II SAB/Gd 61/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-10-04
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Katarzyna Krzysztofowicz, Mariola Jaroszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej wybudowania parkingu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nadzoru budowlanego podejmował czynności w sposób nieprzemyślany, chaotyczny i opieszały, nie wskazując przyczyny zwłoki i bezpodstawnie zawieszając postępowanie. Sąd oddalił wniosek o zasądzenie grzywny, uznając, że nie spełniłaby ona funkcji prewencyjnej w okolicznościach sprawy.Stan faktyczny
Skarżący J. Z. wniósł skargę na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie wybudowania parkingu. Postępowanie, zainicjowane w 2012 r. przez H. Z. (sąsiadkę), dotyczyło legalności budowy parkingu i mycia pojazdów na działce nr [..]. Pomimo licznych pism i postępowań, organ I i II instancji wielokrotnie uchylały swoje decyzje, a postępowanie było zawieszane i przedłużane, co zdaniem skarżącego stanowiło rażące naruszenie prawa.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 2. Oddalono skargę w pozostałej części. 3. Zasądzono od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. Z. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: WSA Katarzyna Krzysztofowicz WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Z. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie wybudowania parkingu 1. stwierdza, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. oddala skargę w pozostałej części, 3. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. Z. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
J. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego postępowania w sprawie dotyczącej wybudowania parkingów w miejscowości R. na działce nr [..] przez D. i A. S.
Z dokumentacji przekazanej wraz ze skargą wynika następujący stan faktyczny:
Pismem z dnia 22 sierpnia 2012 r. H. Z. zwróciła się do Starostwa z wnioskiem o wyjaśnienie okoliczności związanych z myciem samochodów dostawczych i osobowych na działce nr [..] obręb R. W odpowiedzi organ powiatowy wyjaśnił, że pozwolenie na budowę odnoszące się do działki nr [..] nie obejmowało mycia pojazdów, sieci, instalacji lub urządzeń sanitarnych.
Następnie, H. Z. pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o udzielenie informacji, na jakim etapie postępowania jest sprawa dotycząca sprawdzenia zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zabudowań na działce nr [..] od strony ciągu pieszo – jezdnego.
W odpowiedzi z dnia 16 stycznia 2014 r. powiatowy organ nadzoru budowlanego wyjaśnił, że inwestorzy zabudowań na działce nr [..] w dniu 23 sierpnia 2010 r. uzyskali decyzję o pozwoleniu na budowę, na podstawie której zrealizowali budynek gospodarczo – garażowy. W piśmie tym wskazano również, że zrealizowana na tej działce zabudowa jest zgodna z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Pismem z dnia 7 maja 2014 r. oraz pismem z dnia 28 maja 2014 r. H. Z. zwróciła się do powiatowego organu nadzoru budowlanego o udzielenie informacji odnoszącej się do sprawy wybudowania parkingu na działce nr [..] przy ul. S.3 w R. w miejscu do tego nieprzeznaczonym, mycia parkingu oraz pojazdów z wpuszczaniem ścieków bezpośrednio do gruntu.
W odpowiedzi pismem z dnia 28 sierpnia 2014 r. organ wyjaśnił, że właściciele działki nr [..] - Państwo D.S.i A. S. – S. uzyskali pozwolenie na budowę z dnia 23 sierpnia 2010 r., które obejmowało również realizację na ich działce parkingu od strony działki nr [..]. Organ wskazał, że zgodność zabudowy z planem miejscowym badają organy architektoniczno – budowlane w toku postępowania o pozwolenie na budowę, a kwestie związane z myciem parkingu i pojazdów na działce nr [..] Wójt Gminy i Rada Gminy. Z tego powodu powiatowy organ nadzoru budowlanego nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania w sprawach zgłaszanych przez H. Z.
Postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił H. Z. wszczęcia postępowania w sprawie wybudowania parkingu na działce nr [..] w miejscowości R. przy ul. S. i mycia parkingu oraz mycia pojazdów z wpuszczaniem ścieków bezpośrednio do gruntu.
Rozpoznając zażalenie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując, iż po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., organ winien podjąć stosowne rozstrzygnięcie wydając decyzję merytoryczną.
Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji decyzją z dnia 26 czerwca 2015 r. raz jeszcze orzekł o braku podstaw do rozstrzygania w oparciu o art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. w sprawie wybudowania parkingu na działce nr [..] w miejscowości R. przy ul. S. W postępowaniu odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 18 sierpnia 2015 r. ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Równocześnie Wojewoda z wniosku H. Z. wszczął postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę dnia 23 sierpnia 2010 r.
