II SA/Gd 701/25
WyrokWSA w Gdańsku2026-02-04
Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Dariusz Kurkiewicz, Justyna Dudek - Sienkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa wiaty o powierzchni zabudowy 9,20 m2 na działce o powierzchni 1524 m2, która w dacie budowy (2016 r.) nie była przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i nie znajdował się na niej budynek mieszkalny, a liczba wiat na działce przekraczała dopuszczalną normę (dwie na każde 1000 m2), stanowi samowolę budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Budowa wiaty o powierzchni 9,20 m2 na działce o powierzchni 1524 m2, która w 2016 roku nie była przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i nie znajdował się na niej budynek mieszkalny, a liczba wiat na działce przekraczała dopuszczalną normę (dwie na każde 1000 m2), stanowi samowolę budowlaną, ponieważ nie spełniała warunków zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę określonych w art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego obowiązującego w dacie budowy. W związku z tym organy administracji miały podstawę do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i poinformowania o możliwości legalizacji.Stan faktyczny
Skarżący T. H. zaskarżył postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) w Gdańsku, które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Pucku i wstrzymało roboty budowlane przy budowie wiaty. PINB wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu wiaty z uwagi na brak wymaganego zgłoszenia. PWINB, rozpatrując zażalenie, uchylił postanowienie PINB i wstrzymał roboty budowlane, uznając, że budowa wiaty w 2016 r. wymagała pozwolenia na budowę, gdyż działka nie była wówczas przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i nie znajdował się na niej budynek mieszkalny, a liczba wiat przekraczała dopuszczalną normę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA i Prawa budowlanego, kwestionując m.in. zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor sądowy WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2025 r. WOP.7722.346.2024.JS w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
T. H. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako: "PINB", "organ I instancji), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, postanowieniem z dnia 31 października 2024 r., działając m.in. na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.; dalej jako: "Prawo budowlane") wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu wiaty o konstrukcji drewnianej (oznaczonej literą I na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do postanowienia), zadaszonej dachem jednospadowym obłożonym blachą wiacie o wymiarach 2,00 m x 4,60 m, o słupach drewnianych zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej posadowionej na gruncie bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina K. oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację wiaty w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia i o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, zgodnie z przepisem art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego. Dodatkowo poinformował o obowiązku wykonania niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz terenu budowy przed dostępem osób niepowołanych.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: "PWINB", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r. uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji oraz wstrzymał roboty budowlane przy budowie wiaty. Jednocześnie poinformował T. H. (dalej jako: "inwestor", "strona", "skarżący") i P. H. (dalej jako: "właściciel działki", "strona") o możliwości złożenia wniosku o legalizację i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy wyjaśnił, że nie budzi wątpliwości, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest wiata wybudowana w 2016 r., której inwestorem jest T. H. Ze zdjęć dołączonych do protokołu oględzin wynika bowiem, że budowla ta wsparta jest na słupach, posiada dach, nie posiada żadnych ścian i służy głównie ochronie przed oddziaływaniem warunków atmosferycznych. W dalszej kolejności, przywołując treść przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. organ odwoławczy wskazał, że działka nr [...] objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Nr XLVII/478/2022 Rady Gminy Krokowa z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Karwieńskie Błota I i II w gminie Krokowa. Zgodnie z postanowieniami tego planu, działka znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 4.07.MN - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Wcześniej teren, na którym znajduje się działka nr [...] nie był objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na przedmiotowej działce znajduje się ponadto budynek mieszkalny. Jak wynika z akt sprawy budynek ten został wybudowany w 2024 roku. Mając powyższe na uwadze, PWINB stwierdził, że w 2016 roku działka nie była przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i nie znajdował się na niej budynek mieszkalny. Zatem budowa przedmiotowej wiaty w 2016 r. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że powierzchnia działki nr [...] wynosi 1.524 m2 - a powierzchnia zabudowy przedmiotowej wiaty to 9,20 m2. Na działce, oprócz wiaty będącej przedmiotem tego postępowania, usytuowanych jest jeszcze 6 innych wiat - 5 objętych odrębnymi postępowaniami administracyjnymi i wiata na rowery oraz budynek gospodarczy.
