III SA/Gd 111/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Sławomir Kozik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia 15 października 2020 r. (nr [...]) Starosta S. - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 - dalej jako "k.p.a.") oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 - dalej jako "u.k.p.") - orzekł o cofnięciu B. S. (zwanemu dalej także "stroną", "skarżącym") uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B nr [...], wydanego przez Starostę S. w dniu 15 października 2008 r. na druku nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 21 września 2020 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynęło z Uniwersyteckiego Centrum Medycyny [...] orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 15 września 2020 r., w którym stwierdzono przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów mechanicznych wobec B. S. do dnia 23 czerwca 2021 r. Po rozpoznaniu odwołania strony decyzją z dnia 2 grudnia 2020 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że B. S. poddany został badaniom lekarskim mającym stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Na badania te został skierowany decyzją Starosty S. z dnia 15 maja 2020 r. Poddał się tym badaniom, i w konsekwencji orzeczeniem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] z dnia 23 czerwca 2020 r. (nr [...]) stwierdzone zostały u kierującego B. S. przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami m.in. kategorii B. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania, które zostało przeprowadzone w Uniwersyteckim Centrum Medycyny [...]. Orzeczeniem z dnia 15 września 2020 r. (nr [...]) ponownie stwierdzono u kierującego B. S. przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Mając to na uwadze Kolegium stwierdziło, że z całą pewnością istnieją względem B. S. przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, których wystąpienie potwierdzone zostało dwukrotnymi badaniami lekarskimi. Konsekwencje tego stanu rzeczy reguluje art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p., który stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle orzeczeń lekarskich organ I instancji nie miał jakiejkolwiek innej możliwości, jak tylko wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami przez kierującego, gdyż takie działanie nakazują mu obowiązujące przepisy prawa. Wynik badania lekarskiego determinuje bowiem treść decyzji starosty w odniesieniu do uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ administracji jest związany treścią orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, a orzeczenie to nie podlega jego ocenie. Kolegium zaznaczyło, że wynik badania lekarskiego nie jest okolicznością, którą podważyć mogą w postępowaniu organy administracji. Nie mają one bowiem jakichkolwiek podstaw prawnych, aby wydać decyzję wbrew orzeczeniom lekarzy specjalistów i uznać, że przeciwskazania zdrowotne u kierującego nie zachodzą pomimo tego, że stwierdzają je lekarze po przeprowadzeniu badań (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3042/19 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 461/20). Innymi słowy, jeżeli wynik badania lekarskiego względem kierującego jest negatywny, to starosta musi wydać decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Kolegium zauważyło także, że dokumentacja przedstawiona przez skarżącego w postaci zaświadczenia o tym, że uczęszczał na podstawowy program terapii uzależnień nie zmienia stanu faktycznego i prawnego związanego ze stwierdzonymi u skarżącego w wyniku badania lekarskiego, przeciwwskazaniami zdrowotnymi do uczestniczenia w ruchu drogowym w charakterze kierującego. Tylko ponownie przeprowadzone badanie w procedurze przewidzianej przez przepisy prawa i przez uprawnionych do tego lekarzy może skutkować tym, że odpadnie względem skarżącego przesłanka do cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami. B. S. zaskarżył ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i z zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezabranie w sprawie wyczerpującego materiału dowodowego, i wnosząc o uchylenie decyzji przez organ na podstawie art. 132 § 1 k.p.a., uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wstrzymanie wykonalności decyzji, wysłuchanie skarżącego podczas rozprawy oraz ponowne przeprowadzenie badania lekarskiego celem wykazania, że nie zachodzą przesłanki do cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na istotną wadliwość badań psychiatrycznych w zakresie psychologii transportu, na mocy których uznano, że "bagatelizuje problem picia. Obecne cechy uzależnień" i zaproponowano orzeczenie obecności przeciwwskazań do kierowania pojazdami na okres roku. Skarżący nie zgadza się z tymi ustaleniami, bowiem materiał dowodowy zebrany w sprawie jest dla niego krzywdzący i stronniczy. Lekarze orzekający w sprawie nie wykonali dokładnego wywiadu, nie ustalili wszystkich okoliczności sprawy. Pominięto postawę skarżącego oraz jego sytuację życiową. Skarżący nie jest osobą uzależnioną od alkoholu, nie pija go regularnie, a jedynie okazjonalnie; nie czuje potrzeby spożywania alkoholu; wielokrotnie nie spożywa alkoholu przez okres kilku tygodni. Kierowanie pod wpływem alkoholu było zdarzeniem incydentalnym. Skarżący zrozumiał swój błąd i obecnie spożywa jedynie okazjonalnie piwo (co zresztą też ograniczył do minimum). Jest osobą odpowiedzialną, bez cech uzależnień. Żałuje zaistniałej sytuacji; jest osobą, która dba o dobro i byt swojej rodziny, a także o bezpieczeństwo innych uczestników ruchu drogowego. Wskazał, że od lipca 2020 r. uczęszcza na terapię leczenia uzależnień w S. Spotkania odbywają się w grupach 2 razy w tygodniu, oraz co dwa tygodnie odbywają się spotkania indywidualne z terapeutą. Jest bardzo zadowolony z zajęć i chętnie oraz regularnie w nich uczestniczy. W związku z zaistniałym postępowaniem zmienił się. Samo postępowanie i związane z nim niedogodności są wystarczającą uciążliwością dla niego. Obecnie stroni od alkoholu i nie dopuści do tego, by sytuacja się powtórzyła. W jego ocenie lekarze orzecznicy błędnie ocenili jego osobowość. Z całą stanowczością skarżący zaprzecza, jakoby nosił cechy uzależnień. Uzależnienie fizjologiczne (physiological dependence), zwane też czasem fizycznym, to nabyta silna potrzeba stałego zażywania jakiejś substancji odczuwana jako szereg dolegliwości fizycznych (np. bóle, biegunki, uczucie zimna, wymioty, drżenia mięśni, bezsenność). Skarżący bez żadnych wątpliwości wskazuje, że nie jest osobą uzależnioną, na co wskazywał lekarzom orzecznikom, a co zostało przez nich pominięte. Skarżący nie odczuwa potrzeby spożywania alkoholu, potrafi nie pić go przez okres kilku tygodni, a w międzyczasie nie występują u niego żadne dolegliwości. Alkohol to dla skarżącego jedynie dobro okazjonalne kojarzone z uroczystością rodzinną lub ważnym wydarzeniem sportowym. Obecnie z uwagi na brak uprawnień do prowadzenia pojazdów stracił pracę. Uprawnienia są mu niezbędne do normalnego funkcjonowania, a ich brak jest związany z ogromnym stresem dla niego i całej jego rodziny. Podkreślił, że w czasie pandemii Covid-19 bardzo trudno o znalezienie nowego miejsca pracy. By dotrzeć do miejsca pracy skarżący potrzebuje samochodu, bez niego nie jest w stanie się przemieszczać, a dla potencjalnych pracodawców jest nieatrakcyjnym pracownikiem. W związku z powyższym sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny jest bardzo zła. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Admisntiracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca, co oznacza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 grudnia 2020 r. o odmowie utrzymująca w mocy decyzję Starosty S. z dnia 15 października 2020 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B. Podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm. – dalej w skrócie: "u.k.p."), a w szczególności art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ tej ustawy, stanowiący że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania wydawana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p. – co wynika z brzmienia powołanego przepisu ("starosta wydaje") - ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi przez osobę, która takiemu badaniu została poddana, właściwy miejscowo organ administracji jest bezwzględnie zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia tej osobie posiadanych przez nią uprawnień do kierowania pojazdami (por. np. wyroki NSA: z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2195/16 oraz z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1883/18). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest również stanowisko, że orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw do kwestionowania okoliczności objętych tymi orzeczeniami (por. np. wyroki NSA: z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt I OSK 952/12; z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 840/08 oraz z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt I OSK 1273/04). Zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego możliwe jest zatem jedynie przy zastosowaniu procedury określonej w art. 79 ust. 4 u.k.p., zgodnie z którym osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p. (zob. wyrok NSA z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 40/21). Jak wynika z akt sprawy skarżący skorzystał z prawa do przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego, a mianowicie po wydaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. przez uprawnionego lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] orzeczenia lekarskiego nr [...] o stwierdzeniu u skarżącego przeciwwskazań do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy m.in. kategorii B, skarżący uzyskał w dniu 15 września 2020 r. ponowne i ostateczne orzeczenie lekarskie nr [...] , wydane przez uprawnionego lekarza Uniwersyteckiego Centrum Medycyny [...] o stwierdzeniu u niego przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Sama powyższa okoliczność wydania orzeczenia stwierdzającego ww. przeciwskazania obligowała zatem organy do wydania decyzji na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p., bowiem tak stanowi ten przepis, a ustawodawca nie przyznał organowi w tym przedmiocie żadnego luzu decyzyjnego, ani też innych możliwości weryfikacji orzeczenia lekarskiego, na co wyraźnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji. W związku z powyższym za niezasadny należało uznać przywołany w skardze zarzut naruszenia przez organy art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w sprawie. Jak już bowiem zaznaczono powyżej, w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wydania decyzji na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p. organy nie są uprawnione do prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do stanu zdrowia kierującego oraz co do weryfikacji ostatecznych orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki orzecznicze w przedmiocie stwierdzenia u wskazanego kierującego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Także sąd administracyjny, którego rolą jest wyłącznie kontrola zaskarżonych decyzji pod kątem wydania ich w zgodzie z prawem, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do aktualnej sytuacji zdrowotnej kierującego (skarżącego) w zakresie istniejących u skarżącego przeciwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami. Podkreślić należy, że stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów i tylko wtedy, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wobec powyższego zaznaczenia wymaga zatem, że nie było konieczności "wysłuchania skarżącego podczas rozprawy", o co wnosił w petitum wniesionej skargi. Jednocześnie też Sąd pragnie wyjaśnić, że niniejszy wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zd. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), gdyż należało uznać, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia przyjęcie, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.