drodze postępowania cywilnego. (vide: wyrok NSA z 12 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1763/07 dostępny na stronie internetowej www.nsa.gov.pl) Przyjęcie przez organy odmiennego stanowiska w tym zakresie uzasadniało uchylenie wydanych w sprawie decyzji. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ dokona ustaleń odnośnie zakresu przekroczenia sąsiedniej nieruchomości przez wykonane prace budowlane oraz tytułu prawnego inwestorów do tej nieruchomości. Wskazać przy tym należy, że na etapie legalizacji samowoli budowlanej, jak i postępowania naprawczego nie ma możliwości udzielenia przez właściwy organ zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. II OSK 2037/11 Lex nr 1354927) Odnośnie kwestii trybu, w jakim organ winien prowadzić postępowanie wskazać należy, że wykonywanie robót na podstawie pozwolenia na budowę, nawet wadliwego, zgodnie z jego treścią jest działaniem legalnym. Ocenie w niniejszej sprawie podlegać winna natomiast kwestia czy w dacie realizacji robót inwestorzy dysponowali pozwoleniem na budowę. Rozważyć także należało, że w istocie w związku ze skierowanym do inwestorów nakazem zamurowania otworów okiennych i jego wykonaniem na podstawie nieostatecznej decyzji stan faktyczny obiektu uległ zmianie i ocenie organów podlegała kwestia prawidłowości zamurowania otworów luksferami i zgodność tych robót z przepisami prawa oraz kwestia realizacji docieplenia budynku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w przypadku zrealizowania inwestycji w oparciu o ostateczną decyzję o pozwolenie na budowę, która następnie została uchylona lub unieważniona, inwestorowi nie można postawić zarzutu samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, a postępowanie przed organami nadzoru budowlanego powinno być prowadzone w trybie przepisów art. 50 ust. 1 i art. 51 tego prawa. (vide: wyrok NSA z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. II OSK 560/11 LEX nr 1219253, wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r. sygn. II OSK 1468/10 LEX nr 1132084). Przepis art. 48 Prawa budowlanego dotyczy bowiem wyłącznie sytuacji w jakiej inwestor realizuje roboty bez uzyskania pozwolenia na budowę. Także przypadek, w którym inwestor przystępując do budowy dysponował wydanym już pozwoleniem, lecz było ono jeszcze nieostateczne nie powinien być uznawany jako prowadzenie robót bez pozwolenia na budowę. Inwestor, co do zasady, przed przystąpieniem do realizacji robót spełnił bowiem obowiązek wynikający z art. 28 § 1 Prawa budowlanego dotyczący uzyskania pozwolenia na budowę. W takiej sytuacji, tj. w przypadku wybudowania obiektu budowlanego w oparciu o nieostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, zastosowanie winna znajdować procedura przewidziana przepisem art. 51 Prawa budowlanego. W orzecznictwie przyjęto, że celem art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego jest usuwanie następstw działalności budowlanej, prowadzonej w ogóle bez wymaganej aprobaty właściwych organów. Takiej działalności nie stanowi natomiast przystąpienie do budowy obiektu budowlanego przez inwestora posiadającego stosowne zezwolenie. (vide: wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 116/06 LEX nr 327825, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. II OSK 59/09 Lex nr 597714, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 174/06, LEX nr 282999) Organy ustaliły, że roboty budowlane zostały wykonane po uchyleniu wydanego pozwolenia na budowę w trybie wznowieniowym, w takiej sytuacji istotne znacznie ma data uostatecznienia się decyzji. Realizacja robót budowlanych po uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę w postępowaniu wznowieniowym powinna być uznana za samowolę budowlaną. W obrocie prawnym w dacie realizacji robót brak bowiem było pozwolenia na budowę. Ustalenia organów odnośnie dat realizacji robót budzą jednak uzasadnione wątpliwości i nie znajdują oparcia w materiale dowodowym. W tym zakresie wskazywane były trzy okresy – przed wydaniem pozwolenia, po jego wydaniu lecz przed uostatecznieniem się lub w drugiej połowie 2005 r., po wydaniu decyzji uchylającej pozwolenie na budowę. Kwestia winna podlegać szczegółowemu ustaleniu. W sprawie istotną kwestią jest także okoliczność stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej pozwolenia na budowę, która to decyzja nie jest decyzją ostateczną. Do czasu jej ustatecznienia się formalnie w obrocie prawnym pozostaje decyzja uchylająca pozwolenie na budowę. Decyzja stwierdzająca nieważność wywołuje skutek ex tunc, zgodnie z którym dotknięta nieważnością decyzja wyeliminowana jest z obrotu prawnego od daty jej wydania. Zatem ocena w tym zakresie będzie mogła być dokonana po uostatecznieniu się decyzji stwierdzającej nieważność wydanej w postępowaniu wznowieniowym decyzji uchylającej decyzję o pozwoleniu na budowę. Organ w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe będzie musiał wydać kolejną decyzję kończącą to postępowanie. W