Zawiadomieniem z dnia 2 listopada 2015 r. organ nadzoru budowlanego poinformował strony postępowania, w tym skarżącego, o terminie oględzin na działce nr [..] wyznaczonym na dzień 8 grudnia 2015 r. Oględziny przeprowadzone na działce nr [..] w obecności właściciela D. S., H. Z. i J. Z., potwierdziły, że w ramach inwestycji na działce nr [..] wykonano miejsca parkingowe poprzez ułożenie kostki betonowej.
Zawiadomieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. organ poinformował strony o niemożności zakończenia postępowania w sprawie w terminie z powodu konieczności dalszego zbierania dowodów w sprawie i wskazał nowy termin zakończenia postępowania do dnia 30 kwietnia 2016 r.
Zawiadomieniem z tego samego dnia organ pierwszej instancji poinformował strony przedmiotowego postępowania, w tym skarżącego, ze w dniu 7 maja 2014 r. wszczęte została postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania parkingu na działce nr [..] w miejscowości R.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 grudnia 2015 r. uchylił decyzję Wojewody z dnia 30 września 2015 r., umarzającą postępowanie wszczęte na wniosek H. Z. i J. Z. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę z dnia 23 sierpnia 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie w sprawie wybudowania parkingu na działce nr [..] uznając, że rozstrzygnięcie organu architektoniczno – budowlanego w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę jest elementem koniecznym dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy przed organem nadzoru budowlanego. Kontrolując to postanowienie w administracyjnym toku instancji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. utrzymał je w mocy. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt. II SA/Gd 296/16, uchylił zaskarżone postanowienie organów obu instancji uznając, że w niniejszej sprawie nie zachodzi okoliczność przewidziana w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w sprawie prowadzonej na podstawie art. 50 – 51 Prawa budowlanego.
Akta sprawy zostały zwrócone organowi w dniu 7 listopada 2016 r.
Pismem z dnia 24 stycznia 2017 r. zawiadomiono strony postępowania o możliwości zapoznania się w myśl art. 10 k.p.a. z materiałami dowodowymi w sprawie oraz o nowym terminie załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2017 r.
Decyzją z dnia 28 marca 2017 r. organ pierwszej instancji orzekł o braku podstaw do rozstrzygania w oparciu o art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w sprawie wybudowania parkingu na działce nr [..] w miejscowości R. przy ul. S., którego właścicielami i inwestorami są D. S. i A. S.-S. Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lipca 2017r.
J. Z. złożył w dniu 18 kwietnia 2017 r. zażalenie na przewlekłość postępowania oraz niezałatwienie sprawy w terminie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r. zostało uznane przez organ odwoławczy za zasadne.
W skardze na przewlekłość postępowania zarzucono naruszenie przepisów art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu dotyczącym wybudowania parkingów w miejscowości R. na działce nr [..] przez D. i A. S.
Skarżący J. Z. domagał się sprawdzenia, czy we wskazanej sprawie doszło do przewlekłości bądź bezczynności organu, zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do ukarania dyscyplinarnego pracownika/pracowników winnego/winnych niezałatwienia tej sprawy, o orzeczenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania lub bezczynność w przedmiotowej sprawie miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo wydania aktu przez organ przed wniesieniem skargi do sądu, zasądzenie od organu grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi J. Z. zwrócił uwagę na chaos i niekonsekwencję organu pierwszej instancji w podejmowaniu czynności procesowych. Wskazał na dwukrotne zawiadamianie o wszczęciu postępowania, na dwukrotne odkładanie terminu zakończenia sprawy, na przedłużające się niepodejmowanie czynności w sprawie po zwrocie akt po wyroku sądu administracyjnego ze względu na toczące się postępowanie w sprawie samowoli na działce nr [..]. W ocenie skarżącego przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ nadzoru miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa co uzasadnia uwzględnienie wniosku o zasądzenie grzywny.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, przedstawiając chronologię czynności procesowych podejmowanych w postępowaniu naprawczym prowadzonym w stosunku do robót budowlanych zrealizowanych na działce nr [..], wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W ocenie sądu skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., uprawniony jest do uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a oraz do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.).
