II SA/Gd 884/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 listopada 2025 r. sprawy ze sprzeciwu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. od postanowienia Wojewody Pomorskiego z dnia 18 września 2025 r. nr WI-I.7840.3.27.2025.GD w przedmiocie uchylenia postanowienia dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu, projektu architektoniczno-budowalnego oraz projektu rozbiórki oddala sprzeciw. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z 31 grudnia 2024 r. Prezydent Miasta Gdańska (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") zatwierdził projekt zagospodarowania terenu, projekt architektoniczno-budowlany oraz projekt rozbiórki i udzielił "H." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "Inwestor") pozwolenia na budowę zespołu dwóch budynków: 1) mieszkalnego wielorodzinnego "A" z usługami w parterze z garażem podziemnym, 2) garażu podziemnego "G2", wraz z infrastrukturą oraz przebudową i budową chodnika na działce nr [...] (przed scaleniem nr: [...]-[...]) nr [...], nr [...] obręb [...] przy ul. S. w G. oraz pozwolenia na rozbiórkę muru oporowego i 20 miejsc postojowych na działce nr [...] (przed scaleniem nr [...]-[...]) obręb [...] przy ul. S. w G. Wnioskiem z 3 lutego 2025 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] (dalej: "Wspólnota"), na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", wystąpiła do Prezydenta o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z 31 grudnia 2024 r. Uzasadniając wniosek Wspólnota wskazała, że o istnieniu ww. decyzji dowiedziała się 22 stycznia 2025 r., albowiem w tym dniu wynajęty przez Inwestora podmiot ogrodził działki, na których znajduje się parking, z których od około dwudziestu lat Wspólnota korzysta na zasadzie użyczenia, zakazując na nie wjazdu oraz demontując należące do niej szlabany. Wspólnota podniosła, że w poprzednich postępowaniach zawsze przysługiwał jej status strony, gdyż dotyczyły one ww. działek i analogicznego przedmiotu, każdorazowo także miejsc postojowych zajmowanych przez Wspólnotę. Odnosząc się do podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wspólnota wskazała, że do wydania decyzji doszło pomimo tego, iż Inwestor, choć dysponuje prawem własności nieruchomości, których dotyczy decyzja, to nieruchomości te były (przez blisko 20 lat) zajmowane przez Wspólnotę, a obecnie zainicjowała ona spór sądowy o przywrócenie naruszonego posiadania. W ocenie Wspólnoty nie doszło do rozwiązania użyczenia stanowiącego podstawę posiadania tych nieruchomości, brak jest zatem podstaw do przyjmowania, że Inwestor posiada tytuł prawny do nieruchomości na cele budowlane. W ocenie Wspólnoty ww. fakty są istotne w sprawie, organ o nich nie wiedział w dniu wydania decyzji. Zaszła zatem także alternatywna podstawa wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 31 grudnia 2024 r. Postanowieniem z 9 kwietnia 2025 r. Prezydent, na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z 31 grudnia 2024 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przytoczył treść przepisów art. 147, art. 148 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przeprowadził wywód prawny dotyczący instytucji wznowienia postępowania, wskazując następnie, że w dniu 31 grudnia 2024 r., po decyzji Wojewody Pomorskiego (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") z 9 listopada 2023 r. uchylającej w całości decyzję z 26 kwietnia 2023 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, udzielono Inwestorowi pozwolenia na budowę. Prezydent zwrócił uwagę, że w decyzji z 9 listopada 2023 r. Wojewoda wielokrotnie wskazuje, iż nieruchomość należąca do Wspólnoty, tj. działka nr [...], nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Gdyby przedmiotem inwestycji była przebudowa trafostacji to - w ocenie Wojewody - w takim przypadku przypadłby udział Wspólnocie w postępowaniu na prawach strony. Mając jednak na uwadze, że przedmiotem opracowania nie była przebudowa istniejącej trafostacji właścicielom działki nr [...] przymiot strony nie przysługuje. Organ pierwszej instancji przytoczył następnie treść przepisów art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418) - dalej: "Prawo budowlane", definiujących pojęcia stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oraz obszaru oddziaływania obiektu, wskazując następnie, że projekt zatwierdzony decyzją z 31 grudnia 2024 r. swoim zakresem oddziaływania nie wkracza na działkę należącą do Wspólnoty. Podkreślono, że zarówno odległości projektowanego budynku od działki Wspólnoty, kwestie dojść i dojazdów, nasłonecznienia, przesłaniania itp. zostały spełnione zgodnie z przepisami, nie wkraczając swoim zasięgiem na działkę Wspólnoty. Odnosząc się do argumentu dotyczącego podziału działki nr [...] i związanego z tym zlokalizowania części miejsc postojowych na działce nr [...] oraz [...] (obecnie [..]) Prezydent podniósł, że Wspólnota nie przedstawiła na żadnym etapie postępowania dokumentu, z którego wynikałoby, że posiada ona jakiekolwiek prawo do miejsc postojowych znajdujących się na działce nr [...] (obecnie [...]). Odwołując się do treści decyzji Wojewody z 9 listopada 2023 r. organ pierwszej instancji podał, że "okoliczności tej nie zmienia argument że Wspólnota od blisko 20 lat jest samoistnym posiadaczem nieruchomości, na której mieszczą się sporne miejsca postojowe, a inwestor, będący jej właścicielem, w ogóle z niej nie korzysta". Według organu odwoławczego "rozbiórka miejsc postojowych nie ma wpływu bezpośrednio na interes prawny Wspólnoty oparty na konkretnej normie prawnej, a tym samym nie stanowi podstawy z tego tytułu do uznania skarżącej jako strony postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę". W powyższym zakresie wskazano, że zarówno w trakcie pierwszego postępowania, jak i ponownego rozpatrzenia sprawy, zobligowano Inwestora do wskazania nowej lokalizacji miejsc postojowych, od istnienia których uzależnione jest prawidłowe funkcjonowanie istniejącego budynku przy ul. S. [..] w G. Zarówno przy pierwszym, jak i przy drugim rozpatrywaniu wniosku Inwestor przedstawił rozwiązania, które zabezpieczały (oprócz wymaganych miejsc postojowych ze względu na projektowaną funkcję budynku) dodatkowe miejsca postojowe, które odpowiadały liczbie miejsc postojowych przeznaczonych do rozbiórki. W odniesieniu do drugiej przesłanki wznowieniowej (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) organ pierwszej instancji wskazał, że wniosek Wspólnoty został złożony do sądu powszechnego 27 stycznia 2025 r., natomiast decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana 31 grudnia 2024 r. i stała się ostateczna w dniu 23 stycznia 2025 r. A zatem nie został spełniony jeden z trzech warunków, tj. okoliczność ta nie istniała w dniu wydawania decyzji administracyjnej. W wyniku zażalenia wniesionego na ww. postanowienie przez Wspólnotę Wojewoda postanowieniem z 18 września 2025 r., na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., uchylił je w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przeprowadził wywód prawny dotyczący instytucji wznowienia postępowania wskazując następnie, że odmowa wznowienia postępowania z tego powodu, że wnioskodawcy nie przysługuje status strony postępowania jest możliwa tylko wówczas, gdy brak przymiotu strony jest oczywisty już na wstępie, czyli bez potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego pod kątem twierdzeń wnioskodawcy o przysługiwaniu mu interesu prawnego. W sytuacji zaś, gdy podanie opiera się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiera stwierdzenie, że składający to podanie podmiot uważa, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to weryfikacja tych twierdzeń następuje w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Wojewoda podkreślił, że tylko jeśli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku w sposób ewidentny, nie budzący żadnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot nie będący stroną, to organ wydaje na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania. W przeciwnym wypadku organ musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że pomimo iż wnioskująca o wznowienie postępowania Wspólnota podała podstawę i przyczynę wznowienia, uzasadniając swoje twierdzenie o posiadaniu przymiotu strony postępowania, organ pierwszej instancji od razu wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, a jednocześnie przystąpił do ponownej oceny inwestycji objętej decyzją o pozwoleniu na budowę z 31 grudnia 2024 r., stwierdzając, że inwestycja swoim zakresem oddziaływania nie wkracza na działkę należącą do Wspólnoty. W ocenie Wojewody w postanowieniu z 9 kwietnia 2025 r. Prezydent niezasadnie powołał się na decyzję z 9 listopada 2023 r., która nie może stanowić wprost potwierdzenia ustaleń faktycznych dotyczących decyzji Prezydenta z 31 grudnia 2024 r. i sytuacji prawnej Wspólnoty. Zdaniem organu odwoławczego analiza ta była przedwczesna i mogła nastąpić dopiero na etapie wszczętego postępowania wznowieniowego. Wojewoda podniósł, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, uwzględniając treść podania o wznowienie postępowania, należało odnieść się do sugestii Wspólnoty odnośnie do posiadania ewentualnych uprawnień do użytkowania miejsc postojowych i ich związku z planowaną inwestycją przewidującą ich rozbiórkę, a także ocenić możliwość oddziaływania inwestycji na działkę Wspólnoty w myśl przepisów Prawa budowlanego. Rodziło to po stronie organu oczywisty obowiązek wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. i przeprowadzenia dokładnej analizy (z uwzględnieniem argumentów podnoszonych przez wnoszącą o wznowienie postępowania), gdyż w sprawie nie można mówić o oczywistości braku przymiotu strony. Organ pierwszej instancji powinien zatem we wznowionym postępowaniu przeanalizować i odnieść się do argumentów Wspólnoty sugerującej posiadane uprawnienia, jak również zbadać, czy jej nieruchomość znajduje się w świetle art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w obszarze oddziaływania spornego zamierzenia