Zestawiając liczbę posadowionych wiat na przedmiotowej działce oraz powierzchnię zabudowy tej działki należy – zdaniem organu - stwierdzić, że nie został spełniony warunek, o którym mowa w ww. art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, umożliwiający posadowienie wiat bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
PWINB zwrócił jednocześnie uwagę, że w przepisach dotyczących budowy budynków gospodarczych zawierających wyłączenia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (obowiązujące zarówno w 2016 roku jak i obecnie) ustawodawca zrezygnował z określenia minimalnej powierzchni działki, na której możliwe było wybudowanie wskazanych obiektów bez pozwolenia na budowę. Przepis ogranicza jedynie liczbę obiektów, jakie mogą przypadać na każde 500 m2 działki, nie wskazuje zaś minimalnej powierzchni działki na jakiej mogą powstać takie obiekty. Skoro zatem na działce o powierzchni mniejszej niż 500 m2 mogą być usytuowane dwa obiekty budowlane, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego, to należy stwierdzić, że na działce mniejszej niż 1.000 m2 mogą być posadowione cztery takie obiekty, mniejszej niż 1.500 m2 - sześć, mniejszej niż 2.000 m2 - osiem.
W przedmiotowej sprawie powierzchnia działki nr [...] wynosi 1.524 m2, a zatem może być na niej posadowionych osiem obiektów budowlanych wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego.
Jak wynika z akt sprawy, na przedmiotowej działce znajduje się m. in. siedem wiat i jeden budynek gospodarczy. Powierzchnia zabudowy powyższych obiektów budowlanych nie przekracza 35 m2. Mając na uwadze przepisy obecnie obowiązujące należy stwierdzić, że budowa wszystkich obiektów budowlanych, w tym przedmiotowej wiaty, wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Organ odwoławczy zauważył, że w dacie budowy budowa przedmiotowej wiaty wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast obecnie, wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Wiata została wybudowana bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, zatem stanowi samowolę budowlaną.
Następnie, przywołując treść przepisu art. 48 ust. 1 - 3, ust. 5, art. 48 a ust. 1 i 3 Prawa budowlanego PWINB wskazał, że w przedmiotowej sprawie termin złożenia wniosku o legalizację możliwe jest w terminie 30 dni od daty wydania niniejszego postanowienia ostatecznego, czyli od tj. od dnia 26 czerwca 2025 r. Dodatkowo wyjaśnił, że do naliczenia opłaty za legalizację przedmiotowej wiaty zastosowanie znajduje przepis art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego, zgodnie z którym wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4-10,12 oraz 14-18 i 29 - wynosi 5.000 zł.
Organ odwoławczy wyjaśnił, zgodnie z art. 52 ust 1 Prawa budowlanego obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w rozdziale 5a, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Z akt sprawy bezspornie wynika, że inwestorem przedmiotowej wiaty jest T. H., natomiast właścicielem działki jest P. H. Powyższe okoliczności, w tym konieczność poinformowania o możliwości złożenia wniosku o legalizację zarówno inwestora, jak i właściciela działki, uzasadniały wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego.
Końcowo PWINB wyjaśnił, że odstąpił od nakazania zabezpieczenia przedmiotowej wiaty lub terenu bądź usunięcia stanu zagrożenia, ponieważ z całokształtu materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej, nie wynika, żeby na działce występował stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, który uzasadniałby nakazanie obowiązku wynikającego z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego.
Dodatkowo PWINB wyjaśnił, że strony wniosły, pismem z dnia 2 grudnia 2024 r., zażalenie na trzynaście postanowień wydanych przez organ I instancji w sprawie zabudowy działki nr [...]. Część tych postanowień dotyczy posadowionych na tej działce tzw. domków holenderskich. Złożone w niniejszej sprawie zażalenie zawiera głównie argumenty dotyczące tych obiektów budowlanych. Ustosunkowując się do podnoszonej przez stronę kwestii związanej z pomyłką wynikającą ze stresu, na skutek której strona wskazała, że sporna wiata została posadowiona w 2013 r. a nie w roku 2016 organ wyjaśnił, że powyższa data została ustalona w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2024 r. Protokół z tych oględzin inwestor własnoręcznie podpisał, nie wnosząc żadnych uwag do jego treści. W dodatkowych wyjaśnieniach udzielonych w wykonaniu wezwania PINB z dnia 21 sierpnia 2024 r. strona nie zaprzeczyła dacie wybudowania przedmiotowego budynku. W związku z powyższym PWINB uznał, że data budowy określona na rok 2016 została ustalona prawidłowo.