Przepisy p.p.s.a. nie definiują terminu "przewlekłe prowadzenie postępowania". W świetle orzecznictwa przewlekłe prowadzenie postępowania wystąpi z reguły wówczas, gdy w określonym przepisami terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, jednakże mimo ustawowego obowiązku nie zakończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmie czynności, ponieważ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub podejmuje czynności pozorne czy też zbędne. O przewlekłości postępowania można mówić, gdy postępowanie jest prowadzone opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 lipca 2013 r., II SAB/Po 95/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2012 r., II SAB/Łd 108/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2012 r., I SAB/Wa 260/12, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z tym w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzały do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu były one podejmowane, a także czy nie są były to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. Oceniając zwłokę organu w terminowym załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej charakteru (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 202/13). Rozsądny termin zakończenia konkretnego postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o następujące kryteria: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne prowadzenie postępowania dowodowego (co nie zawsze znaczy szybkie), zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
Przepisy rozdziału 7 działu I k.p.a. "Załatwianie spraw" regulują kwestie terminów załatwianie spraw i mają przyczyniać się do przestrzegania przez organy zasady szybkości postępowania, a także mają istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony jednostki przed długotrwałym postępowaniem administracyjnym i odwlekaniem w czasie wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Opóźnione załatwienie sprawy może bowiem z uwagi na duży upływ czasu okazać się już działaniem bezprzedmiotowym, może skutkować powstaniem szkody po stronie jednostki lub być pozbawione dla niej realnej wartości, którą mogło mieć, gdyby zostało wydane we właściwym czasie.
Zgodnie z ogólną wytyczną zawartą w art. 35 § 1 k.p.a. sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Organ administracji publicznej powinien prowadzić więc postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że powyższy przepis należy rozumieć jako wskazówkę, by terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 k.p.a. traktować jako terminy maksymalne, a organ prowadzący postępowanie nie tylko zachował terminy określone w k.p.a., ale także w razie możliwości załatwił sprawy w terminie krótszym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2006 r., VII SAB/Wa 40/06, LEX nr 255859). Dążenie organu prowadzącego postępowanie do jak najszybszego załatwienia sprawy nie powinno jednak prowadzić do naruszenia zasady prawdy obiektywnej.
Długość terminu załatwienia danej sprawy zależy od jej charakteru. Zgodnie z art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (np. danych z ewidencji, rejestrów). Niezwłocznemu załatwieniu podlegają nie tylko sprawy proste, lecz także "sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednakże nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracyjny poprzez podjęcie odpowiednich czynności faktycznych.
Na gruncie procedury administracyjnej należy przyjąć, że użyte w art. 35 § 2 k.p.a. słowo "niezwłocznie" nie oznacza "natychmiast", organ powinien dysponować realnym – w konkretnych okolicznościach – czasem potrzebnym do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Organ powinien więc wydać rozstrzygnięcie bez nieuzasadnionego odwlekania tej czynności (por. Anna Golęba, (w:) Knysiak-Molczyk Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex/el. 2015). Oczywiście termin załatwienia sprawy, w której nie jest wymagane prowadzenie postępowania wyjaśniającego, nie powinien być dłuższy niż termin przewidziany w art. 35 § 3 dla sprawy wymagającej przeprowadzenia takiego postępowania.
Sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego, a więc sprawy, których załatwienie wiąże się z koniecznością zgromadzenia dowodów, wyjaśnień i informacji, powinny być załatwiane przez organ pierwszej instancji nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Jeżeli natomiast sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany, organ powinien załatwić taką sprawę nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia jej wszczęcia. O szczególnie skomplikowanym charakterze sprawy możemy mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z zawiłym stanem faktycznym sprawy, wymagającym przeprowadzenia licznych czynności dowodowych, jak i ze złożonym, niełatwym do ustalenia stanem prawnym, wymagającym wnikliwej analizy oraz wykładni przepisów prawa.
W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba zauważyć, że postępowanie w kontrolowanej sprawie przekroczyło terminy, o których mowa w art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a., co spowodowało w konsekwencji przedłużenie rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej zbadania legalności wykonania na działce nr [..] parkingu samochodowego.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że przedmiotem postępowania, któremu skarżący zarzuca przewlekłość, jest kwestia zbadania legalności robót budowalnych przeprowadzonych na terenie działki nr [..], w wyniku których obok zabudowań gospodarczo – garażowych powstał również parking samochodowy. Już w sierpniu 2012 r. H. Z. – jedna ze współwłaścicieli działki sąsiedniej o nr [..] zgłaszała do powiatowego organu nadzoru budowlanego potrzebę wyjaśnienia kwestii parkingu powstałego na działce nr [..] oraz faktu wykonywania tam usług mycia samochodów.
