II SA/Gd 702/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wykonania określonych robót budowlanych postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 702/16 o odmowie przyznania R. D. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Wnioskiem z dnia 13 lutego 2017 r., ostatecznie uzupełnionym w dniu 30 marca 2017 r., R. D. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu od skargi. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, wnioskodawca prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką pełnoletnich dzieci. Małżonkowie utrzymują się z dochodów z umów o pracę – wedle oświadczenia – w wysokości 2000 zł miesięcznie netto (żona wnioskodawcy) oraz 3200 zł miesięcznie netto (wnioskodawca). Dzieci studiują, nie pracują, nie posiadają żadnego majątku. Z oświadczenia wynika, że wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni około 150 m2 usytuowanego na działce o powierzchni 973 m2 oraz udziału 19/288 w zabudowanym gospodarstwie rolnym o powierzchni 6,38 ha (budynek mieszkalny, chlewnia, stodoła, garaż, budynek gospodarczy, drewutnia, szopa), co do którego toczy się postępowanie o dział spadku. Nie posiada on żadnego innego majątku, ani oszczędności. Wnioskodawca wyliczył, że miesięcznie na niezbędne koszty utrzymania siebie i rodziny wydaje około 1500 zł, w tym: ubezpieczenie – 150 zł, OC – 80 zł, energia elektryczna – 150 zł, gaz – 121,50, podatek od nieruchomości – 32 zł, woda – 33,50 zł, wywóz śmieci – 43 zł, ścieki – 100 zł, internet – 55 zł, bilety dojazdu na uczelnię – 150 zł, paliwo – 400 zł, przegląd pojazdów – 15 zł, ogrzewanie – 230 zł). Na wezwanie referendarza wnioskodawca oświadczył, że nie posiada kont bankowych. Wyciągi z kont żony zostały przedłożone do sprawy o sygn. akt II SA/Gd 627/16. Oświadczył, że posiada dwa samochody osobowe: Ford Escort z 1996 r. i Ford Fiesta z 1998 r., których wartość nie przekracza 1000 zł. Wskazał też, że zakupił drewno opałowe na kwotę 3200 zł, zaś koszt jego przywozu wyniósł 460 zł. Przedłożył też rachunek na zakup łańcucha do piły oraz przedłużki syfonu do umywali w kwocie 75,87 zł oraz fakturę na naprawę auta opiewającą na kwotę 464,38 zł. Postanowieniem z dnia 23 maja 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm.) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania R.D. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi wskazując, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztu wpisu sądowego w wysokości 200 zł, bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Od postanowienia referendarza sprzeciw wniósł skarżący zarzucając, że przy rozpatrzeniu wniosku nie uwzględniono, iż liczba spraw, w której jest zmuszony zwrócić się do Sądu przekracza średnią dla przeciętnej rodziny. Zatem ustalenia czynione każdorazowo dla pojedynczego postępowania obarczone są podstawowym błędem przez nieuwzględnienie sumy opłat wpisowych, która stanowi obciążenie niemożliwe do uniesienia bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Wskazał także, że z osiąganych dochodów utrzymują się cztery osoby dorosłe, więc dochód na osobę niewiele przekracza minimum socjalne. Rozpoznając wniesiony sprzeciw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez R. D. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi nie zasługiwał na pozytywne rozpoznanie. W ocenie Sądu referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy i uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka udzielenia pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższej oceny nie zmieniają także okoliczności podane w sprzeciwie W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z żądaniem sformułowanym w punkcie 4 formularza PPF, referendarz rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi. Należało zatem ustalić, czy w sprawie została spełniona ww. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Dlatego prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł, przy czym osoby ubogie to takie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienia NSA z 25 marca 2014 r., II OZ 280/14 oraz z 12 grudnia 2013 r., II FZ 1179/13; z 12 grudnia 2013 r., II FZ 1179/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 733/10 – dostępne jw.). Z tych tez względów, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje bowiem na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publ.). Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GZ 379/11, Legalis). Co więcej, w orzecznictwie ustalono również, że strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 ustawy, co do zasady, nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Skarżący wraz z żoną uzyskuje co miesiąc dochód w łącznej wysokości poziomie 5200 zł. Skarżący posiada również majątek w postaci nieruchomości budynkowej i udziału w gospodarstwie rolnym oraz dwóch samochodów, nie wykazuje natomiast obciążających budżet zobowiązań kredytowych. Natomiast na niezbędne koszty utrzymania skarżący wydaje miesięcznie kwotę około 1500 zł. Podniesione w sprzeciwie okoliczności nie mogą uzasadniać przyznania skarżącemu prawa pomocy. W szczególności zaś udział skarżącego w innych sprawach sądowych i konieczność ponoszenia opłat z nimi związanych nie świadczy, że skarżący znajduje się w sytuacji nie pozwalającej na poniesienie kosztów w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem należy, że prowadzenie licznych postępowań przez wnioskodawcę nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. alt II OZ 546/11, LEX nr 844614). W konsekwencji referendarz prawidłowo uznał, że majątek skarżącego, a zwłaszcza dochody osiągane przez niego i jego rodzinę, zestawione z wysokością ponoszonych wydatków wskazują, że posiada środki na poniesienie kosztów w niniejszej sprawie, co wyklucza możliwość przyznania mu prawa pomocy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Orzeka przy tym jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. .