I SA/Gl 1190/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a odmówić przyznania radcy prawnemu M. M. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W piśmie procesowym z dnia 27 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego, która uprzednio została ustanowiona mocą orzeczenia referendarza sądowego z dnia 9 grudnia 2015 r., tytułem uzupełnienia skargi J. S., zwróciła szczególnie uwagę na naruszenia prawa materialnego, których - jej zdaniem - dopuścił się ZUS. W tych ramach wystąpiła nadto o "zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu na podstawie przyznanego skarżącemu prawa pomocy". Wyrok kończący postępowanie przed sądem pierwszej instancji zapadł w dniu przeprowadzenia rozprawy (5 maj 2016 r.), na której stawił się skarżący wraz z pełnomocnikiem substytucyjnym. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: W myśl art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w stosownych przepisach. Zgodnie więc z treścią § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490; dalej w skrócie: "rozporządzenie"), które ma tutaj zastosowanie w myśl § 22 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805), wszak postępowanie sądowe nie zakończyło się przed 1 stycznia 2016 r., podstawę zasądzenia opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego stanowią stawki minimalne, określone w tym rozporządzeniu. Jednocześnie w myśl § 16 rozporządzenia, "wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości ani w części". Oświadczenia takowego nie stwierdzono w tej sprawie, ani w treści pisma z dnia 27 kwietnia 2016 r., ani w toku rozprawy przeprowadzonej w dniu 5 maja 2016 r. Tymczasem na gruncie stanowiska doktryny i judykatury, które ukształtowało się bazując na przepisie o analogicznej treści (§ 20), a zawartego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. dotyczącym opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), należy podkreślić, że brak oświadczenia o jakim mowa § 20 ww. rozporządzenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełniania jego braków, opisanego w art. 49 P.p.s.a. (patrz postanowienie NSA z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05, publ.: LEX nr 242945). Pogląd ten został wyrażony również w późniejszych postanowieniach sądu kasacyjnego (przykładowo patrz postanowienia: z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II GZ 133/09; z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 684/13, z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14; wszystkie dostępne w zakładce "baza orzeczeń" na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Z kolei w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2009 r. o sygn. akt II GZ 273/09 (dostępne na ww. stronie internetowej) NSA przypomniał, iż wniosek, o którym mowa w § 20 ww. rozporządzenia, składany w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinien spełniać wymogi określone w art. 64 § 2 P.p.s.a., a zatem czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Przepisem szczególnym jest właśnie cytowany powyżej § 20 ww. rozporządzenia. (por. M. Kazek "Nieznajomość prawa a wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu" ZNSA nr 6(9)/2006, s. 65 i nast. oraz powołane tam orzecznictwo). Uzasadnienia dla przyjętego obecnie rozstrzygnięcia należy także upatrywać w stanowisku Sądu Najwyższego, który uznał, że wniosek adwokata lub radcy prawnego, ustanowionego dla strony zwolnionej od kosztów sądowych w całości lub w części, o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie zawierający oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części, podlega oddaleniu, jako nieuzasadniony (por. postanowienie SN – Izba Cywilna z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, dostępny w OSNC 1999/3 poz. 63). W sytuacji więc, gdy wniosek radcy prawnej M. M. takiego oświadczenia nie zawiera, to zasadna jest odmowa przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, co też orzeczono jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 250 oraz § 16 rozporządzenia w związku z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.