budowlanego, tj. przeprowadzić postępowanie co do przyczyny wznowienia w rozumieniu art. 149 § 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że również w odniesieniu do drugiej przesłanki wznowieniowej (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) Prezydent dokonał przedwczesnego rozstrzygnięcia. W tym zakresie zauważono, że o ile mowa jest tu o oddzielnej przesłance, to do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na jej podstawie również uprawniona jest wyłącznie osoba lub podmiot, któremu przysługuje przymiot strony postępowania. Zdaniem organu odwoławczego przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest w istocie powiązana z podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w pkt 4 przywołanego przepisu, a więc brak udziału strony w postępowaniu bez własnej winy. W ramach wznowionego postępowania organ pierwszej instancji powinien zatem w pierwszej kolejności dokonać ustaleń dotyczących posiadania przymiotu strony przez Wspólnotę, a dopiero w przypadku ustalenia legitymacji wnioskującej jako strony postępowania dokonać dalszych ustaleń dotyczących ziszczenia się przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5. Podsumowując Wojewoda podniósł, że w zakończonym postępowaniu zabrakło opisanych wyżej działań procesowych, co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym, naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania administracyjnego uzasadnia zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Zaznaczono, że naruszenia te nie mogą być sanowane przez organ drugiej instancji, albowiem sprzeciwia się temu zawarta w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności, która wymaga, aby strona miała zagwarantowany dwukrotny udział w postępowaniu. Od ww. postanowienia Wojewody Inwestor, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł sprzeciw wnosząc o uchylenie go w całości i zasądzenie od organu na rzecz wnoszącej sprzeciw kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem konieczny do rozpatrzenia zakres sprawy został zbadany w jej toku zarówno przez Wojewodę na poprzednim etapie, jak i przez organ pierwszej instancji przy ponownym jej rozpatrywaniu, co pozwalało w sposób ewidentny, niebudzący żadnej wątpliwości stwierdzić, że wniosek o wznowienie składa podmiot niebędący stroną, oraz wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że z okoliczności sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż Wspólnota nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. W tym zakresie wskazano, że organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę rozpatrzył aspekt obszaru oddziaływania obiektu, stwierdzając jednoznacznie, że obiekt nie oddziałuje na nieruchomość należącą do Wspólnoty. Ponadto na poprzednich etapach uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji (w których udział na prawach strony przysługiwał Wspólnocie, ale która utraciła przymiot strony z uwagi na usunięcie przez Inwestora z projektu budowlanego stancji transformatorowej) Wojewoda rozpatrując odwołanie Wspólnoty od decyzji Prezydenta z 26 kwietnia 2023 r. o pozwoleniu na budowę bardzo szczegółowo rozpatrzył sposób oddziaływania projektowanej inwestycji na nieruchomość należącą do członków Wspólnoty i stwierdził, że Wspólnota nie jest stroną postępowania. Wojewoda stwierdził, że jedynie w zakresie, w jakim wniosek Inwestora dotyczący zmiany zagospodarowania terenu związany ze zmianą lokalizacji stacji transformatorowej obejmuje swoim zakresem oddziaływania nieruchomość Wspólnoty, która jest zaopatrywana w energię elektryczną za pomocą sieci/instalacji przyłączeniowej do opisywanej stacji, czyni Wspólnotę stroną postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Jednocześnie z uwagi na fakt, że organ stwierdził, iż dokumentacja projektowa w części dotyczącej stacji transformatorowej jest niejasna i zawiera sprzeczności - uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Podkreślono, że opisywana przez Wojewodę stacja transformatorowa została przez Inwestora usunięta z projektu budowlanego, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie, a co za tym idzie inwestycja objęta wydaną decyzją o pozwoleniu na budowę w żaden sposób nie oddziałuje na nieruchomości należące do Wspólnoty, co powoduje, że nie posiada ona już przymiotu strony postępowania. Wnoszący sprzeciw podniósł, że skoro Wojewoda stwierdził, iż jedynie w zakresie stacji transformatorowej inwestycja Wspólnoty oddziałuje na jej działkę, a dokumentacja projektowa w tym zakresie jest niejasna - co było przyczyną uchylenia decyzji Prezydenta o pozwoleniu na budowę i przekazania jej do ponownego rozpoznania - a następnie Inwestor zmienił projekt budowlany usuwając z jego opracowania stację transformatorową oznacza to bezsprzecznie, że inwestycja w pozostałym zakresie nie oddziałuje na działkę Wspólnoty, a zatem nie jest ona stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Zaznaczono, że powyższej oceny nie zmienia fakt, iż Wspólnota bez podstawy prawnej przez blisko 