Na marginesie PWINB wyjaśnił, że w roku 2016 budowa przedmiotowej wiaty wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") polegające braku dokonania przez organ wszechstronnej oceny dowodów, pominięciu faktu, że wiata o wymiarach 2,00 m x 4,60 m została posadowiona na gruncie jako jedna z pierwszych wiat. Zarzucił ponadto naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowalnego przez niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym przyjęciu przez organ, że budowa wiaty o wymiarach 2,00 m x 4,60 m na działce gruntu o powierzchni 1.524 m2 wymaga zgłoszenia, chociaż powierzchna wiaty jest mniejsza niż 50 m2 i wiata została posadowiona na gruncie jako jedna z pierwszych wiat. Nie naruszono zatem art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Końcowo podniósł zarzut naruszenia art. 48 ust. 1 pkt. 1 i 2 oraz ust. 3 i art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a) Prawa budowalnego przez niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym wydaniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych przy budowie tej wiaty oraz informującego o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu zgodnie z przepisem określonym w art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 26 czerwca 2025 r. uchylające w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pucku z 31 października 2024 r. i wstrzymujące roboty budowlane przy budowie zadaszonej dachem jednospadowym obłożonym blachą wiaty o wymiarach 2,00 m x 4,60 m, o konstrukcji drewnianej i słupach drewnianych zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej, posadowionej na gruncie, usytuowanej na terenie działki nr [...], obręb K., gmina K. oraz informujące T. H. (inwestora) i P. H. (właścicielkę działki nr [...]) o możliwości złożenia wniosku o legalizację spornego obiektu w terminie 30 dni od dnia wydania ostatecznego postanowienia, tj. od 26 czerwca 2025 r. oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu.
Materialnoprawną podstawą wydanych przez organy obu instancji postanowień są przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej: Prawo budowlane), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r. Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. II OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/89, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. II OSK 1974/10, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie jest bezsporne, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi wiatę. W języku potocznym przyjmuje się najczęściej, że wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem, czy przystankiem tramwajowym (Uniwersalny słownik języka polskiego, Tom 4, red. prof. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, s. 404). Z kolei w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.) za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi "pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione".
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się natomiast, że brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia m.in. jego funkcji. Przyjmuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (zob. wyroki NSA: z 8 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1707/15, z 21 września 2015 r. sygn. akt II OSK 1393/09, czy z 10 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 794/10). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 3465/18).
Z protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych na działce nr [...] (obręb ewidencyjny K., gmina K.) wynika, że została na niej posadowiona wiata o konstrukcji drewnianej, zadaszona dachem jednospadowym obłożonym blachą, o wymiarach 2,00 m x 4,60 m, o słupach drewnianych, zakotwiczonych za pomocą śrub w kostce betonowej posadowionej na gruncie.
Ustalenia organów, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania jest wiatą, potwierdza dokumentacja zdjęciowa załączona do protokołu oględzin. Ze zdjęć tych wynika, że jest to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, która pełni funkcję tarasu przy domku holenderskim, zaś jej celem jest ochrona znajdujących się tam rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. Budowla ta została wsparta na słupach stanowiących jej podstawowy element konstrukcyjny, które wiążą ją z gruntem.
Odnośnie daty wzniesienia obiektu, to organy przyjęły, opierając się na oświadczeniu T. H. (inwestora) zawartego w protokole oględzin, że został on wzniesiony w 2016 roku. W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji T. H. wskazał, że wszystkie obiekty na działce nr [...] powstały w 2013 roku, w skardze do Sądu zaś nie podniósł żadnych zarzutów w odniesieniu do ustaleń dotyczących daty wzniesienia obiektu. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy oparcie się przez organy na oświadczeniu inwestora złożonym podczas oględzin. Oświadczenie to zostało zaprotokołowane, a protokół został przez T.H. podpisany. Nie ma więc podstaw, aby kwestionować na tym etapie postępowania datę wzniesienia obiektu ustaloną przez organ.
W myśl tego, co powiedziano wyżej, to stan prawny z daty budowy obiektu istotny jest dla ustalenia istnienia obowiązku uzyskania pozwolenia na jego budowę. Rozważania organu na temat aktualnie obowiązujących regulacji Prawa budowlanego dotyczących wznoszenia wiat (art. 29 ust. 1 pkt 14, art. 29 ust. 2 pkt 2), są bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Dla oceny tego, czy na wzniesienie przedmiotowej wiaty konieczne było uzyskanie zgody budowlanej (uzyskanie pozwolenia na budowę lub dokonanie zgłoszenia), decydujące znaczenie mają przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w 2016 r., kiedy to miały miejsce roboty budowlane. Natomiast sama procedura legalizacyjna (art. 48 ww. ustawy) toczy się na podstawie przepisów aktualnie obowiązujących.
Według stanu prawnego obowiązującego w 2016 roku, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt 2c).
Z powyższego przepisu wynika, że nie dotyczy on wszystkich wiat, ale tylko sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Łączna liczba wiat na działce nie może też przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki.