sytuacji gdy inwestorzy nie posiadali prawa do dysponowania na cele budowlane nieruchomością stanowiącą działkę nr [...], nie mogli oni wykonać otworów okiennych w ścianie znajdującej się na granicy tej działki, ani wykonać docieplenia budynku przekraczającego granicę tej nieruchomości, jak i nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Organ w postępowaniu wznowieniowym nie będzie mógł zaakceptować poprzednio wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę ani wydać nowej decyzji o pozwoleniu na budowę z uwagi na fakt, iż prace zostały już wykonane. Wydanie odnośnie inwestycji zgody na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych nie może wpłynąć na odmienną ocenę tej kwestii. Zgoda taka skuteczna jest jedynie w ramach prowadzonego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, natomiast postanowienie Starosty P. z 30 sierpnia 2005 r. wydane zostało po zakończeniu postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę jak i postępowania wznowieniowego. Nadto wskazać należy, że zasadność takiego odstępstwa budzi wątpliwości, a winna być ona przez organ uzasadniona i wobec niezaskarżalności postanowienia w tym przedmiocie podlega ocenie w postępowaniu odwoławczym dotyczącym pozwolenie na budowę. Wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę w postępowaniu wznowieniowym wywołało konsekwencje w postaci braku możliwości realizacji inwestycji do czasu zakończenia postępowania wznowieniowego. Organ winien jednak ustalić kiedy inwestorzy dowiedzieli się o treści tego postanowienia. Okoliczność ta może mieć znaczenie dla oceny legalności wykonanych robót budowlanych. Wstrzymanie robót w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 152 § 1 k.p.a., wbrew stanowisku zawartemu w skardze, nie uzasadnia zastosowania art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego rozbiórce w trybie tego przepisu podlegając bowiem jedynie roboty wstrzymane na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Natomiast niewątpliwym jest, że do wypełnienia otworów okiennych luksferami doszło na podstawie nieostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 25 stycznia 2011 r. w czasie trwania postępowania odwoławczego przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w G.. Stosownie do treści art. 130 § 1 k.p.a. decyzja nieostateczna nie podlega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje jej wykonanie. Od wskazanej powyżej decyzji organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego odwołanie wniósł J.G.. W tej sytuacji, na podstawie art. 131 k.p.a. organ, który wydał decyzję obowiązany był powiadomić o odwołaniu pozostałe strony postępowania, w szczególności mając na uwadze, że decyzją tą nałożono na inne strony - inwestorów – obowiązek wykonania określonych czynności. Organ nie wykonał tego obowiązku. Dyspozycja art. 131 k.p.a. jest wyrazem zasady informowania stron wyrażonej w art. 9 k.p.a. służy zapobieżeniu sytuacji, w której nieostateczna, a zatem mogąca ulec zmianie decyzja organu pierwszej instancji zostanie przez stronę wykonana, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Roboty wykonane na podstawie nieostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu naprawczym nakładającej obowiązek ich wykonania nie powinny być kwalifikowane jako roboty wykonane samowolnie, bez pozwolenia na budowę. Mimo braku ostateczności decyzji strona w istocie wykonuje bowiem nakaz nałożony na nią decyzją organu administracji. Jeżeli następnie decyzja ta zostanie uchylona, do wykonanych robót norma art. 48 Prawa budowlanego nie znajduje zastosowania. Analogicznie, jak w przypadku robót wykonanych na podstawie pozwolenia na budowę nie mającego przymiotu ostateczności lub pozwolenia na budowę, które następnie zostało uchylone lub stwierdzono jego nieważność, zastosowanie do takich robót winien znaleźć tryb przewidziany w art. 51 Prawa budowlanego. Wskazać także należy, że w rozpatrywanej sprawie doszło do wypełnienia otworów okiennych, których istnienie było sprzeczne z przepisami o warunkach technicznych budynku. Montaż spornych luksferów stanowił zabezpieczenie tych otworów. Wykonanie w okresie obowiązywania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego prac dotyczących zabezpieczeń nie może być uznane za niezastosowanie się do tego postanowienia. Celem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych jest niedopuszczenie do dalszego naruszenia prawa, a naruszenia takiego nie stanowi realizacja obowiązków wynikających z przepisów. W niniejszej sprawie roboty budowlane wykonane w sposób przekraczający granicę sąsiedniej nieruchomości nie mogą zostać zalegalizowane ani w postępowaniu naprawczym ani w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego, jeżeli inwestor nie uzyska tytułu prawnego do tej nieruchomości. Niezależnie od zastosowanego trybu będą one zatem musiały podlegać nakazowi rozbiórki i w sprawie nie będzie wymierzana opłata legalizacyjna. Zatem zasadnicza różnica mająca znaczenie przy