III SA/Gd 669/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 2 czerwca 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oddala skargę. W piśmie z dnia 3 maja 2015 r. skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji R. S. sformułował żądanie usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisu dotyczącego wykroczenia z dnia 19 marca 2013 r. W uzasadnieniu pisma ww. wskazał, że Straż Miejska w C. za przedmiotowe wykroczenie ukarała wnioskodawcę a nie rzeczywistego sprawcę. Podstawą do ukarania właściciela pojazdu stał się podpis złożony w niewłaściwej rubryce przesłanego przez Straż Miejską oświadczenia zawierającego wiele możliwości wyboru. Pismem z dnia 2 czerwca 2015 r. znak [...] Komendant Wojewódzki Policji odpowiadając na wniosek R. S. sformułowany w piśmie z dnia 3 maja 2015 r. odmówił usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisu dotyczącego wykroczenia z dnia 19 marca 2013 r. W uzasadnieniu sporządzonego pisma organ wskazał, że sprawa, o której wspomina wnioskodawca została prawomocnie zakończona przez Straż Miejską w C. Ponadto organ przedstawił rozważania dotyczące formy realizacji wniosku o usunięcie punktów z ewidencji oraz tryb zaskarżenia dokonanej odmowy do sądu administracyjnego. Pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. R. S. reprezentowany przez pełnomocnika wezwał Komendanta Wojewódzkiego Policji do usunięcia naruszenia prawa poprzez usunięcie z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisu wynikającego z mandatu karnego kredytowanego z dnia 15 kwietnia 2013 r. znak [...] wystawionego przez Straż Miejską w C. oraz usunięcie pozostałych punktów przypisanych wzywającemu na podstawie wpisów ostatecznych za naruszenia z okresu 19 marca 2013 r. – 25 luty 2014 r. W uzasadnieniu wezwania wskazano, że mandat karny kredytowany z dnia 15 kwietnia 2013 r. znak [...] nigdy się nie uprawomocnił. Pokwitowania przesyłki zawierającej mandat przesłany listem poleconym do ukaranego R. S. dokonała bowiem babcia ww. – W. B Sam ukarany nigdy nie pokwitował przedmiotowego mandatu. Na mandacie nie ma też podpisu ukaranego R. Szortyki potwierdzającego, że ww. został pouczony o prawie odmowy przyjęcia mandatu, przyjął mandat, odebrał go, względnie zgodził się uiścić grzywnę za popełnienie wskazanego wykroczenia. Ukarany od początku wskazywał z kolei, że zarzucanego mu wykroczenia nie popełnił. Przyznawał tylko, że dopuścił się błędu w wypełnionym wcześniej formularzu. Z kolei Straż Miejska w C. nie próbowała wyjaśnić zaistniałego błędu uznając, że wzywający przyznał się do popełnienia ww. wykroczenia. Wzywający wskazał ponadto, że karalność wykroczenia z dnia 19 marca 2013 r. ustała z uwagi na okres 2 lat od jego popełnienia. Jeżeli zaś ww. mandat nigdy nie stał się prawomocny i nie wniesiono wniosku o ukaranie do sądu powszechnego, to wpis w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wynikający z tego mandatu powinien zostać uznany za tymczasowy i usunięty przez organ Policji prowadzący ww. ewidencję. W skardze na czynność z zakresu administracji publicznej stwierdzoną pismem Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 2 czerwca 2015 r. znak [...] skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R.S. wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i czynności podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej sprawy oraz o uznanie w wyroku uprawnienia skarżącego i obowiązku organu dotyczącego usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisu dotyczącego skarżącego a wynikającego z mandatu karnego kredytowanego z dnia 15 kwietnia 2013 r. znak [...] wystawionego przez Straż Miejską w C. oraz usunięcia pozostałych punktów przypisanych skarżącemu na podstawie wpisów ostatecznych za naruszenia z okresu 19 marca 2013 r. – 25 luty 2014 r. W skardze sformułowano zarzuty naruszenia: - przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 130 § 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 6 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 1 pkt 3 c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488) w zw. z art. 98 § 3 ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia i art. 45 § 1 ustawy – Kodeks wykroczeń, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na ustaleniu braku możliwości usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisu dotyczącego skarżącego a wynikającego z mandatu karnego kredytowanego z dnia 15 kwietnia 2013 r. znak [...] wystawionego przez Straż Miejską w C. oraz usunięcia pozostałych punktów przypisanych skarżącemu na podstawie wpisów ostatecznych za naruszenia z okresu 19 marca 2013 r. – 25 luty 2014 r. w sytuacji, gdy organ ten nie wyjaśnił stanu faktycznego i prawnego, a prawidłowe wyjaśnienie sprawy doprowadziłoby do ustalenia konieczności usunięcia takich wpisów; - przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także niedokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, to jest wbrew regułom wynikającym z art., 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi powtórzona została argumentacja zawarta we wcześniejszym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Uzupełniająco organ wskazał, że uchylenie prawomocnego mandatu karnego leży w gestii sądu. Ze zgromadzonych dokumentów wynika zaś, że Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r. odmówił uchylenia kwestionowanego mandatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że pismo właściwego organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w sprawie ustalenia liczby punktów karnych jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2011 r., I OSK 1413/11, z 9 marca 2010 r., I OSK 329/10 oraz wyrok z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, przywołane w uzasadnieniu wyroku NSA z 17 grudnia 2013 r., I OSK 2114/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący zwrócił się z wnioskiem do organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego o usunięcie wpisu wynikającego z mandatu karnego kredytowanego z dnia 15 kwietnia 2013 roku dotyczącego wykroczenia z dnia 19 marca 2013 roku. Po otrzymaniu odmowy organu, wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa a następnie wniósł skargę do sądu administracyjnego na czynność polegającą na odmowie usunięcia punktów karnych z ewidencji. Z przepisu art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz.1137 ze zm.) wynika, iż podmiotem, któremu ustawodawca powierzył zadanie prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest policja. Podmiot ten ma dokonać oceny, czy zaistniał fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego, a następnie winien stwierdzonemu naruszeniu przyporządkować właściwą liczbę punktów w skali od 0 do 10. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie tej liczby punktów do ewidencji. Czynności wymienionych w tym przepisie podmiot prowadzący ewidencję dokonuje samodzielnie. Użyte bowiem w zdaniu drugim art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym zwroty "przypisuje się" i "wpisuje się" odnoszą się, wprost do zdania pierwszego i dotyczą podmiotu prowadzącego ewidencję. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego; Dz. U. z 2012r., poz. 488). Na tle przedstawionych rozważań należy stwierdzić, iż prawomocny mandat karny w świetle art. 130 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest kategorią normatywną o tyle, o ile stwierdza popełnione naruszenie, określając jego rodzaj i kwalifikację prawną. Mandat karny nie posiada takiego waloru, jeśli chodzi o liczbę uwidocznionych w nim punktów. Organ prowadzący ewidencję na podstawie treści mandatu ustala jedynie rodzaj popełnionego naruszenia i jego kwalifikację prawną, dalszych czynności dokonuje już samodzielnie w oparciu o przepis art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Chodzi tu zatem o ustanowienie związku pomiędzy popełnionym naruszeniem przepisów ruchu drogowego a przewidzianą dla niego, w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 kwietnia 2012r. liczbą punktów karnych. W świetle powyższego, wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny, będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego, a o ich naliczeniu nie decyduje wystawiający mandat podmiot, lecz są one przypisywane z mocy prawa do poszczególnych naruszeń. W przedmiotowej sprawie skarżący stoi na stanowisku, że mandat karny, który był podstawą wpisu nie jest prawomocny. Z takim stanowiskiem nie zgadza się organ powołując postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie o sygn. akt [...], mocą którego Sąd ten odmówił uchylenia prawomocnego mandatu nałożonego w dniu 15 kwietnia 2013 roku. Wskazać trzeba, iż w sytuacji złożenia wniosku o usunięcie punktów z ewidencji wraz z powołaniem się na okoliczności wskazane we wniosku i dołączonych dokumentach a także treść uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 czerwca 2013 roku konieczne jest szczegółowe odniesienie się do przepisów regulujących omawianą materię. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U Nr 20, poz. 201) funkcjonariusz, nakładając na sprawcę wykroczenia mandat karny kredytowany, po oddzieleniu części A i B od części C-E: 1) na odcinku "A" formularza wpisuje wysokość nałożonej grzywny, 2) na odcinku "C" formularza: a) wpisuje wysokość nałożonej grzywny, b) oznacza rodzaj mandatu oraz wypełnia rubryki dotyczące ukaranego zgodnie z opisem; w razie niemożności stwierdzenia numeru PESEL wpisuje się datę urodzenia ukaranego, c) wpisuje rodzaj i charakter wykroczenia oraz kwalifikację prawną, d) w przypadku naruszenia przepisów o ruchu drogowym, wpisuje liczbę punktów przewidzianych za to naruszenie na podstawie odrębnych przepisów, e) wpisuje swój numer służbowy, datę nałożenia mandatu oraz składa swój podpis. 2. Sprawca wykroczenia potwierdza przyjęcie mandatu karnego kredytowanego, składając czytelny podpis na odcinku "C" formularza. 3. Sprawca wykroczenia ukarany mandatem karnym kredytowanym otrzymuje odcinki "A", "B" i "C" formularza. Stosownie do § 4a tego aktu jeżeli sprawca wykroczenia został pouczony, zgodnie z § 6, i pisemnie wyraził zgodę na przyjęcie mandatu karnego kredytowanego w określonej wysokości, odcinki "A", "B" i "C" formularza mogą zostać mu doręczone przesyłką poleconą za zwrotnym poświadczeniem odbioru. W takim przypadku potwierdzeniem przyjęcia mandatu jest załączona do odcinka "D" pisemna zgoda sprawcy wykroczenia na jego przyjęcie wraz ze zwrotnym poświadczeniem doręczenia przesyłki zawierającej mandat. Za datę przyjęcia mandatu przyjmuje się dzień jego doręczenia. Zgodnie z § 6 przed potwierdzeniem przez sprawcę wykroczenia przyjęcia mandatu karnego, o którym mowa w § 4 ust. 2 lub § 5 ust. 2, funkcjonariusz poucza sprawcę wykroczenia o prawie odmowy przyjęcia mandatu karnego i o skutkach prawnych takiej odmowy. Stosownie do art. 98 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 roku - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz.395 ze zm.), w brzmieniu z dnia popełnienia wykroczenia i wystawienia mandatu, w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego: kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru; Zgodnie z § 3 tego przepisu mandatem karnym, o którym mowa w § 1 pkt 2, może być nałożona grzywna jedynie wobec osoby innej niż wymieniona w § 2. Mandat powinien zawierać pouczenie o obowiązku uiszczenia grzywny w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu oraz o skutkach nieuiszczenia grzywny w terminie. Staje się on prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Zatem organ prowadzący ewidencję zobowiązany był sprawdzić czy mandat jest prawomocny. W omawianej sprawie z uwagi na okoliczności zdarzenia (wykrycie naruszenia przepisów ruchu drogowego przez kierującego pojazdem przy użyciu urządzenia rejestrującego), skarżący podpisał w dniu 11 kwietnia 2014 roku, nadesłane mu przez Straż Miejską w C. "oświadczenie", w myśl którego przyznał się do popełnienia w dniu 19 marca 2013 roku wykroczenia oraz wyraził zgodę na przyjęcie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego w wysokości 400 złotych. Co istotne, był pouczony o prawie odmowy przyjęcia zaproponowanego mandatu karnego i o dalszych skutkach odmowy przyjęcia mandatu. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika twierdzi, że nie złożył takiego oświadczenia, gdyż jego wolą było wskazanie innej osoby jako kierującej pojazdem. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Jak wyżej wskazano, nie ulega wątpliwości jakiej treści oświadczenie, po zapoznaniu się z pouczeniem złożył. Wbrew jego twierdzeniom mimo takiej możliwości, nie potwierdził własnoręcznym podpisem tożsamości osoby, której jakoby powierzył pojazd w czasie odpowiadającym popełnionemu wykroczeniu (k. [...] akt adm.). Zauważyć należy, że skarżący przyznał się do zarzucanego wykroczenia. Wyraził zgodę na przyjęcie grzywny nałożonej w drodze mandatu kredytowanego po jednoznacznym pouczeniu - w formie podpisanego oświadczenia. Jednocześnie nie podpisał oświadczenia o powierzeniu pojazdu innej osobie. Podkreślenia wymaga, że złożenie takiego oświadczenia poprzedzone było pouczeniem o odpowiedzialności z art. 65 § 1 Kodeksu wykroczeń za umyślne wprowadzenie w błąd, co do tożsamości osoby lub dokumentów i danych zawartych w części "B", a osoba składająca je własnoręcznym podpisem miała potwierdzić, że podała te dane zgodnie z prawdą. Analiza powyższego stanowi o trafności wniosku, że do wystawienia mandatu, organ na podstawie złożonego przez skarżącego oświadczenia był uprawniony. Podkreślić również należy, że od skarżącego jako przedsiębiorcy prowadzącego usługi transportowe można wymagać minimum zrozumienia przepisów prawa i pouczeń z nich wynikających. Tymczasem zdaniem Sądu, skarżący złożył ww. oświadczenie, a dopiero po otrzymaniu mandatu podjął spóźnione działania nakierowane na uchylenie się od skutków przyjętego mandatu. Jak wynika z przywołanego wyżej przepisu art. 98 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia mandat staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Wobec zarzutów skargi, wskazać trzeba, że na mocy art. 38 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia do czynności procesowych prowadzonych w postępowaniu w sprawach o wykroczenia stosuje się odpowiednio także przepisy art. 95, 100 § 1 i 6 zdanie pierwsze, art. 105, 107, 108, 116-134, 136-142, 156 § 1-4, art. 157, 158, 160-166, 476 § 2 Kodeksu postępowania karnego, a gdy sąd orzeka jednoosobowo, również przepisy art. 109-114 i 115 § 1, § 2 zdanie pierwsze oraz § 3 Kodeksu postępowania karnego. Z kolei art. 132 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) stanowi, że pismo doręcza się adresatowi osobiście zaś w razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu pismo doręcza się dorosłemu domownikowi. W razie nieobecności domownika pismo doręcza się administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi /§ 2/. Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych /§ 3/. Zatem stwierdzić trzeba, że przesyłka zawierająca mandat kredytowany, na przyjęcie którego zgodę wyraził uprzednio skarżący (odsyłając do straży Miejskiej w C. złożone oświadczenie w tym przedmiocie), w związku z jego nieobecnością odebrana została przez dorosłego domownika – W. B. babcię skarżącego. Tym samym mandat kredytowany seria nr [...] stał się prawomocny w dniu 16 kwietnia 2013r., czyli w dniu kiedy został skutecznie doręczony listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. W konkluzji, w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego wymienionych w skardze, tym samym zarzuty w niej zgłoszone nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżoną czynność organ prawa nie naruszył. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.