I SA/Gl 491/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II FZ 718/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Ł. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 września 2011 r., mocą którego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę, że skarżący nie przedstawił pełnej dokumentacji odnoszącej się do jego małżonki. Nie przedłożył bowiem ani rachunków ani zeznań podatkowych. Sąd odnotował nadto, że skarżący nierzetelnie przedstawił stan posiadanych przez niego składników majątkowych. W konsekwencji potwierdzono słuszność konstatacji przyjętej przez sąd pierwszej instancji, iż skarżący w sposób wybiórczy udokumentował swoją sytuację finansową. W następstwie przywołanych wyżej orzeczeń skarżący uiścił należny w tej sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 7334 zł. Z kolei w treści skargi kasacyjnej z dnia 8 sierpnia 2012r. pełnomocnik skarżącego zawarł między innymi wniosek o udzielenie Ł. C. prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych w całości lub części. W dalszej kolejności, w nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ów pozbawiono jakiegokolwiek uzasadnienia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że skarżący posiada tylko i wyłącznie nieruchomość położoną w B., na której ustanowiono hipotekę. Ł. C. uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1500 zł brutto. Mając na uwadze treść przywołanego wyżej oświadczenia, jak również przebieg poprzedniego wpadkowego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, zobowiązano Ł. C. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury; aktualny nakaz płatniczy z tytułu podatku od nieruchomości; dokumenty wskazujące na wysokość opłacanego ubezpieczenia; inne) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy skarżącego; wykonując wezwanie w tej części należało nadto uwzględnić dokumenty potwierdzające formę zapłaty ww. obciążeń (potwierdzenia wpłaty gotówkowej, potwierdzenia przelewów bankowych, inne); 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz firmowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy; w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) nadesłanie kopii zeznań podatkowych na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. (ten punkt wezwania dotyczy skarżącego, jak i jego żony); 4) wykazanie dochodów skarżącego oraz jego żony; należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne); 5) nadesłanie odpisów dokumentacji księgowej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, obrazującej jej wynik finansowy z okresu ostatnich sześciu miesięcy, w tym: • pełnej wersji księgi przychodów i rozchodów (uwzględniającej poszczególne zdarzenia gospodarcze); • raportów kasowych (Kw i Kp) prowadzonej działalności gospodarczej (pełna wersja z poszczególnymi zdarzeniami gospodarczymi); • listy płac prowadzonej działalności gospodarczej przy uwzględnieniu pozycji "do wypłaty"; • druków ZUS RMUA; • aktualnej ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej przez skarżącego działalności; W przypadku zawieszenie bądź zlikwidowania działalności gospodarczej należało te okoliczności wykazać za pomocą stosownych dokumentów; 6) nadesłanie odpisu tytułu prawnego, na podstawie którego skarżący wyzbył się prawa do nieruchomości położonych w K. o łącznej pow. 0,6423 ha. W przywołanym wyżej piśmie z dnia 31 sierpnia 2012 r. zawarto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do zakresu wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: P.p.s.a.). Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie skarżący nadesłał plik kserokopii dokumentów źródłowych, w tym: zaświadczenie o zatrudnieniu w spółce A Sp. z o.o. na stanowisku kasjera z wynagrodzeniem w kwocie 1500 zł brutto; zaświadczenie Prezydenta Miasta D. z dnia 26 czerwca 2011 r., z którego wynika, że skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą od 1 lipca 2011 r.; zaświadczenia o zamknięciu rachunków bankowych skarżącego w maju i lipcu 2011 r.; akty notarialne dokumentujące zakup przez skarżącego działek w K. o łącznej powierzchni 0,6423 ha wraz z odpisami z ksiąg wieczystych tych nieruchomości; zeznanie podatkowe PIT-36L, z którego wynika, że skarżący w 2011 r. osiągnął dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 79.989,57 zł (zgłoszono nadto stratę z lat ubiegłych do rozliczenia w kwocie 99.983,90 zł); akt notarialny dokumentujący zakup przez skarżącego nieruchomości w B. wraz z odpisem z księgi wieczystej. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W punkcie wyjścia rozważań na temat wniosku skarżącego z dnia 27 sierpnia 2012 r. (data sygnowania druku PPF) należy zauważyć, iż jest on drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Na gruncie przywołanego wyżej stanowiska judykatury stwierdzono, iż nie doszło w tej sprawie do zmiany okoliczności w przywołanym wyżej rozumieniu. Należy wszak zaznaczyć, że zasadniczą przyczyną odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w ramach poprzedniego postępowania w tym zakresie, było wybiórcze udokumentowanie jego sytuacji finansowej. Tak jest również w przypadku obecnie złożonego wniosku. W dalszym ciągu Ł. C. nie przedstawił dokumentacji źródłowej dotyczącej jego żony. Co więcej, podobnie jak poprzednio, nierzetelnie ujawnia posiadane składniki majątkowe, wszak w druku PPF z dnia 27 sierpnia 2012 r. zeznał, że do takowych należy wyłącznie nieruchomość w B., a dopiero w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, zdeklarował nieruchomości położone w K. Niezależnie od zasadniczych, wskazanych w poprzednim akapicie, powodów, dla których nie przyznano obecnie skarżącemu prawa pomocy, należy zaznaczyć, że w toku rozpoznania wniosku nie stracono z pola widzenia okoliczności, iż skarżący wykazał obecnie, że w ubiegłym roku zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. Fakt ten nie mógł jednak wpłynąć na zmianę poprzedniego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Po pierwsze, zawieszenie owej działalności miało miejsce jeszcze przed wydaniem orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy, po wtóre, przyjmuje się w orzecznictwie, iż jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub w części swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 246 P.p.s.a. należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są takie, jakie miałaby ona, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt II FZ 157/10; LEX nr 663315). Na gruncie tego orzeczenia należy stwierdzić, że skarżący nie przedstawił de facto jakichkolwiek okoliczności stanu faktycznego, które skutkowały rezygnacją z dochodów pochodzących z działalności gospodarczej. Bez znaczenia w tym zakresie jest strata do rozliczenia z lat ubiegłych, wszak to tylko i wyłącznie od skarżącego zależy w jakim okresie skorzysta z uprawienia płynącego z art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.