zastosowaniu obu trybów postępowania w istocie prawdopodobnie w sprawie nie wystąpi. Skarżący podnosili zarzuty dotyczące wypełnienia powstałych uprzednio otworów okiennych luksferami. Zarzuty te wiązały się z posadowieniem ściany wypełnionej częściowo luksferami na granicy nieruchomości i naruszeniem wymogów § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Nadto skarżący kwestionowali spełnienie wymogów przeciwpożarowych oraz wykonanie zabudowy luksferami zgodnie ze sztuką budowlaną. Otwory wypełnione luksferami lub cegłą szklaną nie stanowią otworów okiennych. Luksfery nie mają bowiem podstawowej cechy jaką musi zapewniać otwór okienny – cechy przezroczystości, nie dają one możliwości obserwacji terenu na zewnątrz budynku. Luksferów nie można traktować jako wypełnienia okien, ale jako przemurowanie ścian. Fragment ściany częściowo wypełnionej luksferami (pustakami szklanymi) w świetle tego rozporządzenia należy traktować tak samo, jak ścianę wypełnioną cegłą szklaną, to jest ścianę pełną, bez otworów okiennych, co za tym idzie, brak jest w tym względzie niezgodności z przepisami § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (vide: wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., II OSK 92/08, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 670/11, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 210/08, wyroki dostępne na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, brak jest podstawy prawnej do uznania, iż zabudowa ściany znajdującej się na granicy nieruchomości luksferami wymagała zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości i wyłączała w przyszłości możliwość zabudowy sąsiedniej nieruchomości budynkiem zbliżonym do granicy nieruchomości. Tego rodzaju unormowania nie wynikają bowiem z ustawowych uregulowań Prawa budowlanego, regulującego kwestie związane z zabudową nieruchomości ani wydanego na podstawie przepisów tego prawa rozporządzenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że ścianę z luksferami należy traktować tak jak ścianę pełną, bez otworów okiennych. Przyjąć zatem należy, że właściciel sąsiedniej nieruchomości ma prawo skorzystania z możliwości realizacji budynku na granicy nieruchomości i dostawienia ściany budynku budowanego na sąsiedniej nieruchomości do ściany pełnej, jeżeli taka możliwość wynikać będzie z przepisów obowiązującego prawa. Otwory wypełnione luksferami lub cegłą szklaną nie stanowią otworów okiennych w rozumieniu przepisów rozporządzenia, zarówno dotyczących realizacji obiektu na granicy nieruchomości, jak i dotyczących oświetlenia pomieszczeń. Inwestor realizujący ścianę z luksferami na granicy nieruchomości winien liczyć się z możliwością realizacji zabudowy na sąsiedniej działce zbliżonej do granicy, wypełnienie ściany luksferami odbywa się zatem na ryzyko tego inwestora. W związku z powyższym, Sąd nie podziela odmiennego stanowiska w tym zakresie wyrażonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W kwestii ochrony przeciwpożarowej wskazać należy, że zgodnie z § 272 ust. 3. Budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Organy obu instancji uznały wykonane wypełnienie ściany luksferami za zgodne z § 232 pkt 6 rozporządzenia. § 232 pkt 6 rozporządzenia dopuszcza zastosowanie w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego luksferów, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany oddzielenia przeciwpożarowego, przy czym luksfery te odpowiadać muszą określonej przepisami klasie odporności. W sprawie bezspornym było, że luksfery wypełniające otwory okienne spełniają normy wskazane w rozporządzeniu. Skarżący zarzucali natomiast, że przy ustalaniu sposobu pomiaru powierzchni ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy mieć na uwadze treść § 226 ust. 3 rozporządzenia, co oznacza, że pomiaru dokonać należy wewnątrz budynku osobno dla każdego pomieszczenia. Organy obu instancji uznały natomiast, że powierzchnię takiego oddzielenia należy mierzyć na zewnątrz budynku dla całej ściany budynku. Przy rozstrzyganiu tej kwestii istotna jest odporność ogniowa ściany jako elementu strefy pożarowej w rozumieniu § 226 rozporządzenia. Jeżeli za ścianą wewnątrz budynku znajduje się jedna strefa pożarowa (w budynku nie ma ścian pełniących funkcję ścian oddzielenia pożarowego usytuowanych prostopadle do będącej ścianą oddzielenia przeciwpożarowego ściany zbliżonej do granicy) przyjęcie do obliczeń powierzchni całej ściany jest słuszne. Natomiast powierzchnia tej ściany może nieznacznie różnić się na zewnątrz i wewnątrz budynku, np. w związku z grubością stropu. Uwzględniając cel realizacji ściany oddzielenia przeciwpożarowego, jakim jest zapobieganie rozprzestrzenieniu się ognia poza strefę pożarową, w ocenie Sądu, przyjąć należy do obliczeń mniejszy parametr powierzchni, a więc wewnętrzny. Kwestie te winny podlegać ustaleniu przez organ w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. W związku z uchyleniem decyzji sprawa rozpatrywana będzie na nowo. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ dokona oceny prawidłowości wykonanych robót budowlanych związanych z wypełnieniem otworów luksferami. Oświadczenia K. B. oraz M. Z., przedstawione przez inwestora nie stanowią opinii biegłych, a uczestnicy postępowania kwestionowali ich treść. Organy obu instancji nie zweryfikowały złożonych oświadczeń. Brak jest zatem podstaw by uznać, że oświadczenia te w sposób wyczerpujący wyjaśniają poprawność sposobu zamurowania otworów, a organy obu instancji w zakresie zgodności wskazanych robót z przepisami i sztuką budowlaną oceny dokonały na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego. Kwestia prawidłowości wykonania zabudowy luksferami wymagać będzie w toku ponownego rozpatrzenia sprawy dokonania szczegółowych ustaleń i oceny. Odnosząc się do zarzutów skarg, związanych naruszeniem przez organy obu instancji art. 28 k.p.a., stwierdzić należy że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd podziela zasadność argumentów stron skarżących, iż rzeczą organu administracji prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich podmiotów, którym przepisy prawa nadają status strony i zapewnienie im udziału w postępowaniu. W zakresie omawianej sprawy będą to w szczególności podmioty, których prawo własności lub mające inne źródło interes prawny może być związany ze zrealizowanymi robotami budowlanymi. Będzie nim też niewątpliwie właściciel działki gruntu na której położony jest budynek w którym doszło do samowoli budowlanej. Ze znajdujących się w aktach sprawy wyciągów z rejestru gruntów wynika, że inwestorzy nie są jedynymi właścicielami tej nieruchomości. Jako właściciel działek nr [...] i [...] figuruje również Powiat P.. Udział strony w postępowaniu wyraża się m.in. w prawie do udziału w przeprowadzaniu dowodów (art. 79 k.p.a.) oraz prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów (art. 10 § 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji pominął Powiat P. zawiadamiając strony o miejscu i terminie dokonywania oględzin nieruchomości oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Należy mieć jednak na uwadze, że zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy wydane w niniejszej sprawie decyzje doręczyli na adres Starostwa Powiatowego w P.. Powiat P. miał zatem wiedzę o prowadzonym postępowaniu naprawczym oraz możliwość zaskarżenia decyzji. Nadto wskazać należy, że strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu ma prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu M.M. dotyczącego naruszenia art. 107 § 2 i § 3, art. 237 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 238 § 1 k.p.a. w zakresie skargi na działanie organu pierwszej instancji stwierdzić należy, że skargę tę należało uznać za złożoną w toku postępowania, zgodnie z art. 234 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. w zaskarżonej decyzji odniósł się do zarzutów skargi, powtórzonych zresztą w odwołaniu. Zarzuty M.M. związane z naruszeniem art. 10 k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała bowiem by takie naruszenia prawa przez organ mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Należy również wziąć pod uwagę, że w istocie strona miała wiedzę o prowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu, a z aktami sprawy mogła zapoznać się przed wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji. Zarzuty dotyczące braku podstawy prawnej do wydania decyzji stwierdzającej brak podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności nie są uzasadnione. W sytuacji gdy postępowanie toczy się z wniosku, który należy rozstrzygnąć, brak jest podstaw do umorzenia postępowania, a organ winien dać wyraz w decyzji w jaki sposób oceniony został ustalony stan faktyczny. Względy racjonalne i celowościowe wskazują, że mimo braku tego typu rozstrzygnięcia w treści art. 51 Prawa budowlanego, uznać należy je za dopuszczalne i prawidłowe. (vide: dotyczący analogicznego rozstrzygnięcia na gruncie art. 48 Prawa budowlanego wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. II OSK 485/10 Lex nr 992590) Za niezasadny uznać także należało zarzut niezastosowania przez organ odwoławczy normy art. 156 k.p.a. Rodzaje decyzji w postępowaniu odwoławczym w sposób zamknięty określa bowiem norma art. 138 k.pa., która nie przewiduje możliwości stwierdzenia przez organ odwoławczy nieważności kontrolowanej decyzji. Organy orzekające w sprawie zaniechały jej prawidłowego wyjaśnienia i przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego, czym dopuściły się naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnia dokonaną w wyroku ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego toku postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy – p.p.s.a. uchylił obie wydane w sprawie decyzje. Na podstawie art. 200 p.p.s.a Sąd zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżących J.G. i M.M. kwoty po 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania – opłat z tytułu wpisu od skarg.