I SA/Gl 681/18
WyrokWSA w Gliwicach2018-12-06
Skład orzekający: Dorota Kozłowska, Adam Nita, Bożena Pindel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynności egzekucyjne dotyczące zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i innych wierzytelności jest zasadna, gdy zarzuca się prowadzenie równoległego postępowania egzekucyjnego na podstawie tego samego tytułu wykonawczego oraz wadliwe doręczenie zawiadomień o zajęciu do centrali banku zamiast do właściwego oddziału?Ratio decidendi
Skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć wyłącznie prawidłowości i zgodności z prawem dokonanych czynności egzekucyjnych, a nie zasadności wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych jest skuteczne wobec banku, do którego skierowano zawiadomienie, niezależnie od tego, czy rachunek prowadzony jest przez oddział banku. Wobec tego zajęcia dokonane przez organ egzekucyjny były zgodne z prawem, a skarga została oddalona.Stan faktyczny
Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne wobec M.S. dotyczące opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin bez koncesji. Po umorzeniu pierwszego postępowania z powodu braku klauzuli na tytule wykonawczym, wszczęto kolejne postępowanie na podstawie nowego tytułu wykonawczego o tym samym numerze. M.S. złożył skargę na czynności egzekucyjne, zarzucając m.in. prowadzenie równoległego postępowania oraz wadliwe doręczenie zawiadomień o zajęciu wierzytelności do centrali banku zamiast do właściwego oddziału.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędziowie WSA Adam Nita, Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. S. (S.) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru) postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: K.p.a.) oraz art. 17, 18 i 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej: organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...] o oddaleniu skargi M.S. (dalej: zobowiązany, skarżący) na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz zajęcia innych wierzytelności w A Sp. z o.o. Sp. k. w R., dokonane na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] wystawionego przez B w W. (dalej: wierzyciel) i obejmującego egzekucję opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin bez koncesji.
Powyższe postanowienie organu nadzoru zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ egzekucyjny wszczął wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, obejmujące opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopalin bez koncesji w kwocie należności głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę, doręczając w dniu 5 października 2017 r. odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami z dnia [...] o nr [...] oraz o nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w C S.A. we W. oraz w D S.A. w W.
Na prowadzone postępowanie egzekucyjne zobowiązany wniósł w piśmie z dnia 11 października 2017 r. zarzuty a następnie pismem z dnia 19 października 2017 r. wniósł skargę na dokonane czynności egzekucyjne.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...]. Zostało ono utrzymane w mocy postanowieniem organu nadzoru z [...] nr [...]. Powodem umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego był brak klauzuli na tytule wykonawczym o skierowaniu go do egzekucji.
Z kolei postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 19 października 2017 r. na czynności egzekucyjne, uznając ją za bezprzedmiotową z uwagi na zakończenie postępowania egzekucyjnego. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] nr [...].
W dniu 21 listopada 2017 r. wpłynął do organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy wierzyciela o tym samym numerze – t.j. [...] i z tego samego dnia - [...], któremu organ egzekucyjny w dniu [...] nadał klauzulę o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej.
Na podstawie tytułu wykonawczego zawiadomieniami z dnia [...] o nr [...] oraz o nr [...], doręczonymi zobowiązanemu w dniu 6 grudnia 2017 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego, zajęto wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w C S.A. we W. i w D S.A. w W., zaś zawiadomieniem z dnia [...] nr [...], także doręczonym zobowiązanemu w dniu [...], zajęto wierzytelności zobowiązanego w A Sp. z o.o. Sp. k. w R.
W piśmie z dnia 12 grudnia 2017 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł skargę na powyższe czynności egzekucyjne, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.
Pełnomocnik zobowiązanego podnosił, że skoro postępowanie egzekucyjne dotyczące tych samych wierzytelności nie zostało zakończone, niedopuszczalne jest wystawienie kolejnego tytułu wykonawczego (oznaczonego tak samo jak poprzedni), opatrzenie go klauzulą wykonalności i wszczęcie na jego podstawie równoległego postępowania egzekucyjnego. Skoro zaś egzekucja jest niedopuszczalna, to brak jest również podstaw do podjęcia w niej czynności egzekucyjnych, a czynności już dokonane są wadliwe i jako takie nie mogą się ostać.
W ocenie pełnomocnika dokonane zajęcia są również niezgodne z art. 80 i art. 89 u.p.e.a. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 517/13 stwierdził, iż dla skuteczności zajęcia nie jest wystarczające wysłanie go do centrali banku (zobowiązany nie posiada rachunków w centralach banków), ale konieczne jest wysłanie go do właściwego oddziału banku. Centrala nie może natomiast przekazać zajęcia do właściwego oddziału banku, zobowiązana jest zwrócić je organowi egzekucyjnemu. Zaznaczył też, że przedmiotem zajęcia i egzekucji może być jedynie wierzytelność istniejąca, sprecyzowana, z tytułu ściśle określonej usługi.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] oddalił skargę na powyższe czynności egzekucyjne. Organ ten wskazał, że zaskarżone czynności egzekucyjne zostały dokonane zgodnie z przepisami prawa, zawiadomienia o zajęciu zawierają wszystkie niezbędne elementy, nadto zobowiązany został zawiadomiony o czynnościach i odpowiednio pouczony o przysługującym mu środku zaskarżenia. Organ egzekucyjny zauważył również, że w skardze na czynności egzekucyjne pełnomocnik zobowiązanego powołał się na wcześniej prowadzone postępowanie egzekucyjne, zakończone postanowieniem organu nadzoru z dnia [...].
W zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego pełnomocnik zobowiązanego podtrzymał argumentację, zawartą w skardze na czynności egzekucyjne. Wywodził, że do ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w oparciu o ten sam tytuł wykonawczy doszło w sytuacji, w której uprzednio wszczęta egzekucja nie została ostatecznie zakończona. Ostateczne postanowienie organu nadzoru z dnia [...] w kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało bowiem doręczone zobowiązanemu w dniu 2 stycznia 2018 r., i dopiero w tym momencie może być mowa o zakończeniu postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, do dokonania czynności egzekucyjnych w postaci kwestionowanych zajęć doszło w sytuacji, kiedy toczyło się poprzednie postępowanie egzekucyjne i dlatego były one niezgodne z prawem. Podtrzymał również swoje wcześniejsze twierdzenia o naruszeniu art. 80 i art. 89 u.p.e.a.
Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ nadzoru zaznaczył, że przedmiotem skargi nie mogą być zarzuty, dotyczące istnienia, czy wymagalności bądź zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dla tego rodzaju argumentów przewidziane zostały w ustawie egzekucyjnej inne środki, służące ochronie zobowiązanego przed niewłaściwymi działaniami organu egzekucyjnego – zarzuty na postępowanie egzekucyjne (art. 33 § 1 u.p.e.a.) oraz żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 u.p.e.a.).
Organ nadzoru wskazywał, że pełnomocnik zobowiązanego wniósł także w ustawowym terminie zarzuty na postępowanie egzekucyjne, podnosząc fakt prowadzenia nowego postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku ostatecznego umorzenia poprzedniego postępowania, prowadzonego w oparciu o ten sam tytuł wykonawczy.
W uwagi, iż skarga na czynność egzekucyjną dotyczyć może jedynie jej wykonawczego charakteru, to poza zakresem rozważań organu pozostać musi ta część argumentacji pełnomocnika zobowiązanego, która odnosi się do kwestii równoległego prowadzenia dwóch postępowań egzekucyjnych. Wyjaśnił jednocześnie, że wskutek umorzenia pierwotnie prowadzonej egzekucji, wyegzekwowane w jej toku środki zostały zwrócone na rachunek zobowiązanego w dniach 18 października 2017 r. oraz 6 listopada 2017 r.
Natomiast w kwestii zarzutu naruszenia art. 80 i art. 89 ustawy egzekucyjnej organ nadzoru stwierdził, że dokonał oceny poprawności zaskarżonych czynności egzekucyjnych i nie stwierdził w tym zakresie nieprawidłowości. Zawiadomienia o zajęciu zostały sporządzone w myśl wytycznych, zawartych w art. 67 § 1 u.p.e.a. według wzorów, stanowiących załączniki do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Zawierają one wszystkie elementy wymienione w art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej, a ponadto doręczając zawiadomienia zobowiązanemu i dłużnikom zajętych wierzytelności organ egzekucyjny wywiązał się z obowiązków, wynikających z art. 80 § 1 i art. 89 § 1 u.p.e.a.
Organ nadzoru zaznaczył również, że powołany w skardze na czynności egzekucyjne wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 517/13 odnosi się do zajęć wierzytelności z rachunków bankowych dokonanych w 2012 r., a więc w czasie, gdy art. 80 ustawy egzekucyjnej miał inne brzmienie aniżeli w dniu [...], czyli w dniu wystawienia zawiadomień o zajęciu wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Wówczas stanowił on o obowiązku organu egzekucyjnego przesłania zawiadomienia o zajęciu do banku, a jeśli bank posiada oddziały do właściwego oddziału. Natomiast w stanie prawnym obowiązującym na dzień [...] przepis ten przewidywał jedynie obowiązek organu egzekucyjnego przesłania zawiadomienia o zajęciu do banku.