Warunki te w sprawie nie zostały spełnione. W 2016 roku na działce nr [...] nie znajdował się budynek mieszkalny. Fakt wzniesienia go w okresie późniejszym (w 2024 roku) nie przywraca legalności zabudowie, która w dacie jej wzniesienia nie spełniała warunków ustawy przewidujących zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Przedmiotowa działka w 2016 roku nie była też działką przeznaczoną pod budownictwo mieszkaniowe. Przy czym takie przeznaczenie działki powinno wynikać z obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy (A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wyd. IV, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Warszawa 2021, art. 29; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 listopada 2025 r., VII SA/Wa 927/25).
Jak wynika z akt, działka objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Krokowa z dnia 31 marca 2022 r. Nr XLVII/478/2022 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Karwieńskie Błota I i II w gminie Krokowa. Działka znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 4.07.MN - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W 2016 roku teren, na którym znajduje się działka nr [...] nie był objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dla działki tej w 2016 r. nie została też wydana decyzja o warunkach zabudowy. W aktach sprawy znajduje się wyłącznie decyzja Wójta Gminy Krokowa z dnia 14 kwietnia 2014 r. odmawiająca wydania warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego, jednorodzinnego i budowie szczelnego zbiornika na ścieki na terenie działki nr [...], obr. K., gmina K.
Ponadto ze znajdującej się w aktach sprawy "Informacji z operatu ewidencyjnego w zakresie gruntów" (k. 4 akt), wynika, że działka nr ew. [...] jest działką oznaczoną jako klasoużytek ŁIV i W-ŁIV – łąki trwałe i grunty pod rowami.
Powyższe ustalenia prowadzą zdaniem Sądu do wniosku, że przedmiotowa działka w dacie budowy wiaty (2016 rok), nie była przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe, co wyklucza możliwość zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego.
Wreszcie, przepis ten nie mógł mieć zastosowania także i z tego powodu, że nie został spełniony warunek dotyczący dopuszczalnej liczby wiat. Zgodnie z wskazanym przepisem, łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Na działce o powierzchni 1000- 2000 m2 – w myśl powołanego przepisu - mogły wobec tego znajdować się cztery wiaty. Z protokołu oględzin wynika, że na działce w 2013 roku wzniesiono dwie wiaty, a w 2016 roku – cztery wiaty, w tym będącą przedmiotem niniejszej sprawy. Ich liczba przekraczała zatem liczbę dopuszczalną w myśl wskazanego przepisu, co również wykluczało zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego.
W stanie prawnym obowiązującym w 2016 roku, art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego był jedynym przepisem przewidującym warunki zwolnienia budowy wiat z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Dodatkowe rozważania organu co do zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego w brzmieniu obecnie obowiązującym nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane – jak już wskazano, według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, czego też WINB dokonał.
Wobec niespełnienia warunków zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego obowiązującego w 2016 roku, budowa przedmiotowej wiaty wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, czego inwestor nie dopełnił. Stwierdzone w toku kontroli okoliczności obligowały organy administracji do zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 1 i 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że mamy do czynienia z wypełnieniem hipotezy przepisów definiujących przypadek samowoli budowlanej. Na podstawie wyżej przytoczonych regulacji prawnych, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu robót w przypadku obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Ustaleń faktycznych w sprawie dokonano w sposób odpowiadający wymogom art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a ich ocena mieści się w zakresie wyznaczonym treścią art. 80 k.p.a. W szczególności za prawidłowe należy uznać wydanie postanowienia merytoryczno- reformatoryjnego. PWINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. uchylił bowiem postanowienie organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy wydając postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, przy czym orzeczenie to podyktowane było koniecznością poinformowania o możliwości złożenia wniosku o legalizację także właścicielkę nieruchomości. W ocenie Sądu działanie organu odwoławczego było prawidłowe i nie stanowiło naruszenia art. 139 k.p.a.
Błędnie natomiast wskazano w zaskarżonym postanowieniu początkowy dzień rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o legalizację. PWINB wskazał bowiem, że termin ten należy liczyć od dnia wydania postanowienia, natomiast z art. 48a ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego wynika wprost, że termin ten liczyć należy od dnia doręczenia postanowienia. Wyrażenie, o którym mowa w art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego, "stało się ostateczne" należy w istocie wiązać z dniem doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia (R. Godlewski (w:) Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, Lex/el). Błąd ten jednak nie wpływa negatywnie na sytuację prawną skarżącego, ponieważ ta część rozstrzygnięcia ma jedynie charakter informacyjny i w żaden sposób nie modyfikuje ustawowych uprawnień określonych w art. 48a Prawa budowlanego. To naruszenie nie mogło przesądzić o wadliwości zaskarżonego postanowienia, uzasadniającej jego uchylenie. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że jedynie naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - mogłyby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło