I SA/Gl 482/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży w 2010 r. nieruchomości wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 marca 2015 r., dołączonego do skargi z tej samej daty, A. D. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku skarżący odnotował, że jest samotnie wychowującym ojcem. Jego córka studiuje i w związku tym jej utrzymanie kosztuje około 1000 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie 10.000,00 zł. Suma ta stanowi pożyczkę z zakładu pracy na potrzebę ewentualnej spłaty zaległości podatkowej objętej zaskarżoną obecnie decyzją. Zeznał dalej, że posiada samochód, którego wartość nie przekracza 30.000,00 zł. Miesięczne utrzymanie tego pojazdu skarżący oszacował na kwotę 500 zł. Do innych stałych kosztów zaliczył: koszty zakupu lekarstw (100 zł); ratę kredytu (880 zł); czynsz wraz z mediami (800 zł). Skarżący oświadczył nadto, że finansuje letni wypoczynek córki. Podsumował średnie miesięczne obciążenia budżetu gospodarstwa domowego na kwotę 3.930,00 zł, wskazując dalej, że jego dochody kształtują się na poziomie 3.861,25 zł. A. D. posiada mieszkanie o pow. 54 m2, które - jak wynika z akt administracyjnych tej sprawy – zostało przez niego zakupione w 2010 r. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w ww. druku PPF, wynika nadto, że córka skarżącego posiada zasądzone świadczenia alimentacyjne w kwocie 300 zł. Nie są one jednakże regularnie wypłacane, a matka nie utrzymuje z córką kontaktu. Przy opisanym wyżej urzędowym formularzu pełnomocnik skarżącego nadesłał plik wyciągów z rachunków bankowych, z których wynika, że stałe miesięczne udokumentowane wydatki stanowią kwotę około 2.100,00 zł. Dochody skarżącego na przestrzeni trzech miesięcy kształtowały się różnie, tj. od 3.791,85 zł do 5.526,94 zł netto. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez "uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, nie publ.). Odnosząc poczynione wyżej uwagi na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że nie sposób sytuacji materialnej skarżącego postrzegać w kategoriach socjalnych standardów utrzymania. Skarżący posiada stały dochód, którego wysokość, nawet w najniższej z wyżej wymienionych kwot, stanowi blisko dziesięciokrotność wymaganego w tej sprawie wpisu sądowego do skargi, tj. kwoty 400 zł. Co więcej, wysokość rzeczonego wpisu stanowi zaledwie 4% posiadanych przez skarżącego oszczędności. Skarżący nie wskazał przy tym, że środki te mają charakter lokaty terminowej, co w istocie mogłoby utrudnić ich zadysponowanie w terminie zakreślonym dla uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Posiadanie oszczędności w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy, gdyż pomoc państwa może być przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem. W tym zakresie prawo pomocy nie może być przyznawane, gdy strona posiada dochody lub zgromadzone oszczędności pieniężne (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11; LEX nr 786724). Z kolei nawiązując do wielokrotnie akcentowanych przez skarżącego obciążeń finansowych związanych ze spłatą kredytów, trzeba podkreślić, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostają one bez znaczenia z omawianego punktu widzenia i nie mogą świadczyć o tym, że w przypadku skarżącego spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy płynąca z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przykładowo w postanowieniu z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 Sąd ten przyjął, że "obowiązek spłacania obciążających skarżącego kredytów czy rat leasingowych nie może przesądzać o zwolnieniu strony z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa nad zobowiązaniami publicznoprawnymi, a jak wynika z oświadczenia skarżącego - spłaca on raty kredytu, pożyczki oraz raty leasingowe, co oznacza, że dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe". Sąd kasacyjny tożsamy pogląd przyjął jeszcze w szeregu innych orzeczeń (patrz postanowienia: z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 117/14; z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OZ 919/12; z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/14; z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09; wszystkie dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Wytknąć trzeba także w tym miejscu, że skarżący nie wykazał wszystkich deklarowanych przez siebie stałych wydatków, co w konsekwencji skutkowało przyjęciem, że te stanowią miesięcznie kwotę około 2.100,00 zł. Wytyk ten nie miał jednak przesądzającego znaczenia. W kontekście wszystkich podniesionych wyżej okoliczności negatywnie należało ocenić próbę przerzucenia przez skarżącego ciężaru kosztów tego konkretnego postępowania na Skarb Państwa, a w dalszej kolejności na innych podatników, będących częstokroć w relatywnie trudniejszej sytuacji życiowo-materialnej. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.