I SA/Gl 1700/21
WyrokWSA w Gliwicach2022-06-08
Skład orzekający: Paweł Kornacki, Borys Marasek, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu powagi rzeczy osądzonej, w sytuacji gdy wyrok sądu okręgowego obejmował ten sam okres, wpływa na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeśli wiąże się ono z niewykonaniem tego zobowiązania. Zawieszenie to ustaje z dniem prawomocnego zakończenia postępowania karnego skarbowego, niezależnie od jego wyniku. Umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu powagi rzeczy osądzonej, nawet jeśli nastąpiło po wydaniu wyroku w innej sprawie obejmującej ten sam okres, skutkuje ustaniem zawieszenia biegu terminu przedawnienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec T. G. i K. G. w przedmiocie zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. Sporna była data przedawnienia zobowiązania podatkowego, która zależała od okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym. Skarżący twierdzili, że postępowanie karne skarbowe zakończyło się w sposób uniemożliwiający dalsze prowadzenie egzekucji, podczas gdy organy administracyjne i sąd uznały, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia ustało z dniem prawomocnego zakończenia postępowania karnego skarbowego, niezależnie od jego wyniku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Borys Marasek, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi T. G., K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 4 listopada 2021 r. nr 2401-IEE.711.1064.2021.2.DJ. UNP: 2401-21-234823 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2021 r. nr 2401- IEE.711.1064.2021.2.DJ. UNP: 2401-21-234823 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 22 września 2021 r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec T. G. i K. G. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 lutego 2014 r. nr SM1/200/14.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w dniu 10 października 2012 r. wszczął w stosunku do majątku małżonków T. G. i K. G. (dalej: zobowiązani, skarżący) postępowanie zabezpieczające. Wspomniane postępowanie zabezpieczające, na zasadzie przewidzianej w art. 154 § 4 u.p.e.a., przekształciło się w postępowanie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego nr SM1/200/14, tj. z dniem 13 lutego 2014 r. Zobowiązani zostali o tym powiadomieni pismami z dnia 13 lutego 2014 r., doręczonymi zobowiązanej w dniu 22 lutego 2014 r., a zobowiązanemu w dniu 18 lutego 2014 r.
W związku z wygranym przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. powództwem ze skargi pauliańskiej zawiadomieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...].
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zajął przysługującą zobowiązanej wierzytelność z tytułu zaopatrzenia emerytalnego w ZUS O/C. (zawiadomienie z dnia 28 października 2020 r. nr [...]).
Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2021 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. po raz pierwszy umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności.
Po dwukrotnym uchyleniu rozstrzygnięć w tej sprawie wydanych w dniu 27 stycznia 2021 r. oraz 14 maja 2021 r. (i wskazaniu przez organ nadzoru na konieczność rzetelnego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia oraz chronologicznego przedstawienia zdarzeń, które miały wpływ na bieg terminu przedawnienia) organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 22 września 2021 r. nr [...], ponownie umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności.
W rozstrzygnięciu tym organ egzekucyjny stwierdził, że rozpoczęty bieg terminu przedawnienia został zawieszony poprzez wszczęcie przeciwko podatnikowi dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 w związku z art. 6 § 2 k.k.s., polegające na podaniu nieprawdy m.in. w zeznaniu podatkowym o osiągniętych przychodach PIT-36 za 2006 r. poprzez zawyżenie kosztów uzyskania przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe zostało wszczęte postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r., zarzuty ogłoszono podatnikowi w dniu 8 stycznia 2013 r., a sporządzony w sprawie akt oskarżenia został skierowany do Sądu Rejonowego w S..
Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Karny o sygn. akt [...] wydanym w dniu 21 października 2020 r. postępowanie w sprawie zostało umorzone z uwagi na stan powagi rzeczy osądzonej. Sąd stwierdził bowiem, że wyrok wydany przez Sąd Okręgowy w C. w dniu 28 stycznia 2015 r., sygn. akt [...] obejmuje ten sam okres, w jakim oskarżony miał się dopuścić czynów wskazanych w kolejnym akcie oskarżenia.
Na postanowienie to Prokuratura Okręgowa w K. złożyła zażalenie, w którym podniosła niezasadność stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej. Zażalenie to nie zostało jednak rozpoznane z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia.
Jak wynika z pisma Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny w S. z dnia 4 czerwca 2021 r. otrzymanego w dniu 8 czerwca 2021 r. w piśmie z dnia 3 grudnia 2020 r. jako datę prawomocności ww. postanowienia Sąd podał omyłkowo dzień 11 listopada 2020 r. Prawidłowa data prawomocności postanowienia to dzień 29 października 2020 r.
