I SA/Gl 130/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za listopad i grudzień 2012 r., odsetek za zwłokę oraz kosztów postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zważono wówczas, że wnioskująca nie przedłożyła do akt sprawy, pomimo wezwania referendarza sądowego, żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, niewyjaśniając tym samym wątpliwości, które zrodziły się w toku analizy oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W konsekwencji tego orzeczenia, skarżąca uiściła należny wpis sądowy od skargi. W skardze kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji z dnia 31 sierpnia 2017 r. pełnomocnik wystąpił o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości. W dalszej kolejności, wniosek ten – w odpowiedzi na wezwanie referendarza – został złożony na urzędowym formularzu z dnia 25 stycznia 2018 r. W tych ramach skarżąca podniosła, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej albowiem w ostatnim czasie zmuszona była do zmiany lokalizacji prowadzonej działalności gospodarczej. Taki stan rzeczy wygenerował stratę, która na koniec 2017 r. wyniosła 80.160,22 zł. Podniosła dalej, że jedyny składnik majątkowy jaki posiada, tj. mieszkanie o wartości około 160.000,00 zł, został objęty postępowaniem egzekucyjnym. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Oprócz wspomnianego wyżej mieszkania skarżąca jest współwłaścicielem w [...] lokalu mieszkalnego (wartość udziału oszacowała na kwotę 25.000,00 zł). Na dzień wypełnienia druku PPF skarżąca posiadała środki pieniężne na rachunku bankowym w kwocie 705,93 zł. W jej posiadaniu są nadto udziały w trzech spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Według oświadczenia skarżącej udziały te stanowią łącznie wartość nominalną w kwocie 4.000,00 zł. W jej posiadaniu jest także samochód osobowy marki [...] rok prod. 2003 o wartości około 6.000,00 zł. Łączny dochód skarżącej stanowi kwotę 2.964,48 zł. Do stałych miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego zaliczono spłatę kredytu (rata wynosi 3.900,00 zł) oraz czynsz za mieszkanie (390 zł). Pismem z dnia 1 lutego 2018 r. referendarz sądowy, dokonawszy uprzednio analizy ww. oświadczenia w kontekście tego, które skarżąca złożyła w ramach poprzedniego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, wezwał wnioskującą – działając w oparciu o art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a") do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń celem uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 26 lutego 2018 r. Do dnia dzisiejszego pozostało jednakże bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Należy w tym miejscu zauważyć, iż druk PPF z dnia 25 stycznia 2018 r. zainicjował kolejne w tej sprawie postępowanie z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że rozpoznanie aktualnego wniosku winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Na gruncie przywołanego wyżej stanowiska judykatury należy stwierdzić, że skarżąca nawet nie podjęła próby umożliwienia zbadania, czy w jej przypadku doszło do jakiejkolwiek zmiany okoliczności. Wezwanie referendarza sądowego, które w swej treści zawierało precyzyjnie sformułowany zakres żądanych dokumentów, pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego. Wezwanie to skonstruowane było w taki sposób, aby umożliwić skarżącej udokumentowanie także tych okoliczności stanu faktycznego, których nie wyjaśniono już w poprzednim postępowaniu zakończonym orzeczeniem z 13 kwietnia 2017 r. Przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje swoją sytuację materialną, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy (patrz postanowienie z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FPP 5/13; dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W innym orzeczeniu Sąd kasacyjny zauważył, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). W dalszym ciągu nie jest więc znany przede wszystkim stan osobowy gospodarstwa domowego skarżącej, a zatem krąg osób, które mogą współkształtować jej sytuację materialną przede wszystkim poprzez współuczestnictwo w ponoszeniu kosztów utrzymania. W pierwszym druku PPF skarżąca zeznała, że mieszka z mężem, a już w drugim oświadczyła, iż mieszka sama. Okoliczność ta wymagała wyjaśnienia, tym bardziej, że skarżąca zdeklarowała, iż wydatki jej gospodarstwa domowego są znacznie wyższe niż dochody, które ujawniono na potrzebę rozpoznania wniosku. Wprawdzie w ramach poprzedniego wpadkowego postępowania skarżąca sygnalizowała, że w jej małżeństwie ustalono rozdzielność majątkową, niemniej jednak należy podkreślić, w ślad zresztą za poprzednim rozstrzygnięciem, że okoliczność ta nie może przemawiać za uwzględnieniem wniosku. Judykatura jednoznacznie ocenia kwestie rozdzielności majątkowej w ustroju małżeńskim wnioskujących o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem sądów wzajemna pomoc małżonków nie jest w takiej sytuacji wykluczona (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, postanowienie NSA z dnia 08 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 42/12, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14; wszystkie dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do dalszych mankamentów dowodowych wniosku należy również zaliczyć brak dokumentacji obrazującej dochody skarżącej, zarówno te bieżące, jak i te, które uzyskała w 2016 r. Skarżąca nie wykazała także na potrzebę zbilansowania jej gospodarstwa domowego żadnych wydatków w nim ponoszonych. Wyjaśnienie sygnalizowanych wyżej okoliczności ma szczególne znaczenia z uwagi na relatywnie niewielką wysokość wpisu sądowego, do którego poniesienia skarżąca będzie zobowiązana na obecnym etapie postępowania sądowego. Mianowicie wpis sądowy od skargi kasacyjnej, którą wniósł jej pełnomocnik wynosi 250 zł. Bierna postawa skarżącej nie pozwoliła zatem na odstąpienie od uprzednio zapadłego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.