I SA/Gl 59/18

WyrokWSA w Gliwicach2018-03-07

Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Dorota Kozłowska, Bożena Pindel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy odmawia wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie hipoteki przymusowej, jeśli z jego ewidencji wynika, że hipoteka ta istnieje, mimo że strona twierdzi, iż zobowiązanie podatkowe, które zabezpieczała, uległo przedawnieniu?
Ratio decidendi
Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter uproszczony i materialno-techniczny. Organ podatkowy ma obowiązek potwierdzić jedynie stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu wydania zaświadczenia, na podstawie posiadanych danych. Nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygania kwestii wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, przedawnienia czy zgodności przepisów z Konstytucją w ramach tego postępowania. Odmowa wydania zaświadczenia jest uzasadniona, jeśli organ nie dysponuje informacjami potwierdzającymi stan prawny lub faktyczny żądany przez wnioskodawcę.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie z księgi wieczystej kilku hipotek przymusowych zwykłych. Organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia, wskazując na istnienie wymagalnych zobowiązań podatkowych zabezpieczonych tymi hipotekami. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń, twierdząc, że zobowiązania wygasły na skutek przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi Biura A S.A. w M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art. 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej: O.p.), po rozpatrzeniu zażalenia Biura A S.A. z siedzibą w M. (dalej: strona, Spółka, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] nr [...], w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 9 czerwca 2017 r. Spółka złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie z księgi wieczystej o numerze [...]: 1. hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie [...] zł. (słownie: [...]) - numer hipoteki (roszczenia) - [...]; 2. hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie [...] zł. (słownie: [...]) - numer hipoteki (roszczenia) - [...]; 3. hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie [...] zł. (słownie: [...]) - numer hipoteki (roszczenia) - [...]; 4. hipoteki przymusowej w kwocie [...] zł. (słownie: [...]) - numer hipoteki (roszczenia) - [...]; 5. hipoteki przymusowej w kwocie [...] zł. (słownie: [...]) - numer hipoteki (roszczenia) -[...]. Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] odmówił wydania zaświadczenia o żądanej przez stronę treści. Organ ten ustalił m.in. na podstawie Kart Informacyjnych Zaległości Podatkowych, że wyżej wymienione zobowiązania podatkowe nie wygasły i są wymagalne, ale tylko z przedmiotu zabezpieczenia (art. 70 § 8 O.p.). Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie: 1. art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p. - poprzez ich niezastosowanie przez organ, w sytuacji, gdy doszło do wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, zabezpieczonych hipotekami przymusowymi wpisanymi w księdze wieczystej o numerze [...] na rzecz organu pierwszej instancji, z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązań pieniężnych; 2. art. 70 § 8 O.p. - poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione zastosowanie przez organ, polegające na przyjęciu, iż nie uległy przedawnieniu zobowiązania podatkowe, zabezpieczone hipotekami przymusowymi wpisanymi na rzecz organu pierwszej instancji w księdze wieczystej o numerze [...], w sytuacji, gdy przepis art. 70 § 8 O.p. jest w oczywisty sposób niezgodny z Konstytucją RP; 3. art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez organ, polegające na braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób jasny i wyczerpujący podstawy faktycznej wydanego rozstrzygnięcia sprowadzającego się do odmowy wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie z księgi wieczystej o numerze [...] ustanowionych na rzecz organu hipotek, które wygasły na skutek upływu terminu przedawnienia, bez obowiązku uprzedniego przekazywania przez Spółkę na rzecz organu jakichkolwiek kwot pieniężnych; 4. art. 306a § 1 O.p. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. i art. 70 § 1 O.p. - poprzez ich niezastosowanie i błędną wykładnię przez organ, a w konsekwencji nieuprawnione sprowadzenie wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie hipotek do "wypisu" z rejestru, w sytuacji, gdy o tym czy zaległość podatkowa istnieje, decyduje ocena oparta o obowiązujące w tym zakresie przepisy, a nie przekonanie organu podatkowego, który odwołuje się do własnych zapisów z rejestrów niezweryfikowanych na podstawie tych przepisów; 5. art. 306c O.p. - poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie przez organ, podczas gdy istniały podstawy do wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie z księgi wieczystej o numerze [...] ustanowionych na rzecz organu hipotek, które wygasły na skutek upływu terminu przedawnienia, bez obowiązku uprzedniego przekazywania przez skarżącego na rzecz organu jakichkolwiek kwot pieniężnych. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy odwołał się do treści art. 306a § 1 i § 2 O.p., podkreślając, że zgodnie z art. 306a § 3 O.p. zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Zatem obowiązkiem organu podatkowego jest dokonanie porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. O ile więc dany fakt (zdarzenie) lub stan prawny, którego urzędowego potwierdzenia domaga się żądający, nie zaistniał (nie istnieje) lub nie wynika z prowadzonej przez organ podatkowy ewidencji lub rejestrów albo jakichkolwiek innych danych, będących w jego posiadaniu, biorąc pod uwagę treść art. 306b § 1 O.p., wobec niemożliwości urzędowego potwierdzenia takich okoliczności, organ podatkowy odmawia wydania zaświadczenia o żądanej treści. W drodze zaświadczenia organ nie może rozstrzygać kwestii merytorycznych np. co do wykreślenia wpisów hipotek lub wyrażenia zgody na ich wykreślenie. Zaświadczenie opisane w art. 306a O.p. stwierdza jedynie to co istnieje, a nie to co ma zaistnieć, w skutek jego wydania lub na jego podstawie. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro z dostępnych organowi podatkowemu danych wynika, że dokonane w prowadzonych księgach wieczystych wpisy hipotek przymusowych, w rozumieniu art. 34 § 1 O.p., istniały to organ ten nie mógł stwierdzić, że wpisy takie z jakichkolwiek powodów nie powinny istnieć, gdyż w postępowaniu o wydanie zaświadczenia z art. 306a § 1 O.p., tego rodzaju kwestie, nie podlegają ocenie, czy weryfikacji w ramach prowadzonego, w zakresie przewidzianym w art. 306b § 2 O.p., postępowania wyjaśniającego. Wydając lub odmawiając wydania zaświadczenia o żądanej treści organ podatkowy nie bada zasadności wpisu hipoteki przymusowej, lecz wyłącznie to czy wpis taki istnieje, czy nie. W postępowaniu o wydanie zaświadczenia nie można domagać się wykreślenia wpisów hipotek, czy też wyrażenia zgody na ich wykreślenie, gdyż zaświadczenie takie tworzyłoby nowy stan, a nie stwierdzało istniejący stan rzeczy. Oznacza to, że procedury dotyczące wykreślenia takich wpisów regulują inne niż Ordynacja podatkowa ustawy przewidujące określone działania bądź czynności uczestniczących w nich podmiotów. Organ odwoławczy, mając na uwadze charakterystykę postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę, nie uwzględnił podniesionych przez Spółkę zarzutów dotyczących naruszenia przepisów normujących przedawnienie i wygaśnięcie zobowiązania: art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 70 § 1 O.p. oraz art. 70 § 8 O.p., a także przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń: art. 306a § 1 O.p. oraz art. 306c O.p. Organ odwoławczy podkreślił, że w drodze zaświadczenia organ podatkowy nie może rozstrzygać kwestii merytorycznych, przesądzając o wygaśnięciu zobowiązania na skutek przedawnienia. Natomiast w sprawie bezsprzeczne jest, że ze źródeł, będących w posiadaniu organu pierwszej instancji wynika, że strona ma zaległości podatkowe zabezpieczone wpisem na hipotekę. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 670/17. Za niezasadny organ odwoławczy uznał również zarzut naruszenia art. 210 § 4 O.p. albowiem organ pierwszej instancji wskazał na fakty, w związku z którymi odmówił wydania zaświadczenia o żądanej przez stronę treści, między innymi podniósł, że zaświadczenie nie rozstrzyga o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Wskazał też, że w trybie art. 306a O.p. nie można spierać się o wysokość zaległości, jej przedawnienie, czy też dokonywać zmian w księdze wieczystej. W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie: 1. art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p. - poprzez ich niezastosowanie przez organ, w sytuacji, gdy doszło do wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, zabezpieczonych hipotekami przymusowymi wpisanymi w księdze wieczystej o numerze [...] na rzecz organu pierwszej instancji z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązań pieniężnych; 2. art. 70 § 8 O.p. - poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione zastosowanie przez organ, polegające na przyjęciu, iż nie uległy przedawnieniu zobowiązania podatkowe, zabezpieczone hipotekami przymusowymi wpisanymi na rzecz organu pierwszej instancji w księdze wieczystej o numerze [...], w sytuacji, gdy przepis art. 70 § 8 O.p. jest w oczywisty sposób niezgodny z Konstytucją RP i jako taki nie powinien zostać zastosowany ani przez organ pierwszej instancji, ani przez organ odwoławczy; 3. art. 306a § 1 O.p. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. i art. 70 § 1 O.p. - poprzez ich niezastosowanie i błędną wykładnię przez organ, a w konsekwencji nieuprawnione sprowadzenie wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie hipotek do "wypisu" z rejestru, w sytuacji, gdy o tym czy zaległość podatkowa istnieje, decyduje ocena oparta o obowiązujące w tym zakresie przepisy, a nie przekonanie organu podatkowego, który odwołuje się do własnych zapisów z rejestrów niezweryfikowanych na podstawie tych przepisów; 4. art. 306c O.p. - poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie przez organ, a w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji odmawiającego wydania zaświadczenia o wnioskowanej treści, podczas gdy z danych znajdujących się w posiadaniu organu jednoznacznie wynika, że istniały podstawy do wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie z księgi wieczystej o numerze [...] ustanowionych na rzecz organu hipotek, które wygasły na skutek upływu terminu przedawnienia, bez obowiązku uprzedniego przekazywania przez skarżącą na rzecz organu jakichkolwiek kwot pieniężnych. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie z księgi wieczystej o numerze [...] wskazanych szczegółowo we wniosku hipotek przymusowych oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wywodził, że zarówno postanowienie organu pierwszej instancji, jak i postanowienie organu odwoławczego zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p. polegającym na ich nieuzasadnionym niezastosowaniu w sytuacji, gdy doszło do wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, zabezpieczonych hipotekami przymusowymi wpisanymi w księdze wieczystej o numerze [...] na rzecz organu pierwszej instancji z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązań pieniężnych. Zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji terminy wymagalności zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipotekami przymusowymi na nieruchomości o numerze [...] przypadały na lata 2015-2016. Wynika z tego, że zaległości podatkowe, stosownie do treści art. 70 §1 O.p. uległy przedawnieniu. Zaś przedawnienie zobowiązania podatkowego skutkuje z mocy prawa wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, co oznacza, że po upływie terminu przedawnienia nie można ani dochodzić wykonania zobowiązania, ani też orzekać w sprawie wysokości tegoż zobowiązania. Zdaniem pełnomocnika skarżącej w takiej sytuacji organ odwoławczy w sposób nieprawidłowy, na skutek błędnej wykładni, zastosował art. 70 § 8 O.p., konsekwencją czego było nieuzasadnione utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, odmawiającego wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści. Wskazał także, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt: SK 40/12, w pkt 2 sentencji stwierdził, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Obecnie odpowiednikiem tego przepisu jest art. 70 § 8 O.p. Podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że brzmienie obu wskazanych przepisów oraz zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego rozważania prawne, uzasadniają wniosek, że także - obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 r. - art. 70 § 8 O.p. nie spełnia standardów konstytucyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 września 2014 r., sygn. akt I FSK 317/14; 18 lipca 2014 r., sygn. akt I FSK 1176/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/GI 619/14). Dalej pełnomocnik skarżącej uzasadniając zarzuty naruszenia art. 306a § 1 O.p. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. i art. 70 § 1 O.p. oraz art. 306c O.p., wskazał, że w jego ocenie, wbrew stanowisku organu odwoławczego, uproszczony charakter postępowania o wydanie zaświadczenia nie stoi na przeszkodzie dokonaniu oceny prawnej danych wynikających z posiadanych ewidencji (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/GI 327/17). A zatem prawidłowe zastosowanie wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej winno doprowadzić organ odwoławczy do wniosku, że istnienie zabezpieczeń wskazanych zobowiązań podatkowych wobec organu pierwszej instancji nie miało wpływu na bieg przedawnienia tych zobowiązań, a zatem zobowiązania te uległy przedawnieniu wraz z upływem terminów płatności wskazanych przez organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 23 listopada 2017 r., a ustalonych przez organ w oparciu o będącą w jego posiadaniu dokumentację. Stąd, stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 9 O.p. zobowiązania te wygasły w całości. W konsekwencji organy obu instancji naruszyły przepisy dotyczące wydawania zaświadczeń - art. 306b oraz art. 306c O.p., poprzez odmowę wydania zaświadczeń w sytuacji, kiedy wynik postępowania wyjaśniającego nawet przeprowadzonego w sposób uproszczony, szczątkowy, powinien doprowadzić organ do wniosku, że wobec braku (wygaśnięcia) zaległości podatkowych, wydanie zgody na wykreślenie hipotek zabezpieczających te zaległości jest uzasadnione. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Na wstępie rozważań należy wskazać, że stosownie do treści art. 306a § 1 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 306a § 2 O.p.). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (art. 306a § 3 O.p.). W literaturze przedmiotu podkreśla się, że postępowanie dotyczące wydawania zaświadczeń między innymi na gruncie Ordynacji podatkowej, stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym obowiązującego w tym przypadku organy podatkowe przy podejmowaniu czynności materialno-technicznych, polegających na urzędowym potwierdzeniu stanu faktycznego lub prawnego [(zob. J. Zubrzycki (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2016, s.1468; K. Teszner (w:) L. Etel (red.), R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2017, s. 1674-1675 oraz J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2002, s. 793.). Podobny pogląd prezentowany jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie akcentuje się fakt, że organ bierze pod uwagę okoliczności wynikające z rejestrów, ewidencji i innych dostępnych mu danych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 9 października 2009 r., sygn. akt II FSK 781/08; 9 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1382/07; 9 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2163/10; 23 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2358/12; 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2891/13; 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1739/14; 14 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1978/14 – wszystkie wyroki powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponadto w postanowieniu z 6 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 760/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaświadczenie stanowi urzędowe oświadczenie tego, co jest organowi wiadome, w żadnym razie nie rozstrzyga sprawy. Z kolei w wyroku z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 880/15 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że: "charakter prawny zaświadczenia determinuje zakres postępowania wyjaśniającego jakie powinno toczyć się w tego rodzaju sprawach. W postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ nie jest uprawniony do dokonywania ocen prawnych w zakresie zgodności z przepisami prawa tego, co w przedmiocie objętym żądaniem wynika z materiałów, na których opiera się organ, czy to, co w tym materiale jest, winno było być właśnie takie. Ma jedynie obowiązek w oparciu o ten materiał ustalić, jak ów przedmiot się przejawia w tym materiale, jaki jest w jego świetle. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznać albo ograniczyć bądź pozbawić uprawnienia, albo też nałożyć, zdjąć lub ograniczyć obowiązki. Z tego względu na postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie, bądź odmowę wydania zaświadczenia składają się czynności o charakterze materialno-technicznym. W ramach takiego postępowania organ bada, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także czy dane te dotyczą stanu faktycznego bądź stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca. Postępowanie to sprowadza się zatem do badania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych". Należy zatem podkreślić, oceniając charakter prawny zaświadczenia, co wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ma ono charakter materialno-technicznej czynności urzędowej i sprowadza się do potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, ale tylko takich, o których informacje znajdują się w dyspozycji organu. Treść zaświadczenia nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej lub czegokolwiek rozstrzygać. Mimo zawartego w art. 306a § 2 O.p. kategorycznego sformułowania: "zaświadczenie wydaje się", nie można interpretować tego przepisu w ten sposób, że organ ma obowiązek wydać zaświadczenie w każdym przypadku, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub ubiega się o nie osoba ze względu na swój interes prawny. Pełny sens temu przepisowi nadaje dopiero art. 306b O.p., który określa warunki wydania zaświadczenia, jako