Przed Sądem Okręgowym w C. [...] Wydział Karny toczyło się wobec podatnika postępowanie dotyczące art. 109 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, regulującego obowiązek prowadzenia ewidencji podatkowej, do której wprowadzane były fikcyjne wpisy, czego konsekwencją było uszczuplenie podatku VAT.
Postępowanie to zakończyło się wyrokiem Sądu z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt [...], w którym podatnik wraz z innymi oskarżonymi osobami został skazany za czyn wyczerpujący dyspozycję art. 258 k.k., polegający na tym, iż w okresie od stycznia 2004 r. do maja 2011 r. działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami brał udział w wyłudzaniu podatku VAT.
W związku z powyższym organ egzekucyjny stwierdził, że przedmiotem ww. postępowań karnych były dwa odrębne świadczenia podatkowe (PIT i VAT). Postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w S. dotyczyło uszczuplenia podatku wskutek naruszenia art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który definiuje koszty uzyskania przychodów z poszczególnego źródła, tj. o czyn z art. 56 §1 k.k.s. Natomiast przedmiotem postępowań prowadzonych przed Sądem Okręgowym w C. było kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą, mającą na celu popełnienie przestępstw przeciwko mieniu i obrotowi gospodarczemu w zakresie wyłudzenia podatku VAT, tj. o przestępstwo z art. 258 k.k.
Organ egzekucyjny wyjaśnił przy tym, że regulacja z art. 56 §1 k.k.s. zawarta w akcie oskarżenia skierowanym do Sądu Rejonowego w S. służy w pierwszej kolejności zagwarantowaniu przestrzegania obowiązków wynikających z prawa podatkowego. Jednocześnie ochrona obowiązków podatkowych określonych w przepisach materialnego prawa podatkowego związana jest z zapewnieniem uzyskania przez podmiot uprawniony z tytułu danin publicznych kwot wynikających z prawidłowego ustalenia należności podatkowych. W tym też sensie przepis ten, służąc ochronie obowiązków podatkowych, chroni zarazem interesy finansowe Skarbu Państwa i innych uprawnionych podmiotów, w zakresie uzyskania należnych z tytułu podatków kwot. Jak wskazuje się w orzecznictwie przedmiotem ochrony na podstawie art. 56 k.k.s. jest także mienie Skarbu Państwa lub innych uprawnionych podmiotów.
Organ egzekucyjny stwierdził, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego nr SMl/200/14 przedawniłoby się, na zasadach ogólnych, z dniem 31 grudnia 2012 r., ponieważ bieg terminu przedawnienia rozpoczął się z upływem 31 grudnia 2007 r.
Na bieg terminu przedawnienia tego zobowiązania miało wpływ wyłącznie postępowanie karne skarbowe prowadzone przed Sądem Rejonowym w S. w zakresie przestępstwa skarbowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. z art. 56 k.k.s., które zostało umorzone postanowieniem Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Karny, sygn. akt [...] wydanym w dniu 21 października 2020 r.
Postępowanie to zawiesiło bieg terminu przedawnienia, o czym podatnicy zostali powiadomieni pismami z dnia 13 grudnia 2012 r. znak [...], przesłanymi odrębnie na podane adresy zamieszkania. Podatniczka potwierdziła odbiór tego pisma osobiście w dniu 28 grudnia 2012 r. Natomiast z uwagi na niemożność doręczenia niniejszego zawiadomienia zobowiązanemu, doręczyciel zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.) w dniu 14 grudnia 2012 r. pozostawił przesyłkę na okres 14 dni w placówce pocztowej. Doręczenie uznano za dokonane z upływem ostatniego dnia ustawowego okresu przechowywania listu w placówce pocztowej, czyli 28 grudnia 2012 r., co potwierdziła Poczta Polska S.A. w piśmie z dnia 15 lutego 2013 r.
Zakończenie zawieszenia biegu terminu przedawnienia nastąpiło w dniu uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Karny o sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania karnego skarbowego z dniem 29 października 2020 r.
O zakończeniu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązany został zawiadomiony pismem z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...], w którym podano błędną datę uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania karnego skarbowego. Sąd w piśmie z dnia 4 czerwca 2021 r. poinformował o zaistniałej pomyłce, wobec czego prostując poprzednią błędną informację poinformowano stronę w piśmie z dnia 31 sierpnia 2021 r., że postanowienie uprawomocniło się z dniem 29 października 2020 r.
