I SA/Gl 538/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , , po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu. WSA/post.1 - sentencja postanowienia A. K. (dalej: skarżący) reprezentowany przez adwokata wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] nr [...] ustalającą wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2008 r. w kwocie [...] zł. Od skargi uiszczony został wpis w kwocie [...] zł. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 maja 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni wpisu od skargi o kwotę [...] zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Poinformowano jednocześnie pełnomocnika, że kwota, do której uiszczenia został wezwany stanowi różnicę pomiędzy kwotą należnego wpisu od skargi ([...] zł) a kwotą na ten cel wpłaconą ([...] zł). Odpis zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia wpisu doręczono pełnomocnikowi w dniu 1 czerwca 2015 r. Wpis uzupełniony został w dniu 29 czerwca 2015 r. W piśmie z dnia 29 czerwca 2015 r. (data wpływu do Sądu – 2 lipca 2015 r.) pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek pełnomocnik podniósł, że w dniu 26 czerwca 2015 r. dowiedział się, iż w dniu 25 maja 2015 r. zostało na adres jego kancelarii przesłane wezwanie do uzupełnienia opłaty sądowej od skargi lecz stosowna opłata nie została uiszczona. Podczas rozmowy z pracownikiem Sądu pełnomocnik został poinformowany, że wezwanie do uzupełnienia opłaty zostało mu przesłane wraz z aktami innej sprawy, w tej samej przesyłce. Pełnomocnik podał następnie, że po dokładniejszym przejrzeniu akt tamtej sprawy (tj. o sygn. I SA/Gl 537/15, ze skargi U. K.) zauważył, że w korespondencji znajdowało się również zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia wpisu w niniejszej sprawie oraz odpis odpowiedzi na skargę dotyczący niniejszej sprawy. Pełnomocnik następnie podkreślił, że ani skarżący ani on nie ponoszą winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia opłaty od skargi. Stwierdził, że w przepisach brak jest regulacji zezwalającej na przesłanie w jednej przesyłce pocztowej dokumentacji dotyczącej dwóch różnych spraw, nawet w sytuacji, gdy zachodzi tożsamość pełnomocnika procesowego. Wskazał przy tym na konieczność nie łączenia korespondencji z uwagi na ochronę danych uczestników postępowania. Pełnomocnik podniósł, że ponieważ przesyłka sądowa zawierała do samej sprawy o sygn. akt I SA/Gl 537/15 kilka pism – w tym pismo przewodnie wraz z obszerną odpowiedzią na skargę, pominął on znajdujące się w tej samej kopercie pisma dotyczące niniejszej sprawy, które były zszyte z dokumentacją dotyczącą sprawy o sygn. akt I SA/Gl 537/15. Stwierdził, iż nie mógł spodziewać się, że w tej samej kopercie zostaną przesłane "akta dotyczące dwóch niezależnych od siebie spraw sądowych". Podniósł również, że zgodnie z przyjętą w kancelarii praktyką koperta w której znajdowała się przesyłka sądowa uległa utylizacji, stąd pełnomocnik nie mógł zobaczyć ewentualnych zapisków na niej naniesionych, z których mógłby wywnioskować, że przesłana korespondencja dotyczy także niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu złożony został z zachowaniem terminu siedmiodniowego, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z dniem 26 czerwca 2015 r., kiedy to pełnomocnik uzyskał wiedzę o nieuzupełnieniu wpisu od skargi. Skoro zatem pismo z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu nadano w dniu 29 czerwca 2015 r., uznać należy, że wniosek wniesiony został w przepisanym terminie. Dopełniono również czynności, która nie została dokonana w terminie – w dniu 29 czerwca 2015 r. uzupełniono wpis od skargi. Okoliczności powyższe dały podstawę do merytorycznego zbadania zasadności wniosku o przywrócenie terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, opubl. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu orzecznictwo sądowe zalicza m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. W szczególności zaś przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, ani nieznajomość prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 marca 2014 r., sygn. akt II GZ 75/14; 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 450/12 oraz 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1104/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Należy dodatkowo podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie strona korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem braku winy w niedotrzymaniu terminu. W orzecznictwie podkreśla się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu oceniać należy z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej wymagać można od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II GZ 523/14, opubl. Lex nr 1530539). Odnosząc się następnie do złożonego przez pełnomocnika strony skarżącej wniosku o przywrócenie terminu Sąd stwierdza, że zaprezentowana w nim argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę wniosku o przywrócenie terminu stanowi twierdzenie, iż niedokonanie przez pełnomocnika czynności procesowej w terminie spowodowane było błędną praktyką doręczenia przez Sąd korespondencji do dwóch spraw we wspólnej przesyłce. Jednocześnie sam pełnomocnik stwierdził, iż pominął znajdujące się w tej przesyłce dokumenty dotyczące niniejszej sprawy, nie mogąc spodziewać się doręczenia w jednej przesyłce dokumentacji obejmującej dwie sprawy sądowe. W tym miejscu Sąd stwierdza, że z akt sprawy wynika, iż pełnomocnikowi strony skarżącej doręczone zostały - w dniu 1 czerwca 2015 r. - dwa odpisy odpowiedzi na skargi wraz z pismami przewodnimi, zatytułowanymi "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę", dotyczącymi dwóch spraw: ze skargi U. K. (sygn. akt I SA/Gl 537/15) i ze skargi A. K. (tj. sprawy niniejszej – o sygn. akt I SA/Gl 538/15). Wyżej wskazane dokumenty doręczone zostały wspólnemu pełnomocnikowi wymienionych skarżących w jednej przesyłce, gdyż powyższe sprawy toczyły się równolegle (znajdowały się na tym samym etapie postępowania). Z akt sprawy dodatkowo wynika, iż w przesyłce tej znajdowały się również dwa odpisy zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów od skarg w powyższych sprawach wraz z pismami przewodnimi. Co więcej, zwrotne potwierdzenie odbioru w dniu 1 czerwca 2015 r. przesyłki, w której doręczono odpisy odpowiedzi na skargi oraz odpisy zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów zawiera informację o zawartości przesyłki. Zaznaczyć następnie należy, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika, praktyka wysyłania przez Sąd w jednej przesyłce korespondencji dotyczącej kilku spraw, znajdujących się na tym samym etapie postępowania i do tego samego adresata nie budzi wątpliwości. W orzecznictwie wskazuje się, że dla prawidłowości dokonania w taki sposób doręczenia jest wymagane, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 707/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaakcentować wreszcie należy, że prawidłowo wypełnione potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia wskazanych w nim pism. Korzysta ono z domniemania prawidłowości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt V CZ 123/10, opubl. Lex nr 785895). Potwierdzenie odbioru przesyłki podpisem oznacza natomiast, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie wskazanej na potwierdzeniu odbioru, ale również – co trzeba szczególnie podkreślić w niniejszym przypadku – oznacza, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 2088/11, opubl. Lex nr 1110110). Mając na uwadze powyższe, Sąd z całym naciskiem podkreśla, że w interesie strony skarżącej leży sprawdzenie (weryfikacja) zawartości przesyłki z adnotacją, poczynioną przez nadawcę na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru (wskazującą na zawartość korespondencji). Tym bardziej na podmiocie zajmującym się w sposób profesjonalny świadczeniem usług prawniczych, ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby weryfikacja zawartości przesyłki była dokonywana. Zdaniem Sądu zatem, w niniejszej sprawie niedokonanie przez odbiorcę przesyłki weryfikacji jej zawartości oraz niedokładne przejrzenie dokumentów, znajdujących się w przesyłce stanowiło przejaw zaniedbania oraz braku należytej staranności, wymaganej od strony postępowania a tym bardziej od profesjonalnego pełnomocnika. Nawet określony sposób rozmieszczenia dokumentów, znajdujących się wewnątrz przesyłki, nie może w ocenie Sądu wpłynąć na odmienną ocenę zachowania adresata. Na uczestniku postępowania (stronie) a tym bardziej na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek wnikliwego zapoznania się z kierowaną do niego przez Sąd korespondencją; w przeciwnym wypadku naraża się on na zarzut niedochowania należytej staranności. Dodać należy, że stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1183/14 wydane w podobnym stanie faktycznym oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 280/15, wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na to postanowienie – obydwa orzeczenia publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, w rozpatrywanej sprawie, co należy szczególnie podkreślić, pełnomocnik strony skarżącej usiłuje przerzucić na Sąd winę w uchybieniu terminu w sytuacji, gdy sam nie dochował elementarnych zasad staranności przy odbiorze i weryfikacji korespondencji sądowej. Z akt sprawy nie wynika również, aby zachodziły w niej wyjątkowe okoliczności, warunkujące przywrócenie uchybionego terminu. W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.