Następnie jeszcze trzech kolejnych pismach z dnia 2 grudnia 2013 r., 7 maja 2014 r. i 28 maja 2014 r. H. Z.zwracała się do organu pierwszej instancji z prośbą o udzielenie informacji odnośnie zgłoszonej kwestii. W odpowiedzi na powyższe organ nadzoru budowlanego wyjaśniał, że inwestorzy uzyskali pozwolenie na budowę na działce nr [..], które obejmowało budowę parkingu.
Ostatecznie, postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. organ odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, co nie zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy, który postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r. uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Z powyższego wynika, że pierwsze formalne rozstrzygnięcie w odpowiedzi na sygnał właściciela działki sąsiedniej nastąpiło z przekroczeniem terminów określonych w art. 35 § 1 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ pierwszej instancji po wszczęciu postępowania wydał decyzję z dnia 26 czerwca 2015 r. merytorycznie orzekającą o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane, którą następnie organ odwoławczy uchylił decyzją z dnia 18 sierpnia 2015 r. Skutkiem tego postępowanie w przedmiotowej sprawie ponownie wróciło do organu pierwszej instancji.
W tych okolicznościach sprawy, organ pierwszej instancji dopiero zawiadomieniem z dnia 2 listopada 2015 r. poinformował strony postępowania o wyznaczonym na dzień 8 grudnia 2015 r. terminie oględzin działki nr [..]. Oględziny dostarczyły materiału potwierdzającego wykonanie parkingu na działce nr [..] zgodnie z pozwoleniem na budowę z 2010r.
Następnie zawiadomieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. organ zawiadomił strony postępowania, w tym m.in. skarżącego, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało już wszczęte w dniu 7 maja 2014 r. oraz o tym, że sprawa nie może być załatwiona w terminie ustawowym ze względu na potrzebę zbierania dowodów i o wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia do dnia 30 kwietnia 2016 r.
Po tych zawiadomieniach organ nadzoru budowlanego nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej, a wręcz przeciwnie zawiesił tok czynności procesowych z powodu wystąpienia, jego zdaniem, zagadnienia wstępnego, w związku z zainicjowanym przez H. Z. i skarżącego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę obejmującej roboty budowlane na działce nr [..]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kontrolując powyższe zawieszenie postępowania przesądził o jego nieprawidłowości i braku zaistnienia w niniejszej sprawie kwestii prejudycjalnej, od której rozstrzygnięcia zależałoby zakończenie niniejszej sprawy.
Dopiero w dniu 24 stycznia 2016 r. organ pierwszej instancji, któremu sąd zwrócił akta sprawy w dniu 7 listopada 2015 r., zawiadomił strony o możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 10 § 1 k.p.a. oraz poinformował o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 31 marca 2017 r., bez wskazania przyczyny zwłoki.
Po pierwsze, w ocenie Sądu nie da się uzasadniać trzymiesięcznego oczekiwania po zwrocie akt do organu ze skierowaniem do stron zawiadomienia o przedłużeniu terminu wydania w sprawie decyzji, co miało miejsce w niniejszej sprawie, dodatkowo bez wskazania przyczyny zwłoki. Stanowi to ewidentne naruszenie przepisu art. 36 § 1 k.p.a. będące objawem odwlekania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.
W ocenie Sądu zarówno odroczenie terminu załatwienia sprawy z dnia 24 stycznia 2017 r., jak i wcześniejsze z dnia 15 grudnia 2015 r., które nastąpiło po zgromadzeniu materiału dowodowego w trakcie oględzin, nie miały uzasadnionych podstaw prawnych i nastąpiły z uchybieniem dyspozycji przepisów art. 36 § 1 k.p.a.
Analizując chronologię czynności i działań procesowych powiatowego organu nadzoru budowlanego Sąd uznał, że prowadzone przez niego postępowanie charakteryzowało się przewlekłością i opieszałością. Organ nadzoru z uchybieniem terminów określonych w art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. podejmował kolejne czynności w sprawie, której charakter trudno nazwać skomplikowanym. Zarówno bowiem rodzaj kwestionowanej zabudowy, jak i okoliczności sprawy, w której bezspornym było, że inwestorzy uzyskali pozwolenie na budowę, nie wskazywały na potrzebę podejmowania szczególnie skomplikowanych czynności dowodowych. Przy tym podkreślić należy, że na taką ocenę działań organów nie wpłynął normalny przebieg administracyjnego toku instancji uruchamianego wnoszonymi przez strony środkami zaskarżenia.