posiadanie przez organ w swoich zasobach informacji o faktach lub stanie prawnym mających być stwierdzonymi w zaświadczeniu. W tym celu organ bierze pod uwagę okoliczności wynikające z rejestrów, ewidencji i innych dostępnych mu danych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 9 października 2009 r., sygn. akt II FSK 781/08; 9 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1382/07; 24 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 601/10; 9 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2163/10; 23 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2358/12; 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2891/13; 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1739/14; 14 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1978/14). Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela zaprezentowane wyżej poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Istota postępowania o wydanie zaświadczenia sprowadza się bowiem do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Należy więc zgodzić się z organem odwoławczym, że skoro z dostępnych organowi podatkowemu danych (w tym z Kart Informacyjnych Zaległości Podatkowych) wynika, że dokonane w prowadzonych księgach wieczystych wpisy hipotek przymusowych, w rozumieniu art. 34 § 1 O.p., istniały to organ ten nie mógł stwierdzić, że wpisy takie z jakichkolwiek powodów nie powinny istnieć, gdyż w postępowaniu o wydanie zaświadczenia z art. 306a § 1 O.p. tego rodzaju kwestie, nie podlegają ocenie czy weryfikacji w ramach prowadzonego w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 306b § 2 O.p. Zatem wydając lub odmawiając wydania zaświadczenia o żądanej treści organ podatkowy nie bada zasadności wpisu hipoteki przymusowej, lecz wyłącznie to czy wpis taki istnieje, czy też nie. Sąd podzielił więc stanowisko organów podatkowych, które znajduje także potwierdzenie w powołanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia nie można domagać się wykreślenia wpisów hipotek czy też wyrażenia zgody na ich wykreślenie, gdyż zaświadczenie takie tworzyłoby nowy stan, a nie stwierdzało istniejący stan rzeczy. Tak więc zaświadczenie obrazuje znany organowi z racji wykonywanych zadań stan faktyczny, nie ingeruje zaś w sferę obowiązków i praw jednostki. W ten sposób właściwy organ stwierdza bowiem jedynie istnienie określonych faktów albo stanu prawnego. Innymi słowy, zaświadczenie stanowi urzędowe oświadczenie tego, co jest temu organowi wiadome, w żadnym zaś razie nie rozstrzyga sprawy. W świetle powyższych rozważań niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń - art. 306a § 1 O.p. i art. 306c O.p. Z kolei odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów art. 59 § 1 pkt 9 O.p. i art. 70 § 1 i 8 O.p. Sąd uznaje za niezasadne przenoszenie skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 odnośnie zgodności art. 70 § 6 O.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, na przedmiot niniejszego postępowania, jakim jest wydawanie zaświadczenia o żądanej przez stronę treści. Nie ulega bowiem wątpliwości, że badanie wpływu wyroku Trybunału Konstytucyjnego na istnienie, bądź brak zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych, wykracza poza ramy postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 306b § 2 o.p. Nie sposób bowiem przyjąć, by w granicach uproszczonego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do wydania w krótkim terminie (najpóźniej 7 dni) zaświadczenia, mieściła się analiza przypadków tzw. oczywistej niekonstytucyjności, polegającej na odniesieniu konsekwencji negatywnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego do przepisu prawa o niemalże tożsamym brzmieniu, co przepis uznany za niekonstytucyjny i określanie na tej podstawie sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego. Nie jest rolą organu wyrażanie ocen prawnych, w tym kwestionowanie konsekwencji ustanowienia hipoteki przymusowej w sytuacji, gdy ma on jedynie zaświadczyć, jakie informacje wynikają z posiadanej przez niego dokumentacji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 1788/17). Z tych wszystkich względów Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że uproszczony charakter postępowania o wydanie zaświadczenia nie stoi na przeszkodzie dokonaniu oceny prawnej danych wynikających z posiadanych ewidencji. Taki pogląd jest bowiem całkowicie nieuprawniony, a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/GI 327/17, na który powołał się autor skargi został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 1788/17, który odrzucił zaprezentowaną przez sąd pierwszej instancji argumentację. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło