I SA/Gl 1744/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania podania w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 27 marca 2014 r., uzupełniony następnie formularzem z dnia 18 kwietnia 2014 r.) T.Z. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Uzasadniając wniosek podkreślił, że spłaca kredyty zaciągnięte na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i pomimo osiąganego dochodu (wg prawa podatkowego) faktycznie ponosi stratę, gdyż spłata tych kredytów nie stanowi kosztu uzyskania przychodów. Zaakcentował, że przyczyną zaciągnięcia rzeczonych zobowiązań była utrata płynności finansowej jego firmy spowodowana opieszałością urzędników państwowych. Dalsza część uzasadnienia wniosku znalazła się w piśmie procesowym skarżącego z dnia 18 kwietnia 2014 r., nadesłanego wraz z drugim drukiem PPF. W tych ramach skarżący odnotował, że w chwili obecnej nie jest w stanie regulować bieżących zobowiązań wobec kontrahentów. Zadłużenie wobec poszczególnych podmiotów przedstawia się następująco: wodociągi (15.000,00 zł); wywóz nieczystości (około 10.000,00 zł) oraz zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości (łącznie 41.049,00 zł). Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF z dnia 18 kwietnia 2014 r., wynika, że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. T.Z. zeznał, że posiada następujące nieruchomości: "C., [...] udział 348,98 m2; C., ul. [...] udział 1036,50 m2; C., ul. [...], 1214 m2; Ś., ul. [...], 1185 m2; Ś., ul. [...], 504 m2". Skarżący posiada nadto samochód ciężarowy marki Renault [...] (rok prod. 2007 o wartości szacunkowej 27.700,00 zł). Skarżący odnotował, że posiada kredyt hipoteczny o wartości 105.000,00 zł oraz inny kredyt w wysokości 32.000,00 zł. Dochód wnioskodawcy został przez niego oszacowany na kwotę 2.187,17 zł z tytułu najmu nieruchomości. Końcowo skarżący podkreślił, że w sprawie o sygn. akt [...] został mu przyznany adwokat z urzędu. W wyniku analizy treści wniosku, jak również dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych, pismem z dnia 25 kwietnia 2014 r., referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. W odpowiedzi T.Z. nadesłał plik dokumentów źródłowych (patrz pismo z dnia 13 maja 2014 r. wraz z załącznikami), w znacznej części wyciągi z rachunków bankowych, na podstawie których ustalono, co następuje. W okresie od stycznia do kwietnia br., z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący uzyskał "dochód brutto" w łącznej kwocie 23.375,25 zł (uzyskując przychód w łącznej kwocie 108.510,68 zł i ponosząc koszty jego uzyskania na łączną kwotę 85.135,43 zł). Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36 wynika, że dochód ten w 2013 r. stanowił kwotę 14.613,00 zł. Wśród nadesłanych dokumentów odnotowano upomnienia wystawione przez Prezydenta Miasta C., z których wynika, że skarżący posiadał – na dzień 30 kwietnia 2014 r. – zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w łącznej kwocie 17.207,80 zł wraz z odsetkami. Mocą postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] zwolniono T. Z. od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowiono dla niego adwokata z urzędu (skarżący złożył do niniejszych akt jedynie sentencję tego orzeczenia). Skarżący posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów: w A Banku (na kwotę 50.757,38 zł – stan na 2 maja 2014 r., miesięczna rata w kwocie 3500 zł), B (na kwotę 25.342,30 zł – stan na 2 maja 2014 r., miesięczna rata w wysokości 778,18 zł). Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżący posiada cztery rachunki bankowe, na których w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 11 maja 2014 r. odnotowano transakcje uznaniowe na łączną kwotę 199.177,42 zł oraz transakcje obciążeniowe na kwotę 200.772,40 zł. W toku niniejszego wpadkowego postępowania skarżący uiścił należny w tej sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Intencją skarżącego jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i m.in. ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie rozpoznającego wniosek, T.Z. nie wykazał, iż nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wyprzedzając szczegółowe uwagi co do zgromadzonego materiału źródłowego wypada w tym miejscu zwrócić uwagę wnioskodawcy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Należy w tym miejscu podkreślić, że już w toku niniejszego wpadkowego postępowania skarżący uiścił należny wpis sądowy od skargi, czym zapewnił sobie prawo do rozpoznania jego skargi, a tym samym jeszcze przed niniejszym rozstrzygnięciem zagwarantował sobie realizację ww. uprawnień płynących z Konstytucji RP. Należy również podkreślić, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w żaden sposób nie ogranicza jego uprawnień do skorzystania z drogi sądowej, o których mowa w art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Bez względu bowiem na wynik niniejszego wpadkowego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, skarga wniesiona przez T. Z. zostanie rozpoznana przez Sąd. Obecność profesjonalnego pełnomocnika, o którego wyznaczenie wnosił skarżący, nie jest zaś wymagana na tym etapie postępowania (o braku potrzeby wyznaczania profesjonalnego pełnomocnika w takiej sytuacji procesowej licznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny; przykładowo można wskazać na postanowienia z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 970/12 i z dnia 29 listopada 2012 r.; oba dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Niezależnie od poczynionych wyżej uwag natury ogólnej, trzeba w tym miejscu zaakcentować, że przedstawiony przez skarżącego materiał dowodowy nie pozwala na pozytywne dla niego rozstrzygnięcie wniosku. W toku jego rozpoznania przyjęto, że dochód skarżącego stanowi kwotę 5.843,81 zł brutto (średnia wartość z okresu od stycznia do kwietnia br.), a więc jest de facto dwukrotnie większy od tego, który skarżący zdeklarował w druku PPF. Nie stracono przy tym z pola widzenia, że skarżący ponosi relatywnie wysokie koszty związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym. Co znamienne, zobowiązania te, pomimo deklarowanych trudności finansowych, są regularnie spłacane, nawet w sytuacji, gdy dochód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – jego jedyny dochód w świetle wyjaśnień wnioskodawcy – stanowi kwotę 2.187,17 zł, tak jak to miało miejsce w lutym 2014 r. Trzeba w tym miejscu odnotować, że do deklarowanych przez skarżącego obciążeń budżetowych, oprócz wspomnianych zobowiązań kredytowych, należy zaliczyć wydatki związane z utrzymaniem jego miejsca zamieszkania na terenie [...], które oszacował na kwotę 600 euro. Nawiązując jeszcze do wielokrotnie akcentowanych przez skarżącego obciążeń finansowych związanych ze spłatą kredytów, trzeba podkreślić, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostają one bez znaczenia z omawianego punktu widzenia i nie mogą świadczyć o tym, że w przypadku skarżącego spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy płynąca z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przykładowo w postanowieniu z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 Sąd ten przyjął, że "obowiązek spłacania obciążających skarżącego kredytów czy rat leasingowych nie może przesądzać o zwolnieniu strony z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa nad zobowiązaniami publicznoprawnymi, a jak wynika z oświadczenia skarżącego - spłaca on raty kredytu, pożyczki oraz raty leasingowe, co oznacza, że dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe". Sąd kasacyjny tożsamy pogląd przyjął jeszcze w szeregu innych orzeczeń (patrz postanowienia: z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 117/14; z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OZ 919/12; z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/14; z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09; wszystkie dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Wypada jeszcze w tym miejscu wspomnieć, że wniosek skarżącego jest po części obarczony mankamentami dowodowymi, wszak pomimo precyzyjnego wezwania referendarza sądowego (patrz pkt 3 wezwania z dnia 25 kwietnia 2014 r.), nie nadesłano pełnej wersji księgi przychodów i rozchodów. Taki stan rzeczy nie pozwala na rzetelną, a przede wszystkim wolną od wątpliwości, weryfikację oświadczeń skarżącego, co do pozycji kosztowych prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W ocenie referendarza sądowego, na rozstrzygnięcie wniosku w tej sprawie, nie ma także istotnego wpływu okoliczność zwolnienia skarżącego od kosztów i ustanowienia adwokata z urzędu w innej sprawie toczącej się przed sądem powszechnym, na którą powołuje się wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, rozstrzygnięcia w innych sprawach mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r., II FZ 1031/12, dostępne na ww. stronie internetowej). Należy w pierwszej kolejności podkreślić, że skarżący nie przedłożył uzasadnienia postanowienia wydanego w sprawie [...], a zatem nie są znane argumenty, którymi Sąd Okręgowy w K. kierował się przyznając skarżącemu adwokata. Wypada przy tym odnotować, że ów postanowienie zapadło jeszcze w ubiegłym roku, w którym T.Z. osiągnął dochód brutto w kwocie 14.613,00 zł. Tymczasem obecnie, jeśli by zwielokrotnić ww. średni miesięczny dochód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności, można przyjąć, że wynik finansowy za 2014 r. zamknie się w kwocie 70.125,72 zł brutto. W wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności, a więc zarówno tych natury ogólnej, jak i szczegółowej analizy zgromadzonego materiału źródłowego, przyjęto, że skarżący nie wykazał, iż nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.