Organ przewlekał podejmowanie kolejnych czynności procesowych, tak jak w przypadku zawiadomienia z dnia 24 stycznia 2017 r., które było pierwszą czynnością po przekazaniu akt przez sąd w dniu 7 listopada 2017 r., oraz bezpodstawnie powtarzał czynności, tak jak w przypadku zawiadomień z dnia 15 grudnia 2015 r. i z dnia 24 stycznia 2017 r. Każdą z tych czynności dzieli okres przekraczający terminy wskazane w art. 35 k.p.a., który w tym przypadku ze względu na nieskomplikowany charakter sprawy nie jest uzasadniony. Potwierdza to tezę o nieuzasadnionym przewlekaniu czynności prowadzącym do odwlekania zakończenia sprawy.
Okolicznością przesądzającą o ocenie prowadzonego postępowania jako nieudolnego i przewlekłego jest wydawane postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Sąd administracyjny w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 296/16 przesądził, że zawieszenie postępowania z tej przyczyny było błędne. Wskazywana przez organ okoliczność nie miała zasadniczego wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie legalności robót budowlanych na działce nr [..]. To prowadzi do wniosku, że organ administracji w sposób niekonsekwentny i chaotyczny rozpoznawał niniejszą sprawę, odwlekając podjęcie ostatecznego rozstrzygnięcia.
Całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie i chronologia czynności podejmowanych przez organ pierwszej instancji potwierdza, w ocenie Sądu, że niniejsze postępowanie prowadzone było w sposób nieprzemyślany, bez koncepcji rozstrzygnięcia sprawy. Zgłoszenie zastrzeżeń wobec zabudowy na działce nr [..] i dokonanie wstępnych czynności sprawdzających przez organ, w toku których ustalono, że inwestorzy posiadają pozwolenie na budowę, powinno było natomiast dać początek zaplanowanym działaniom organów administracji, które w świetle przepisów art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2016, poz. 290) miały za zadanie zbadać zakres posiadanego pozwolenia na budowę i skonfrontować go z faktycznie wykonanymi robotami budowlanymi na działce. Zbędne było w tej sytuacji odwlekanie terminu rozstrzygnięcia sprawy bez wskazywania konkretnej przyczyny zwłoki z powołaniem się wyłącznie na ogólnikową potrzebę gromadzenia dowodów.
Zgodnie z zasadą szybkości i prostoty postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Przepisy o terminach załatwiania spraw stanowią rozwinięcie wskazanej zasady i mają na celu przeciwdziałanie odwlekaniu w czasie wydania rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzenie postępowania w sposób długotrwały bez wątpienia może narazić stronę na różnego rodzaju negatywne konsekwencje natury faktycznej i prawnej, ale również podważa zaufanie jednostki do państwa i prawa oraz autorytet władzy.
W niniejszej sprawie już sam czas trwania postępowania jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły. Ocenę tę jednak wzmacniają błędy procesowe organów popełniane w toku postępowania, których efektem było kolejne odwlekanie podjęcia rozstrzygnięcia końcowego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.
Sąd uznał jednak, że przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa uwzględniając w tej ocenie, że okres spoczywania procesu wskutek zawieszenia postępowania przez organ był wyrazem mylnego przeświadczenia organu o istnieniu przesłanek z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie celowego działania. Ponadto Sąd wziął pod uwagę specyficzne okoliczności prowadzonego postępowania, które zainicjowała swoim sygnałem o nieprawidłowościach H. Z. Organ nie zignorował tego sygnału, ale pozostając w mylnym przeświadczeniu o braku przesłanek do wszczęcia postępowania formalnie odmówił jego wszczęcia. Po przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wszczął postępowanie i decyzją z dnia 26 czerwca 2015 r. orzekł merytorycznie o braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, co również nie ostało się w toku kontroli instancyjnej. W ocenie Sądu nieudolność organu w prowadzeniu przedmiotowego postępowania nie wynikała z negatywnego nastawienia do sprawy i stron, ale z błędnej oceny prawnej ustalonych okoliczności faktycznych, co nie kwalifikuje zaistniałej przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd oddalił wniosek skarżącego o zasądzenie od organu grzywny, albowiem uznał, że w okolicznościach sprawy, a zwłaszcza w sytuacji, gdy organ wojewódzki nadzoru budowlanego potwierdził w dniu 7 lipca 2017r. prawidłowość decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę, jej zasądzenie nie spełniłoby zakładanej funkcji prewencyjnej.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składał się wpis sądowy od skargi.
Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło