III SA/Gd 125/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o wyłączenie sędziego WSA Jolanty Sudoł od rozpoznania sprawy w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 12 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zgody na wznowienie studiów postanawia: oddalić wniosek. W dniu 6 lipca 2017 r. J. F. wniosła o wyłączenie sędziego WSA Jolanty Sudoł (sędziego sprawozdawcy) od rozpoznania sprawy jej skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 12 listopada 2015 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 30 czerwca 2017 r. otrzymała postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2017 r. o sygn. akt III SO/Gd 528/16 oraz III SO/Gd 53/16 wydane na posiedzeniu niejawnym przez jednego sędziego – sędziego WSA w Gdańsku Jolantę Sudoł. W treści postanowień brak jest uzasadnienia przyczyn dla których sędzia rozpoznała sprawy w przedmiocie wymierzenia grzywny na posiedzeniu niejawnym i to jednoosobowo. Tymczasem skarżąca chciała doprecyzować swoje stanowisko na rozprawie. Uważa, że o zmianie trybu rozpoznawania sprawy powinna zostać powiadomiona przed wydaniem rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej dopiero prawomocne zakończenie sprawy o sygn. akt III SO/Gd 52/16 oraz III SO/Gd 53/16 pozwoli Sądowi na zwrot akt administracyjnych w sprawach o sygn. akt III SA/Gd 125/16 i III SA/Gd 588/16 celem ich uzupełnienia o brakujące dokumenty i ich uporządkowanie oraz sporządzenie metryki sprawy w sposób prawem przewidziany, co umożliwi Sądowi obiektywne rozpoznanie obu spraw. W jej ocenie sędzia WSA Jolanta Sudoł po wydaniu wyżej wymienionych postanowień powinna powiadomić przewodniczącą o nałożeniu na organ grzywny, tj. o stwierdzeniu braku kompletności akt w sprawach o sygn. akt III SA/Gd 125/16 i III SA/Gd 588/16, co powinno skutkować zmianą terminu rozprawy wyznaczonej na 6 lipca 2017 r. Podsumowując wnioskodawczyni stwierdziła, że sędzia WSA Jolanta Sudoł nie jest bezstronna w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia sędziego z mocy samego prawa, o czym stanowi art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Także orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na temat bezstronności sędziego w świetle art. 6 ust. 1 wyżej powołanej Konwencji wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających wątpliwości co do bezstronności sędziego. Naruszenie jednak tego przepisu w kontekście podejmowania przez tego samego sędziego czynności na różnych etapach określonego postępowania Europejski Trybunał rozpatruje kazuistycznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Zgodnie z art. 19 ustawy p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądane lub wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, to orzeczenie i wszystkie następne dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09). Należy zasygnalizować, że w szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09). Nieuzasadniony jest również wniosek o wyłączenie sędziego na tej podstawie, że sędzia orzeka w różnych sprawach tych samych podmiotów (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008r., sygn. akt II OSK 392/08). W ocenie Sądu skarżąca we wniosku nie wykazała, że istnieją podstawy do wyłączenia sędziego. Okolicznościami uzasadniającymi wniosek jest to, że wskazany w nim sędzia w dniu 7 czerwca 2017 r. rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym dwie sprawy z wniosku J. F. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej Rektorowi Uniwersytetu o z tytułu przekazania niekompletnych akt ( sygn. akt III SO/Gd 528/16 oraz III SO/Gd 53/16). Brak zawiadomienia skarżącej o zmianie trybu rozpoznania tych spraw skutkowało naruszeniem jej prawa do rzetelnego postępowania sądowego. Zdaniem skarżącej, dopiero po uprawomocnieniu się ww. postanowień Sąd może podjąć dalsze działania w przedmiotowej sprawie, zmierzające do skompletowania akt sprawy. Tym samym nie powinno było dojść do wyznaczenia terminu rozprawy na dzień 6 lipca 2017r. Ww. twierdzenia skarżącej nie wskazują, zdaniem Sądu, na brak bezstronności sędziego Jolanty Sudoł przy rozpoznawaniu sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał inną skargę nie może skutecznie uzasadniać wniosku o jego wyłączenie, chyba że możliwym byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 - publ. w ONSAiWSA 2008, Nr 6, poz. 97 oraz glosa A. Gomułowicza aprobująca stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, opubl. w OSP 2008, z. 11, s. 916 i n., a także postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2009 r. sygn. II OZ 378/09, Lex nr 575305, z 18 września 2008 r. sygn. akt II OZ 979/08, Lex nr 527666 oraz z 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 612/08, Lex nr 527814). Podsumowując, samo wcześniejsze rozstrzyganie spraw z udziałem sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy, nie wystarcza do przyjęcia, by istniała uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych czy ich wyniku, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziego. Sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Strona niezadowolona ze sposobu rozpoznania sprawy może skorzystać z przysługujących jej środków zaskarżenia. Sąd zważył również, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie sędziego, którego dotyczy rozpoznawany wniosek, złożone na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Zgodnie zaś z utrwalonym poglądem judykatury, jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 tej ustawy, dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości - a tak jest w rozpatrywanym przypadku - to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 89/13 oraz z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 541/12 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.