III SA/Gd 651/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A sp. z o.o. w G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 29 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty należności na rzecz byłych pracowników postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 14 września 2017 r. (data stempla pocztowego), strona skarżąca zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 3 mln zł, posiada środki trwałe o wartości 38.334.524,35 zł, rok 2016 zakończyła stratą o wartości 1.240.581,08 zł, na dzień złożenia wniosku w kasie dysponowała środkami w kwocie 756,83 zł. Spółka wyjaśniła, że jej rachunki bankowe oraz wierzytelności, a także ruchome składniki majątku – suwnice (stanowiące 95% wartości środków trwałych) podlegają zajęciu egzekucyjnemu, na nieruchomościach ustanowione zostały hipoteki przymusowe, w tym na rzecz gminy, Skarbu Państwa oraz podmiotu prywatnego, zaś na pozostałych ruchomościach, które znajdują się na terenie dzierżawionym przez spółkę od A S.A., zaległości wobec ZUS wynoszą 1,2 mln zł i powstały wskutek konieczności wypłaty wynagrodzeń i odpraw pracownikom zwalnianym. Spółka podniosła również, że w 2014 r. miały miejsce kradzieże, które miały wpływ na obniżenie wartości majątku ruchomego spółki. Do wniosku skarżąca załączyła: odpis bilansu za 2016 r., należności pracownicze wypłacone w latach 2013-2017, informacja o zaległości wobec ZUS, należności pracownicze wobec pracowników zwolnionych na dzień 13 września 2017 r., raporty kasowe za sierpień 2017 r., stan rachunków Spółki na dzień 31 sierpnia 2017 r. i wyciągi z kont, deklaracja VAT 7 za drugi kwartał 2017 r. , lista płac za czerwiec, lipiec i sierpień 2017 r., zajęcia komornicze, ugody sądowe aktualnie spłacane, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji komorniczych. Starszy referendarz sądowy rozpoznając wniosek zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawo pomocy złożonego przez tę osobę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 147/14, LEX nr 1484736). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 325/14, LEX nr 1509799). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Według poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka powinna bowiem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienia kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich choćby podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt II GZ 101/15, z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 84/15 oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 304/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Analizując przedstawioną przez spółkę obszerną dokumentację referendarz sądowy ustalił, że pomimo iż spółka posiada znaczne zobowiązania wobec pracowników i kontrahentów, które na dzień rozpoznawania wniosku w świetle przedstawionych dokumentów wynoszą ponad 10 mln zł i z jej majątku prowadzona jest egzekucja, to jednak jest w stanie regulować bieżące koszty swojej działalności, do których zaliczyła także koszty procesów toczących się w sądach powszechnych, tj. opłaty sądowe od wnoszonych skarg, zażaleń i apelacji, a także na bieżąco wypłacać należności zatrudnionym pracownikom. Okoliczność ta znajduje odzwierciedlenie w przedłożonych raportach kasowych, wyciągach rachunków bankowych i dokumentów o wypłacanych wynagrodzeniach. W sierpniu 2017 r. spółka wypłaciła kwotę 48051 zł tytułem wynagrodzeń pracowniczych dla 9 osób. W dniach od 3 do 11 sierpnia 2017 r. Spółka opłaciła koszty sądowe w kwocie 1260 zł. Podkreślić przy tym należy, że spółka otrzymuje środki finansowe tytułem wystawianych faktur, zaś na dzień 31 sierpnia 2017 r. dysponowała gotówką w kwocie 3.893,43 zł. W tym miejscu wskazać należy, że koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1/ wpis od skargi, który wynosi 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); 2/ ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 100 zł (§ 3 rozporządzenia); 3/ ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz 4/ ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Skoro zatem spółka uiszcza należne opłaty sądowe i ponosi koszty postępowań w sprawach toczących się przed sądami powszechnymi, a nadto posiada środki pieniężne w kasie, którymi – jak wynika z zapisów w raportach kasowych – może swobodnie dysponować, a których wysokość przekracza wielokrotnie kwotę kosztów sądowych w niniejszej sprawie, to brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie ma środków na poniesienie tych kosztów. W tym stanie sprawy należało stwierdzić, że spółka posiada środki na poniesienie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dokonując oceny możliwości płatniczych skarżącej spółki referendarz sądowy miał na uwadze, że spółka wciąż prowadzi działalność zarobkową, koncentrując się na działalności magazynowej, najmach i dzierżawach, z której osiąga dochody. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale – jak wskazano powyżej – musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z obowiązku ich opłacenia. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.