20 lat korzystała z nieruchomości należącej do Inwestora w celu parkowania na niej pojazdów - Wojewoda miał o tym wiedzę, zwrócił uwagę na ten fakt w uzasadnieniu swojej decyzji przywołanej powyżej. Podsumowując podniesiono, że działanie organu pierwszej instancji polegające na wydaniu postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 31 grudnia 2024 r. było w pełni prawidłowe, gdyż w zaistniałej sytuacji oczywiste jest, że Wspólnota nie posiada interesu prawnego do występowania w przedmiotowym postępowaniu. Nie było konieczności w tym zakresie do wznawiania postępowania celem zbadania zgłoszonych przez Wspólnotę przesłanek wznowienia; przesłanki te zostały zbadane przez organy na poprzednich etapach postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e P.p.s.a.). Od postanowienia, do którego odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści postanowienia może wnieść od niego sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od postanowienia". Przepisy art. 64b-64e stosuje się odpowiednio (art. 64f P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli zainicjowanej sprzeciwem w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody Pomorskiego z 18 września 2025 r. wydane na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.). Z przywołanych w podstawie prawnej zaskarżonego sprzeciwem rozstrzygnięcia regulacji wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 k.p.a.). W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (tj. w Rozdziale 11 "Zażalenia" - przypisek Sądu) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.). Charakter i zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. postanowienia kasacyjnego, powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie mogą być kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym tego rodzaju aktu, o czym stanowią art. 64e i art. 64f P.p.s.a. Wobec tego ocena Sądu orzekającego w niniejszej sprawie sprowadzała się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy postanowienia na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Kontrola ta nie może, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do organu pierwszej instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres dodatkowego postępowania wyjaśniającego, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e P.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt II OSK 1484/21, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W judykaturze wskazuje się również, że orzekając w sprawie sprzeciwu wojewódzki sąd administracyjny co do zasady nie powinien dokonywać oceny zastosowania przepisów prawa materialnego, ponieważ ustawodawca ograniczył rozpoznanie sprawy jedynie do zasadności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc prawidłowości wydania przez organ rozstrzygnięcia kasacyjnego. W praktyce jednak nie jest to takie oczywiste i nie można kategorycznie stwierdzić, że rozpoznając sprzeciw sąd w żadnym wypadku nie ma możliwości (i obowiązku) dokonania oceny zastosowania przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego. Każda bowiem sprawa administracyjna mieści się w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa materialnego, a przesłanki wynikające z tych przepisów rzutują bezpośrednio na określone obowiązki organów w zakresie stosowania przepisów postępowania, przede wszystkim postępowania dowodowego i wyjaśniającego. Oznacza to, że zastosowanie lub wykładnia przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej może mieć zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a zatem czy doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wydanie rozstrzygnięcia kasacyjnego. W tym też znaczeniu rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje wykładni lub oceny zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego. Nie jest to zatem ocena, czy konkretne przepisy prawa materialnego powinny w danej sprawie stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia o określonej treści, ale ocena, czy konieczność zastosowania danych przepisów prawa materialnego skutkuje koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w określonym zakresie (zob. wyrok NSA z 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 64/22). Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie Wojewoda wydając postanowienie kasacyjne wykazał wystąpienie przesłanek z art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., co uprawniało Sąd do zaakceptowania podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia i oddalenia sprzeciwu. Organ odwoławczy zasadnie bowiem zauważył, że organ pierwszej instancji naruszył art. 149 § 1, 2 i 3 k.p.a. orzekając o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona inicjująca to postępowanie wznowieniowe powołała się na przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W orzecznictwie odnoszącym się do zagadnienia dopuszczalności odmowy wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych dominuje kierunek, w którym podkreśla się, że jeśli istnieją wątpliwości co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania ze względu na brak interesu prawnego lub wnioskodawca podnosi zarzut pozbawienia go czynnego udziału w tym postępowaniu, zachodzi wówczas konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji art. 149 § 2 k.p.a. Badanie tych przesłanek na gruncie akt sprawy powinno być poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a. (zob. wyroki NSA: z 20 sierpnia 2025 r. sygn. akt I OSK 2333/23, z 12 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 2656/20, z 28 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1196/20, z 20 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1332/09, z 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1747/07, z 1 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1981/06, z 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1716/06, czy z 9 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1331/06). W wyroku z 27 maja 2021 r. sygn. akt II GSK 1020/18 NSA wskazał, że ustalenie, czy wnioskodawca żądający wznowienia postępowania został pozbawiony udziału w postępowaniu bez własnej winy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wydanie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania jest w istocie odmową zbadania, czy rzeczywiście istniały powołane we wniosku o wznowienie postępowania podstawy, a uzasadnione jest jedynie w oczywistych przypadkach gdy bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego można stwierdzić po stronie żądającego wszczęcia postępowania brak interesu prawnego. W judykaturze wskazuje się również, że kwestia braku legitymacji wnioskodawcy powinna być bezsporna, aby organ mógł na tym etapie procedowania odmówić wznowienia postępowania (zob. wyrok NSA z 19 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 893/09). W konsekwencji przyjmuje się istnienie swoistego domniemania konieczności wznowienia postępowania w przypadku pojawienia się jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia legitymacji skargowej (zob. wyrok NSA z 15 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1205/07). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd podziela stanowisko Wojewody, że z wniosku z 3 lutego 2025 r. nie wynikało w sposób ewidentny, nie budzący żadnych wątpliwości, iż złożył go podmiot nie będący stroną, co uprawniałoby organ pierwszej instancji do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Należy zauważyć, że Prezydent wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, w którego uzasadnieniu dokonał ponownej oceny inwestycji objętej decyzją o pozwoleniu na budowę z 31 grudnia 2024 r. (odnosząc się do odległości projektowanego budynku od działki Wspólnoty, kwestii dojść i dojazdów, nasłonecznienia, przesłaniania itp.), stwierdzając ostatecznie, że inwestycja swoim zakresem oddziaływania nie wkracza na działkę należącą do Wspólnoty. Organ pierwszej instancji dokonał zatem analizy, która nie może być dokonywana w pierwszej, wstępnej fazie postępowania wznowieniowego. Słusznie zatem wskazał organ odwoławczy, że organ pierwszej powinien był wznowić postępowanie i przeprowadzić je zarówno co do istnienia przyczyn wznowienia, pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy. Wydanie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania bez przeprowadzenia powyższych czynności stanowi naruszenie przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3355/17). Końcowo należy wskazać, że celem postępowania administracyjnego jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a możliwe jest to wtedy, gdy organ administracji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), podejmie wszelkie czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy dokonuje się zaś w postępowaniu wyjaśniającym, które obejmuje całokształt czynności w celu ustalenia istotnych okoliczności. Organ odwoławczy jest uprawniony do przeprowadzenia jedynie uzupełniającego postępowania dodatkowego (art. 136 § 1 k.p.a.), przy czym postępowanie wyjaśniające może być przeprowadzone w niezbędnym zakresie (art. 136 § 2 k.p.a.). Organ odwoławczy może zatem uzupełnić materiał dowodowy, niemniej kompetencja ta ma charakter ograniczony, bowiem nie może polegać na gromadzeniu nowych dowodów, czynieniu nowych ustaleń faktycznych i ich ocenie, jeżeli mają one istotny wpływ na wynik postępowania i ich rozważenie wymaga podjęcia przez organ odwoławczy szeregu czynności procesowych (zob. wyroki NSA: z 13 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 2688/20 i z 17 października 2017 r. sygn. akt II OSK 263/16). Zdaniem Sądu dostrzeżone przez organ odwoławczy naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania uprawniały Wojewodę do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego w trybie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Istota sformułowanej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, art. 15.). Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a., oddalił sprzeciw. Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 P.p.s.a.[pic]