W ocenie organu nadzoru niezasadny jest także zarzut, iż zajęcie innych wierzytelności pieniężnych jest niezgodne z dyspozycją art. 89 u.p.e.a., gdyż organ egzekucyjny w zawiadomieniu z dnia [...] o zajęciu wierzytelności zobowiązanego w A Sp. z o.o. Sp. k. w R. sprecyzował, iż chodzi o wierzytelności posiadane przez zobowiązanego wobec ww. podmiotu z tytułu usług, faktur. Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny posiadał informacje o fakcie współpracy zobowiązanego z ww. firmą, dlatego dokonał zajęcia wierzytelności - tym samym nieuprawniony jest zarzut o zajęciu wierzytelności nieistniejących.
Końcowo organ nadzoru stwierdził, że nie wydawał odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a., gdyż ze względu na wniesienie zarzutów na postępowanie egzekucyjne zostało ono zawieszone do czasu ich ostatecznego rozpatrzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie organu odwoławczego pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie:
a) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. z uwagi na wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy w toku znajdowało się wcześniej wszczęte postępowanie egzekucyjne w oparciu o ten sam tytuł wykonawczy, prowadzone przez ten sam organ egzekucyjny na rzecz tego samego wierzyciela;
b) art. 80 i art. 89 u.p.e.a., albowiem zajęcia rachunków bankowych były skierowane do niewłaściwych adresatów, a wierzytelność mająca podlegać zajęciu u osoby trzeciej nie została skonkretyzowana.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wywodził, że stanowisko organu nadzoru nie jest trafne, gdyż jego konsekwencją jest uznanie, iż prawidłowo zostały przeprowadzone czynności, które w ogóle nie powinny być podjęte. Zobowiązany nie ma natomiast innej możliwości obrony niż wniesienie skargi na czynności egzekucyjne.
Pełnomocnik podkreślał, że postanowienie o umorzeniu egzekucji poprzednio prowadzonej w oparciu o ten sam tytuł wykonawczy w chwili dokonywania zajęć nie miało przymiotu ostateczności w rozumieniu odpowiednio stosowanego art. 16 K.p.a., gdyż ostateczne było dopiero postanowienie organu nadzoru z dnia [...], które uzyskało taki przymiot "dopiero (co najwyżej)" w momencie jego doręczenia zobowiązanemu – w dniu 2 stycznia 2018 r. a to z uwagi na dyspozycję art. 110 K.p.a. Jego zdaniem pozbawiona znaczenia jest okoliczność, podnoszona przez organ odwoławczy, iż w związku z umorzeniem pierwotnie prowadzonej egzekucji zwrócono wyegzekwowane środki zobowiązanemu. Zajęcia rachunków bankowych i wierzytelności dokonane przed zakończeniem poprzedniego postępowania egzekucyjnego, w listopadzie 2017 r., nie mogą być uznane za czynności uprawnione.
W ocenie pełnomocnika skarżącego nawet, jeżeli organ twierdził, że nie może badać zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, winien wstrzymać rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne do czasu rozpoznania zarzutów, czego nie uczynił. Zaznaczył również, iż wszystkie czynności zmierzające do kolejnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego i dokonywane w ramach takiego postępowania (w tym zajęcia rachunków bankowych i innych wierzytelności) były niezgodne z prawem i okoliczność ta była wystarczająca do uwzględnienia wniesionej skargi na czynności egzekucyjne. Zarzuty podnoszone przez skarżącego powinny, zdaniem jego pełnomocnika, być rozpatrzone całościowo a nie wycinkowo. Powołując się na art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., dotyczący odmowy wszczęcia postępowania stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Następnie pełnomocnik zobowiązanego podtrzymał zgłaszane uprzednio w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty, dotyczące naruszenia art. 80 i art. 89 u.p.e.a. Akcentował, że zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonuje organ egzekucyjny w banku (w sytuacji gdy nie ma on oddziałów), albo we właściwym oddziale banku. W tej ostatniej sytuacji nie wystarczy więc przesłanie zawiadomienia o zajęciu do centrali banku. W judykaturze podkreśla się, że skoro bank posiada oddziały i rachunek bankowy zobowiązanego prowadzi jeden z oddziałów tego banku, za datę doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu należy przyjąć datę doręczenia tego zawiadomienia do oddziału, który ten rachunek prowadzi (powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 517/13). Zwrócił uwagę na sformułowanie zawarte w art. 86a § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym "Wskutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, bank (...) niezwłocznie zawiadamia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego inne oddziały banku". Zdaniem pełnomocnika oznacza to, że poza zdaniem pierwszym art. 80 § 1 u.p.e.a., przez pojęcie "bank" należy rozumieć bank nieposiadający oddziałów lub właściwy oddział banku. Wynika z tego, iż gdy zawiadomienie o zajęciu otrzyma niewłaściwy oddział, powinien on powiadomić organ egzekucyjny, że dla wymienionego zobowiązanego nie prowadzi rachunku bankowego. Wskazał na pogląd, zgodnie z którym z uwagi na zakres związania banku tajemnicą bankową nie może on z własnej inicjatywy podać organowi egzekucyjnemu informacji o tym, w którym oddziale jest prowadzony rachunek zobowiązanego (tak R. Hauser, A. Skoczylas [red.)], Postępowanie egzekucyjne w administracji. Wyd. 8, Komentarz. Warszawa 2016). Pełnomocnik wskazywał też, że art. 86a § 1 ustawy egzekucyjnej nie uległ zmianie - gdyby podzielić poglądy wyrażone w niniejszej sprawie przez organy, artykuł ten byłby całkowicie zbędny lub zyskałby inny kształt. Zajęcia rachunku bankowego w tych przypadkach, jeżeli miało być dokonane zajęcie rachunków bankowych skarżącego, które niewątpliwie w centralach banków, w których dokonano zajęcia, nie są prowadzone, winno być skierowane nie do siedziby głównej każdego z tych banków, lecz do właściwych oddziałów, które ewentualnie prowadzą rachunek bankowy skarżącego, a centrale banków nie powinny przekazywać zajęcia do żadnego ze swoich oddziałów. Wadliwe zajęcia winny być zatem zwrócone organowi egzekucyjnemu, z informacjami, że centrale banków nie prowadzą rachunków skarżącego.
Także zajęcie wierzytelności pieniężnej, zdaniem pełnomocnika skarżącego, jest niezgodne z art. 89 u.p.e.a., gdyż nie doszło do sprecyzowania zajmowanej wierzytelności. Niewystarczający dla dokonania skutecznego zajęcia jest bowiem opis, iż przedmiotem zajęcia są wierzytelności z tytułu "usług, faktur".
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącego organ nadzoru zaznaczył, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1030/17, iż skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym to dwa niekonkurencyjne środki i równoczesne ich wniesienie nie może mieć wpływu na tok rozpoznania skargi. Ponadto, nie jest konieczne, aby zajęcie wierzytelności nastąpiło z rachunku bankowego prowadzonego przez ten oddział banku, w którym zobowiązany posiada rachunek, zatem bezzasadny jest zarzut nieprawidłowego wysłania zawiadomienia do centrali banku zamiast do jego oddziału. Ponadto powołany w skardze art. 61a § 1 K.p.a. nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego a nie egzekucyjnego, zaś kwestię nieprzystąpienia do egzekucji normuje art. 29 u.p.e.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 18 sierpnia
2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14 – wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności.
Również Sąd w ramach kontroli postanowienia organu odwoławczego, nie może badać takich okoliczności, które mogą być przedmiotem innych postępowań. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się bowiem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
Zatem nie mogą być przedmiotem kontroli w postępowaniu dotyczącym skargi na czynności egzekucyjne zarzuty dotyczące zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13), a te okoliczności podnosi także pełnomocnik skarżącego w skardze wniesionej do Sądu. Tym samym poza rozważaniami w postępowaniu zainicjowanym skargą pozostają wywody pełnomocnika dotyczące równoległego prowadzenia dwóch postępowań egzekucyjnych w oparciu o ten sam tytuł wykonawczy. Ponadto Sąd wskazuje, że powołany w skardze art. 61a § 1 K.p.a. dotyczy odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, a nie egzekucyjnego, a więc nie może mieć zastosowania w tej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a. w administracji, przepisy K.p.a. stosuje się wyłącznie w sytuacji, gdy przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, a kwestie nieprzystąpienia do egzekucji reguluje art. 29 u.p.e.a.
Nie można się także zgodzić z pełnomocnikiem skarżącego, że organ powinien wstrzymać wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną do czasu rozpoznania zarzutów. Skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty na postępowanie egzekucyjne to niekonkurencyjne (odrębne) środki zaskarżenia, a tym samym równoczesne wniesienie zarzutów i skargi na czynność egzekucyjną nie może mieć wpływu na tok rozpoznania skargi.
Sąd jeszcze raz podkreśla, że istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola poprawności jej dokonania na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego.
Mając na uwadze charakter postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. należy zaskarżone czynności egzekucyjne: zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w C S.A. we W. i w D S.A. w W. oraz zajęcie wierzytelności w A Sp. z o.o. Sp. k. w R. ocenić jako zgodne z przepisami prawa oraz prawidłowo dokonane.
Na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. I tak czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w C S.A. we W. i D S.A. w W. miała miejsce zawiadomieniami z dnia [...] o nr [...] oraz o nr [...]. Podstawą ich wystawienia był tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...].
Zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zostały sporządzone zgodnie z wymogami określonymi w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a., a więc wg obowiązującego wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1339) i zawierały wszystkie niezbędne elementy wymienione w § 2 tego artykułu. Zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego organ egzekucyjny przesłał zarówno do banków, jak i do zobowiązanego.
Kwestionowane przez pełnomocnika zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych posiadają oznaczenia banków, w których dokonano zajęcia wierzytelności.
Za niezasadny należy uznać zarzut, że dla skuteczności zajęć konieczne jest wysłanie ich do właściwego oddziału banku, a nie do centrali banku.
Zajęcie wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w C S.A. we W. i D S.A. w W. miało miejsce [...], a treść obowiązującego w tym czasie art. 80 u.p.e.a. stanowiła o obowiązku organu egzekucyjnego przesłania zawiadomienia o zajęciu do banku.
Przepis art. 80 § 1 u.p.e.a. został bowiem zmieniony przez art. 3 pkt 15 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1311) zmieniającej nin. ustawę z dniem 8 września 2016 r. W brzmieniu obowiązującym do 7 września 2016 r. omawiany przepis stanowił, iż organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego (...). Natomiast w dacie dokonania zajęcia (jak i aktualnie) stanowi on, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego (...).
Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 u.p.e.a.). Stosownie do art. 81 § 1 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków.
Zatem odnosząc się do skierowania przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciu do centrali banku, zamiast do oddziału banku, wskazać należy, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, do którego skierowano zawiadomienie o zajęciu, jest skuteczne w stosunku do wszystkich rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez dany bank. Na podstawie przepisów art. 80 i art. 81 u.p.e.a., które należy interpretować łącznie - nie jest konieczne, aby zajęcie wierzytelności nastąpiło z rachunku bankowego przez ten oddział banku, w którym zobowiązany ma rachunek bankowy (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 983/12; Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach z 16 stycznia
2018 r.). Centrala banku jest bankiem, o którym mowa w art. 80 § 1 u.p.e.a. także wtedy, gdy rachunek zobowiązanego prowadzi oddział banku, gdyż oddział banku nie jest odrębnym bankiem, lecz wyodrębnionym miejscem prowadzenia części działalności banku. Wniosek taki wynika z art. 4 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1988 z późn. zm.) i art. 4 ust. 1 pkt 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. (Dz.U.UE.L2013.176.1).
Również prawidłowe na gruncie art. 89 u.p.e.a. jest zajęcie innej wierzytelności pieniężnej skarżącego zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] w A Spółka z o.o., Spółka Komandytowa w R. Zajęciu bowiem podlegają posiadane przez dłużnika wierzytelności do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, bez względu na pochodzenie tych wierzytelności. Dodatkowo stosownie do § 2 art. 89 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług obejmuje również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług.
Natomiast odnosząc się do powołanego przez autora skargi wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 517/13, należy stwierdzić, że dotyczy on innego stanu prawnego. Wyrok odnosi się do zajęć wierzytelności z rachunków bankowych dokonanych w 2012 r., a więc w czasie, gdy art. 80 u.p.e.a. miał inne brzmienie niż w dniu [...], czyli w dniu wystawienia zawiadomień o zajęciu wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Wówczas analizowany przepis stanowił o obowiązku organu egzekucyjnego przesłania zawiadomienia o zajęciu do banku, a jeśli bank posiada oddziały do właściwego oddziału. Natomiast w stanie prawnym obowiązującym na dzień [...] przepis ten przewidywał jedynie obowiązek organu egzekucyjnego przesłania zawiadomienia o zajęciu do banku.
Zatem czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz innej wierzytelności pieniężnej były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa – z art. 80 i art. 89 u.p.e.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło