I SA/Gl 1099/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ordynacji podatkowej postanawia odrzucić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r., po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika skarżącego, starszy referendarz sądowy przyznał adwokatowi B.J. od Skarbu Państwa – z kasy WSA w Gliwicach – wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł, w tym VAT – 55,20 zł, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem procesowym z dnia 15 czerwca 2015 r., zatytułowanym "zażalenie" i skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego będący adwokatem, zakwestionował ww. orzeczenie referendarza, wnosząc o "zmianę zaskarżonego postanowienia". Pełnomocnik zarzucił "Sądowi", że ten niesłusznie zasądził kwotę 295,20 zł. Jego zdaniem wynagrodzenie winno stanowić kwotę 2400 zł, powiększoną o podatek od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zażalenie - jako niedopuszczalne - podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.), od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 omawianej ustawy, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Stosownie do treści art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., czynnością wykonywaną przez referendarzy sądowych może być wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z kolei prawo wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną przewiduje przepis art. 260 P.p.s.a. in fine. Na gruncie przywołanych wyżej przepisów należało stwierdzić, że wniesione w tej sprawie zażalenie z dnia 15 czerwca 2015 r. jest niedopuszczalne. Wprawdzie nie stracono z pola widzenia, iż wniesiony środek zaskarżenia zawiera wszelkie elementy, które pozwoliłyby zakwalifikować go jako sprzeciw na postanowienie referendarza. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że tylko strona działająca samodzielnie przed sądami administracyjnymi ma prawo do uzyskania potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). W realiach tej sprawy, przedmiotowe zażalenie zostało sporządzone i wniesione jednakże przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy się spodziewać świadomego doboru właściwych środków zaskarżenia. Nie ulega natomiast wątpliwości, iż zamiarem pełnomocnika było wniesienie zażalenia, o czym świadczy wyraźne oznaczenie tego środka zaskarżenia i zaadresowanie go do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach – czyli w trybie przewidzianym dla zażaleń. Co ciekawe, pomimo treści art. 6 P.p.s.a., adwokat otrzymał w tej sprawie pismo przewodnie Sądu, które zatytułowano "Doręczenie odpisu postanowienia od którego przysługuje sprzeciw". Wypada w tym miejscu podkreślić, że zarówno sprzeciw, jak i zażalenie są środkami zaskarżenia o charakterze mniej sformalizowanym, niż skarga do sądu administracyjnego lub skarga kasacyjna. Nie oznacza to jednak, że ustawa nie stawia tym pismom sądowym jakichkolwiek wymogów formalnych, a jedynym elementem odróżniającym te środki jest ich nazwa. Można postawić tezę, że nie nazwa środka odwoławczego, lecz jego treść rozstrzyga o jego dopuszczalności i zasadności. W stanie faktycznym sprawy stwierdzenie to przemawia jednak na niekorzyść strony skarżącej, albowiem pełnomocnik nie tylko zatytułował pismo "zażalenie", ale również zaadresował je do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o "zmianę" postanowienia. Taki stan rzeczy utwierdził Sąd w przekonaniu, że działanie pełnomocnika było świadome, a wniesiony przez niego środek odwoławczy nie był wynikiem pomyłki. W obowiązującym stanie prawnym sprzeciw ma charakter anulacyjny, co oznacza, że jego wniesienie prowadzi do utraty bytu prawnego postanowienia referendarza sądowego. Wniesienie sprzeciwu nie prowadzi do wszczęcia postępowania sądowego zmierzającego do uchylenia lub zmiany zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, czego domagał się w tej sprawie pełnomocnik skarżącego w zażaleniu z dnia 15 czerwca 2015 r. Powyższe stanowisko Sądu nie jest odosobnione. Zwrócić należy uwagę na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1813/14; z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GZ 510/12, z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt I FZ 565/12; z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OZ 992/09; z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1450/13 (wszystkie dostępne na stronie internetowej www.orzeczenie.nsa.gov.pl). Końcowo należy zauważyć, że legitymacji do wniesienia zażalenia pełnomocnik nie mógł dopatrywać się w tym przypadku w art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a., gdyż w przepisie tym chodzi o zwrot kosztów postępowania. Jest to bowiem następstwo tezy rozróżniającej zwrot kosztów postępowania od wynagrodzenia. Należy również zwrócić uwagę pełnomocnika na to, że nie można pomiędzy ustawowymi pojęciami "referendarza sądowego" i "Sądu" postawić znaku równości. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o odrzuceniu zażalenia na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.