W tym stanie rzeczy bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu z dniem 12 grudnia 2012 r., a okres ten zakończył się z dniem 29 października 2020 r.
Organ egzekucyjny uznał, że postępowanie toczące się przed Sądem Okręgowym w C., zakończone wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt [...] nie miało wpływu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r.
W zażaleniu na to postanowienie zobowiązani podnieśli, że organ I instancji nieprawidłowo wskazał datę przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia. Zanegował stanowisko strony, że postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt [...] niweczy skutki wszczęcia postępowania karnego-skarbowego dla zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Stwierdził, że umorzenie postępowania karnego przez Sąd Rejonowy w S. wywarło jedynie ten skutek, że od daty uprawomocnienia się postanowienia z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt [...] termin przedawnienia biegł dalej.
Organ II instancji powołał się przy tym na pogląd NSA wyrażony wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 350/18, że sposób zakończenia postępowania karnego skarbowego nie ma znaczenia dla uznania skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jak wskazał Sąd, brzmienie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przesądza, że w tym względzie istotna jest sama okoliczność i data wszczęcia postępowania w sprawie związanej z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Sposób zakończenia postępowania nie ma znaczenia dla określenia, czy doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Prawomocne zakończenie postępowania karnego i to bez względu na jego wynik, ma ten skutek, że po tym zdarzeniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, bądź biegnie dalej (art. 70 § 7 pkt 1 O.p.).
Podobnie orzekł WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/GI 893/20 wskazując, że sposób zakończenia postępowania karnego nie ma znaczenia dla określenia, czy doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. To rozstrzygnięcie zapadło na gruncie sprawy, gdzie Sąd umorzył postępowanie karne wobec skarżącego z uwagi na przedawnienie karalności czynu. Tak więc w przywołanym orzeczeniu przesłanką umorzenia postępowania sądowego była okoliczność określona w katalogu zawartym w art. 17 § 1 k.p.k., podobnie jak w niniejszej sprawie.
Jak z kolei wskazał NSA w wyroku z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1661/17 sposób zakończenia postępowania nie ma znaczenia dla określenia czy doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Okoliczność późniejszego uniewinnienia skarżącego, nie może mieć znaczenia dla oceny istnienia przesłanek zawieszenia postępowania określonych w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Warunek zakończenia postępowania karnego wyrokiem skazującym, nie został bowiem sformułowany w tym przepisie. Ustawodawca nie wprowadził również instytucji "uchylenia skuteczności zawieszenia terminu przedawnienia", której warunkiem byłoby zakończenie postępowania karnego wyrokiem uniewinniającym. W rozpatrywanej sprawy wyrok ten ma jedynie znaczenia w kontekście dyspozycji art. 70 § 7 pkt 1 O.p., który przewiduje, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Literalne brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że prawomocne zakończenie postępowania karnego i to bez względu na jego wynik ma ten skutek, że po tym zdarzeniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, bądź biegnie dalej.
Podniesione przez zobowiązanych argumenty zmierzające do wykazania, że zobowiązanie z tytułu podatku od osób fizycznych za 2006 r. uległo przedawnieniu z dniem 27 marca 2019 r., wobec czego po tej dacie organ egzekucyjny uzyskiwał pobrane kwoty niezasadnie i powinny zostać one zwrócone nie zasługują zatem na uwzględnienie.
Organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo wskazał, że podatnicy zostali poinformowani o postępowaniu karnym skarbowym dotyczącym niewykonania obowiązku podatkowego za 2006 r. Zasadnie również stwierdzono, że wyrok Sądu Rejonowego w C., sygn. akt [...] i postępowanie go poprzedzające, jako odnoszące się do podatku od towarów i usług, nie miało wpływu na bieg terminu przedawniania w niniejszej sprawie.
W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, reprezentujący skarżących adwokat zarzucił:
I. obrazę art. 235 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przejawiającą
się faktycznym brakiem uzasadnienia skarżonej decyzji (co w praktyce uniemożliwia kontrolę przesłanek, które legły u podstaw jej wydania), a w szczególności
nie wskazaniem w decyzji, które z dowodów uznał organ za wiarygodne, a których nie, i przesłanek na jakich się w tym zakresie oparł;
II. obrazę art. 70 § 6 pkt 1 oraz § 7 pkt 1 Ordynacji podatkowej przejawiającą się błędnym obliczeniem okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności, w związku z prowadzonym postępowaniem karnoskarbowym, a co za tym idzie prowadzeniem postępowania egzekucyjnego w sytuacji, kiedy postępowanie takie nie mogło być już prowadzone.
Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o:
1.uchylenie w/w postanowienia w tej części, która dotyczy wskazanego przez organ egzekucyjny terminu umorzenia w/w postępowania egzekucyjnego - tj.: 18 listopada 2020 r.,
2.ustalenie prawidłowej daty umorzenia w/w postępowania, zgodnej z obowiązującym prawem - na dzień: 30 maja 2019 r.,
3.uznanie nadpłaty związanej z prowadzeniem egzekucji za okres od dnia 30 maja 2019 r. do stycznia 2021 r. włącznie;
4.zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego oraz opłatą skarbową od pełnomocnictwa według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi na wstępie opisano dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie.
Dalej wskazano, że – jak można domniemywać z treści postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 24 września 2021 r. - termin przedawnienia został ustalony na dzień 18 listopada 2020 r.
Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej wskazana data umorzenia postępowania egzekucyjnego po raz kolejny rażąco narusza obowiązujące przepisy. Przedmiotowe postępowanie trwa już od pewnego czasu, w sprawie wielokrotnie wypowiadał się Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, jasno i czytelnie wskazując na konieczność podjęcia sprecyzowanych czynności i wyjaśnienia wskazanych kwestii. Postanowienia organu nadzory były jednak zawsze tożsame i uchylano je, natomiast ostatnie z tych rozstrzygnięć, identyczne co do wniosków z poprzednimi, zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem, które nie zawiera w sobie merytorycznego uzasadnienia takiego stanowiska.
W tym stanie rzeczy nie sposób odkodować, jakie względy legły u podstaw takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, a co za tym idzie nie sposób odnieść się do nich merytorycznie.
Organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne SM 1/200/14, dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. z dniem 27 stycznia 2021 r. Zdaniem strony skarżącej rozstrzygnięcie to, co do daty, jest błędne.
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. trwało od 2 lutego 2011 r. do 30 czerwca 2017 r. Dodając do w/w daty brakujący okres (1 roku i 11 miesięcy) ostateczne przedawnienie zobowiązania podatkowego za 2006 r. nastąpiło w dniu 30 maja 2019 r.
W związku z tym, że organ egzekucyjny do obliczenia przedawnienia zobowiązania podatkowego przyjął błędną datę wznowienia biegu terminu przedawnienia, błędnie został także wyliczony termin umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z artykułem 70 O.p. termin przedawnienia w/w zobowiązania podatkowego powinien być wyliczony na dzień 30 maja 2019 r. (przy równoczesnym uwzględnieniu art. 70 § 6 pkt 2 O.p.
W związku z powyższym w "postanowieniach o umorzeniu postępowania egzekucyjnego [...], [...] oraz [...] "wyliczono błędną i niezgodną z prawem datę umorzenia tego postępowania" (cyt. za Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Katowicach), albowiem nie wzięto pod uwagę prawomocnych orzeczeń wydanych tak przez Sąd Okręgowy w C., jak i przez Sąd Rejonowy w S..
Powyższy fakt ustalenia niewłaściwego terminu umorzenia wskazanego postępowania egzekucyjnego miał niebagatelny wpływ na prowadzenie przez okres od dnia 30 maja 2019 r. do dnia 27 stycznia 2021 r. nielegalnej egzekucji z wynagrodzenia za pracę i emerytury T. G., co w konsekwencji doprowadziło do powstania nadpłaty, która podlega zwrotowi.
Mając na uwadze, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, pełnomocnik skarżących "szczególnej uwadze tut. Sądu polecił załączony do niniejszej sprawy wyrok Sądu Rejonowego w S.".
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia 4 listopada 2021 r., którym organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 22 września 2021 r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżących na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 lutego 2014 r. nr SM1/200/14, obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r.
Kontrolę tę rozpocząć należy od wskazania, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o zaprzestaniu dalszego prowadzenia postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.
Przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego określa art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.), wymieniając wśród nich sytuację, w której obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że dochodzone zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. uległy przedawnieniu. Sporna jest jedynie data, z jaką egzekwowany obowiązek wygasł, co wynika bezpośrednio z okresu, w jakim bieg terminu przedawnienia tego zobowiązania pozostawał zawieszony.
Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Na mocy art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
Z kolei art. 70 § 7 pkt 1 O.p. stanowi, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że rozpoczęty bieg terminu przedawnienia został zawieszony z dniem 12 grudnia 2012 r. poprzez wszczęcie w tym dniu przeciwko podatnikowi dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 w związku z art. 6 § 2 k.k.s., polegające na podaniu nieprawdy m.in. w zeznaniu podatkowym o osiągniętych przychodach PIT-36 za 2006 r. poprzez zawyżenie kosztów uzyskania przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia w stosunku do jednego z małżonków, na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. powoduje taki sam skutek wobec drugiego małżonka, gdyż ich zobowiązanie podatkowe, powstałe na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest niepodzielne (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 2522/15, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zasadnie także przyjęto, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia ustało z dniem uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Karny, sygn. akt [...] wydanego w dniu 21 października 2020 r. (które zgodnie z informacją przekazaną przez Sąd Rejonowy w S. w piśmie prostującym z dnia 4 czerwca 2021 r. oraz zawartą na odpisie postanowienia adnotacją o stwierdzeniu prawomocności stało się prawomocne z dniem 29 października 2020 r.) Art. 70 § 7 pkt 1 O.p. nie odwołuje się bowiem do przesłanek umorzenia postępowania karnego skarbowego.
Nie ulega wątpliwości, że ze względu na treść art. 70 § 6 pkt 1 O.p. dla biegu terminu przedawnienia egzekwowanego w niniejszej sprawie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych ma znaczenie wyłącznie wszczęcie i prawomocne zakończenie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 w związku z art. 6 § 2 k.k.s., polegające na podaniu nieprawdy m.in. w zeznaniu podatkowym o osiągniętych przychodach PIT-36 za 2006 r. poprzez zawyżenie kosztów uzyskania przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Całkowicie bezpodstawne byłoby stwierdzenie, że wskazane postępowanie karne skarbowe zakończyło się prawomocnie z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w C. [...] Wydział Karny z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt [...]. W postępowaniu zakończonym tym orzeczeniem podatnik był oskarżony o to, że w okresie od stycznia 2004 r. do maja 2011 r. w krótkich ostępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, wspólnie i w porozumieniu z innymi brał udział w wyłudzeniu podatku VAT.
Przywołany wyżej art. 70 § 6 pkt 1 O.p. wiąże skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania podatkowego z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe wiążące się z niewykonaniem tegoż zobowiązania podatkowego, a nie jakiegokolwiek zobowiązania podatkowego tej samej osoby. Potwierdził to NSA m.in. w uzasadnieniu uchwały z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21 wymieniając wśród przesłanek, które muszą być spełnione, aby z mocy prawa wystąpił skutek w postaci nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, ustalenie związku podejrzenia popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, objętego postanowieniem o wszczęciu postępowania w sprawie o takie przestępstwo lub wykroczenia, z niewykonaniem zobowiązania, którego dotyczy przedawnienie.
Postanowieniem z dnia 21 października 2020 r. Sąd Rejonowy w S. Wydział [...] Karny umorzył postępowanie prowadzone wobec podatnika, oskarżonego m.in. o to, że podał nieprawdę w zeznaniu rocznym PIT-36 za 2006 r., złożonym w dniu 12 kwietnia 2007 r., zawyżając koszty uzyskania przychodu z działalności gospodarczej o kwoty wynikające z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane. Sąd wskazując na stan powagi rzeczy osądzonej (wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 5 lutego 2015 r.) stwierdził, że trudno przyjąć, aby oskarżony działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej mającej na celu wyłudzanie podatku miał na celu jedynie podatek VAT, a wyłudzanie w tym samym okresie podatku dochodowego – przy udziale często tych samych firm i osób nie było objęte tym zamiarem.
Nie ulega jednak wątpliwości, że postępowanie o przestępstwo karne skarbowe dotyczące podatku od osób fizycznych za 2006 r. toczyło się od dnia 12 grudnia 2012 r. i trwało po wydaniu i uprawomocnieniu się wyroku Sądu Okręgowego z dnia 28 stycznia 2015 r. Dopiero jego umorzenie postanowieniem z dnia 21 października 2020 r. i uprawomocnienie się tego orzeczenia skutkowało ustaniem okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma także znaczenia okoliczność, że postępowanie karne skarbowe zakończyło się poprzez jego umorzenie. Brzmienie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przesądza, że w tym względzie istotna jest sama okoliczność i data wszczęcia postępowania w sprawie związana z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Sposób zakończenia postępowania nie ma znaczenia dla określenia, czy doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia (por. wyroki NSA z dnia: 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1667/17; 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I FSK 853/17; 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 329/17; 11 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1661/17, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawomocne zakończenie postępowania karnego i to bez względu na jego wynik, ma ten skutek, że po tym zdarzeniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, bądź biegnie dalej (art. 70 § 7 pkt 1 O.p.).
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, której zarzuty okazały się bezzasadne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło