I SA/Gl 858/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant specjalista Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS lub organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. dotyczącą odmowy umorzenia G. S. (S.) należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami i kosztami upomnień. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym. Zobowiązany w dniu 29 września 2015 r. zwrócił się do ZUS o umorzenie zadłużenia z tytułu składek, które na dzień złożenia wniosku wynosiło: - Fundusz Ubezpieczeń Społecznych - za okres: 07/2013-08/2015 w łącznej kwocie 13.342,54 zł ( w tym: składki - 12.494,94 zł, odsetki na dzień 29.09.2015 - 836 zł i koszty upomnienia - 11,60 zł), - Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego - za okres: 02/2013-08/2015 w łącznej kwocie 9.317,31 zł; ( w tym: składki - 8.359,11 zł, odsetki na dzień 29.09.2015 - 935 zł i koszty upomnienia - 23,20 zł), - Fundusz Pracy - za okres: 04/2014-08/2015 w łącznej kwocie 984,43 zł; ( w tym: składki - 961,23 zł i koszty upomnienia - 23,20 zł). Wniosek strona uzasadniła trudną sytuacją materialną, która uniemożliwia regulowanie zaległości składkowych. ZUS opisał następnie postępowanie przez organem I instancji i wskazał, że przez podjęciem decyzji organ ten wezwał stronę do przedłożenia dokumentów z zakresu wnioskowanej pomocy publicznej oraz poinformował o możliwości złożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową i rodzinną. Analizy wniosku dokonano na podstawie złożonej przez zobowiązanego dokumentacji, w szczególności: wniosku z 29.09.2015 r., o przyznanie pomocy de minimis, pisma przewodniego z 4.09.2015 r., oświadczenia o nieotrzymaniu pomocy, pisma przewodniego z 7.09.2015 r., formularza informacji przedstawionych przy ubieganiu się o pomoc de minimis. Z przedstawionego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości wynikało, że: - działalność gospodarcza była prowadzona do nadal, - strona osiągała dochód z tytułu zatrudnienia, - nie pobierała świadczeń oraz nie osiągała dochodu z innego źródła, - nie pobierała zasiłku z pomocy społecznej ani nie korzystała z innych form pomocy. ZUS ustalił, że zobowiązany samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, miesięczne opłaty wynoszą 473 zł, nie posiada majątku ruchomego oraz nieruchomego, a poza zobowiązaniami wobec ZUS ma także kredyt w wysokości 8.000 zł, spłacany w miesięcznych ratach w wysokości 291 zł. Ponadto do wniosku załączono: pismo z dnia [...] r. z Powiatowego Urzędu Pracy odmawiające przyznania dotacji, ksero faktury z dnia [...] r. za wynajem lokalu i zużycie energii, ksero faktury z dnia [...] r. dotyczącej biletu miesięcznego, ksero faktury z dnia [...] r. za usługi telekomunikacyjne i Internet, ksero faktury z dnia [...] r. za doładowanie konta A, potwierdzenie transakcji "rata kredytu", pismo przewodnie do dokumentów złożonych w dniu 11.09.2015 r., podatkową księgę przychodów i rozchodów za okres od 01/2015 do 07/2015, ksero faktury z dnia [...] r. za wynajem lokalu, ksero faktury z dnia [...] r., ksero faktury z dnia [...] r. za zakup artykułów biurowych, ksero faktury z dnia [...] r. za zamieszczenie danych w książce internetowej, ksero faktury z dnia [...] r. za wizytówki, ksero faktury za szkolenie, zeznanie roczne PIT - 36 za 2012 i 2013 r., ksero zeznania rocznego PIT - 36 za 2014 r. Organ rentowy przeprowadził także własne ustalenia w sprawie i na ich podstawie wskazał, iż w stosunku do zadłużenia nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, zobowiązany nie korzystał z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w R.. W latach 2012-2014 składał zeznanie podatkowe PIT-36, zgodnie z którym w 2012 r. osiągnął dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.339,23 zł, natomiast z działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości 1.741,01 zł. Z kolei w 2013 r. z tytułu wynagrodzenia za pracę zobowiązany osiągnął dochód w wysokości 7.099,56 zł, a z prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości 3.356,75 zł, w 2014 r. z tytułu wynagrodzenia za pracę osiągnął dochód w wysokości 7.230,25 zł, natomiast z prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości 3.976,78 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s. oraz okoliczności określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie) i tym samym stwierdził brak podstaw do umorzenia należności. Wobec strony było prowadzone postępowania egzekucyjne, w którym nie stwierdzono braku majątku, z którego można było prowadzić egzekucję. Stąd ZUS nie mógł zakwalifikować zaległości jako całkowicie nieściągalnych, jak również nie można było stwierdzić, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Analiza sytuacji życiowej i materialnej zobowiązanego prowadzi do wniosku, że aktualna trudna sytuacja, na którą powołał się zobowiązany nie miała charakteru trwałego i nie wykazała tendencji pogłębiających się. Wobec powyższego nie można było z całą pewnością stwierdzić, iż brak jest jakichkolwiek perspektyw na przystąpienie do spłaty zadłużenia. W tych okolicznościach umorzenie należności byłoby przedwczesne. Jak podkreślił organ, zobowiązany nie również udokumentował żadnych strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, oraz nie udokumentował choroby przewlekłej ani konieczności sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny, która ta okoliczność utrudniałaby lub uniemożliwiałaby mu wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż żadna z tych okoliczności nie została wskazana w uzasadnieniu wniosku. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek zobowiązany wskazał, że Dyrektor ZUS nie wziął pod uwagę, iż opłacanie należności pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a jest to sytuacja, dzięki której można umorzyć należności. Aktualnie znajduję się on bowiem na skraju ubóstwa. Wskazanie dochodu rocznego w decyzji świadczy o tym, że jest ono niższe niż miesięczna pensja Dyrektora ZUS, którą otrzymuje z budżetu wraz ze wszystkimi świadczeniami na ZUS itp. Strona podniosła, że działanie organu na zasadzie uznania administracyjnego, powinno opierać się nie tylko na podstawie ustawy, która jest niezgodna z Konstytucją, ale powinno opierać się na zasadach współżycia społecznego i zasadzie słuszności. W tym przypadku nie jest to danina publiczna, lecz haracz państwowy i haracz jest przestępstwem. Zobowiązany podkreślił, że przez 15 lat był bezrobotny, starał się o pracę, ale jej nie otrzymał bo nie miał znajomości. Zwrócił uwagę na szereg niesprawiedliwości w systemie ubezpieczeń społecznych, który nie traktuje równo obywateli. W dniu 25.01.2016 r. zobowiązany przedłożył kolejne pismo zawierające szereg zarzutów, akcentując w szczególności niezgodność ustawy o należnościach wobec ZUS z Konstytucją. Poza tym zobowiązany dołączył dowód na istnienie wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę - kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w R. z [...] r. o sygn. akt [...] na kwotę należności głównej 4.000 zł, potwierdzoną za zgodność z oryginałem, postanowienie Komornika Sądowego z [...] r., sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie prawomocnego wyroku wobec jego bezskuteczności oraz kserokopie faktur za najem, rachunki za leczenie [...], przelewy bankowe. ZUS ponownie rozpoznając sprawę w decyzji z [...] r. nie znalazł podstaw do zmiany decyzji o odmowie umorzenia składek zgodnie z powołanymi wyżej przepisami. Zobowiązany wywiódł skargę, zaś tut. Sąd wyrokiem z 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 675/16 uchylił decyzję ZUS z [...] r. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja uchybiała przepisom proceduralnym wymienionym w art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem materiał dowodowy nie został przez organ zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Przede wszystkim powołano się na brak w aktach administracyjnych dokumentacji, na którą powołały się organy obu instancji przy ustalaniu stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. W szczególności w aktach brakowało oświadczenia zobowiązanego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości, podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od 01/2015 do 07/2015 r. oraz innych dokumentów wymienionych na stronie 2 i 3 decyzji drugoinstancyjnej. Organy nie dołączyły do akt sprawy również tych dokumentów, które legły u podstaw ustaleń poczynionych przez ZUS z urzędu, a odnoszących się sytuacji życiowej i materialnej strony. W aktach znajduje się natomiast szereg dokumentów dotyczących sytuacji skarżącego w latach od 2000 do 2003 r., nieprzydatnych dla potrzeb rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu nie była możliwa jest weryfikacja prawidłowości i zupełności przeprowadzonego postępowania dowodowego i wywiedzionych na jego podstawie wniosków. Na marginesie zwrócono uwagę, że organy przyjęły, iż miesięczny dochód zobowiązanego zamyka się kwotą 500 zł, jednocześnie zaniechały ustaleń co do tego gdzie zamieszkuje skarżący i jakie z tego tytułu ponosi wydatki, jakie są rzeczywiste miesięczne koszty jego utrzymania z uwzględnieniem wydatków na wszystkie pozostałe płatności: wyżywienie, odzież itp. Brak tych ustaleń oznaczał, że organ nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na rozstrzygnięcie w zakresie przesłanki całkowitej nieściągalności. Zwłaszcza w sytuacji przyjęcia przez ZUS, że skarżący nie ma żadnego majątku ruchomego i nieruchomego (egzekucja prowadzona była z wynagrodzenia za pracę, przy czym stosunek pracy ustał przed wydaniem decyzji w I instancji) nie może mieć znaczenia przesądzającego fakt, że postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone i nadal się toczy. Sąd uznał, że sprawa winna być ponownie przeanalizowana, a organ ma obowiązek ustalić w sposób właściwy stan faktyczny sprawy, a więc posiadany przez skarżącego majątek i osiągane dochody, stan rodzinny, wysokość ponoszonych wydatków. Rozpoznając sprawę po wydaniu przez tut. Sąd wyroku z 17 listopada 2016 r., ZUS (jako organ II instancji), decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję z [...] r. o nr [...]. Podał, że ponownie rozpoznając sprawę wezwał zobowiązanego do: - udokumentowania zaistniałych nowych okoliczności mających wpływ na sprawę po wydaniu decyzji z [...] r., - złożenia oświadczenia o stanie majątkowym osoby fizycznej nie prowadzącej pełnej księgowości oraz dokumentów potwierdzających dochody, wydatki związane z utrzymaniem, wyżywieniem, odzieżą itd., - złożenia zeznania podatkowego za 2015 r. oraz aktualnego wyciągu z księgi przychodów i rozchodów za okres 01/2016 - 12/2016 oraz rok bieżący. Zobowiązany w dniu 11 kwietnia 2017 r. złożył następujące dokumenty: - pismo wskazujące, że jego dochody niezmiennie wynoszą 500 zł miesięcznie, natomiast wydatki związane z utrzymaniem tj. wyżywienie, odzież, leki łącznie wynoszą 350 zł natomiast wydatki związane z prowadzeniem działalności tj. internet, bilet miesięczny to łączna kwota 140,74 zł. Dodatkowo wskazał, że opiekuje się ciężko chorą osobą, - oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości z którego wynika, że: uzyskał przychód za 2014 r. ‒ 14.067,21 zł, za 2015 r. ‒ 10.378,82 zł, za 2016 r. ‒ 5.349,54 zł, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł i nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy, stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą łącznie 525,57 zł, posiada zobowiązania z tytułu kredytu w kwocie 24.000 zł, które spłacane są miesięcznie w kwocie 318,74 zł, nie posiada majątku nieruchomego oraz ruchomego, sprawuje opiekę nad matką H. S., fakturę z [...] r. za usługi telekomunikacyjne (30,74 zł), fakturę z [...] r. dotyczącą opłaty czynszowej za najem lokalu oraz zużycie energii (475,57 zł), fakturę z [...] r. za bilet elektroniczny (110 zł), wyciąg z księgi przychodów i rozchodów za okres 01/2016 - 12/2016 w której wykazano, przychód 5.349,54 zł, natomiast koszty łącznie wyniosły 7.717,85 zł, deklarację VAT-7 za 02/2017 w której wykazano podstawę opodatkowania w kwocie 569 zł oraz należny podatek w kwocie 131 zł, deklarację VAT-7 za 01/2017 w której wykazano podstawę opodatkowania w kwocie 528 zł oraz należny podatek w kwocie 122 zł, informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym PIT/B za rok 2015 z której wykazano przychód w kwocie 4.194,84 zł, koszty w kwocie 6772,85 zł i stratę w kwocie 2.578,01 zł, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36 za rok 2015, w którym wykazano przychód/dochód ze stosunku pracy w kwocie 6.183,98 zł (4.848,98 zł) oraz przychód/stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 4.194,84 zł (2.578,01 zł), kartę informacyjną leczenia szpitalnego za okres 7-17.02.2017 dotyczącą H. S.. Ponadto na podstawie dokumentacji zgromadzonej przez organ ustalono, że zobowiązany: - nadal prowadzi działalność gospodarcza a składki nie są opłacane, - zadłużenie z tytułu składek zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z [...] r. i na ich podstawie dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę w B (wynagrodzenie było przekazywane do dnia rozwiązania umowy o pracę tj. 1.10.2015 r.), - ustalono aktualny adres zamieszkania (J., ul. [...]), - ustalono, że jest właścicielem nieruchomości położonej w gminie Z. (KW [...]), co zostało ustalone na podstawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, - nie figuruje w rejestrze świadczeniobiorców Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ ponownie stwierdził, że nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1-4, 4a i 5 u.s.u.s. Podkreślił, że nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego, a ponadto nie wykazał on, że istnieją możliwości umorzenia ma podstawie przepisów rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Zdaniem organu zobowiązany nadal nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z przedstawionych dokumentów wynika, że nadal prowadzi działalność gospodarczą w zakresie działalności prawniczej, a skoro tak to istnieje realna szansa na poprawę sytuacji ekonomicznej. Organ wspomniał przy tym o możliwości regulowania zobowiązań ratalnie. Odniósł się do twierdzeń zobowiązanego, wedle których ze względu na wiek (powyżej 50-go roku życia) nie może pozostać bez pracy, o którą jest bardzo ciężko dlatego zmuszony jest prowadzić działalności zgodnie z wykształceniem i stwierdził, że nie wyjaśnił przekonywująco, dlaczego wobec tak złej sytuacji działalność, która nie przynosi żadnych korzyści i generuje same starty oraz przyczynia się do powstania nowych zaległości jest nadal wykonywana. Zauważył, że nie wykazał z czego reguluje swoje koszty związane z codziennym utrzymaniem, skoro ponosi same straty i w sposób wybiórczy przedstawił swoją sytuację rodzinna i majątkową. Ponadto wskazał obecnie adres, pod którym zamieszkuje jego matka posiadająca dochody ze świadczeń emerytalno-rentowych. W skardze strona zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i § 3 K.p.a., gdzie w toku postępowania organ administracji publicznej powinien stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W uzasadnieniu podniósł, że przyjęty system naliczania składek wprowadza nierówne traktowanie obywateli zatem należałoby wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego. Dalsze argumenty skargi sprowadzają się do krytyki istniejącego w Polsce systemu ubezpieczeń społecznych oraz ZUS-u, jako instytucji. Odnosząc się do poczynionych przez organ ustaleń, że jest właścicielem nieruchomości podał, że jest ona niewielka i o niskiej wartości, natomiast posiada on dużo wyższą wierzytelność przysługującą od pracodawców, zaś ZUS nie zrobił nic, aby ją ściągnąć. Wyjaśnił, że zaciągnął kredyt na podstawie umowy, a więc musi być spłacany, natomiast z ZUS-em nie podpisywał żadnej umowy, "a obowiązek składek wynika z systemu totalitarnego, co zaprzecza demokracji i tym samym narusza Konstytucję". Odpowiadając na zarzuty organu podał, że z otrzymywanych 500 zł reguluje długi o ile jest to możliwe, ponadto całodobowo opiekuje się chorym członkiem rodziny, co uniemożliwia mu ośmiogodzinną pracę, w związku z tym nie ma dochodów. Zarzucił organowi niewykonanie dyspozycji wskazanych w wyroku tut. Sądu z 17 listopada 2016 r., I SA/Gl 675/16. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontroli Sądu – w ramach art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegała decyzja ZUS utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy. Skarga jest niezasadna a skarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Badana sprawa była już oceniania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 675/16 uchylił decyzję ZUS z 7 marca 2016 r. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Sprawia to, że Sąd rozpoznający daną sprawę po raz kolejny, na jej dalszym etapie zobowiązany jest nie tylko do podporządkowania się w pełnym zakresie ocenom zawartym we wcześniejszych orzeczeniach, analogicznie jak to jest w przypadku związania wynikającego z art. 190 P.p.s.a., ale i do reagowania w sytuacji, gdy stwierdzi, iż organ podczas ponownego rozpatrywania sprawy nie zastosował się do sformułowanych w tych orzeczeniach wskazań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2012 r., II OSK 2617/11; dostępny, podobnie jak inne wskazane w uzasadnieniu orzeczenia, w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ta ostatnia okoliczność, czyli stopień uwzględnienia wytycznych i ocen prawnych wyartykułowanych przez Sąd w związku z uchyleniem poprzedniej decyzji, stanowi podstawowe kryterium kontroli decyzji wydanych w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2011 r., II OSK 1501/10). Podnieść również należy, że z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy (zob. wyroki NSA: z 12 lipca 2016 r., I OSK 1628/16, Lex nr 2100547; z 8 listopada 2017 r., I OSK 55/16, Lex nr 2416646). Wynika stąd, że powyższej kontroli sąd dokonuje według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powinnością ZUS-u, ponownie rozpatrującego sprawę, było zatem wykonanie zaleceń Sądu wskazanych w ww. wyroku z 17 listopada 2016 r. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że organ zadośćuczynił zaleceniom wynikających ze wspomnianego wyroku dokonując ustaleń niezbędnych do rozpoznania wniosku o umorzenie składek, których domagał się skarżący. Organ pismem z [...] r. wezwał skarżącego o uzupełnienie i udokumentowanie złożonego wniosku o umorzenie, jak również pouczył go o przysługujących mu uprawnieniach w związku z toczącym się postępowaniem ‒ co uczynił zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku z 17 listopada 2017 r. W uzasadnieniu decyzji szczegółowo wskazano dane wynikające z wezwania kierowanego do skarżącego, jak również zakres udzielonej przez skarżącego odpowiedzi wraz z dokumentami załączonymi do akt. Organ poczynił także ustalenia pozwalające na ustalenie sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego na dzień wydania decyzji (str. 6-7 decyzji). W postępowaniu dotyczącym wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne ZUS zobowiązany jest zbadać występowanie przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. (według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji) i ewentualnie w rozporządzeniu wykonawczym, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b w związku z ust. 3a u.s.u.s. W realiach tej sprawy organ dostatecznie wywiązał się z tego obowiązku. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z kolei, stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w ww. przepisie jest wyczerpujące, a to oznacza, że stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek, która pozwalałaby na zastosowanie uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia składek. Podkreślenia bowiem wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim, to jest na etapie uznania administracyjnego. Analizując sytuację skarżącego, bezspornym jest, że nie zachodzi wobec niego przesłanka umorzenia składek wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Z kolei wobec tego, że nie toczyło się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne nie może być mowy o wystąpieniu przesłanek z pkt 2, 4, 4b. Nie może w niniejszej sprawie znaleźć zastosowania również przesłanka z pkt 3, gdyż dotyczy ona sytuacji, gdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że skarżący taką działalność na dzień wydania zaskarżonej decyzji prowadził. Także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie znajduje zastosowania w tym przypadku, gdyż zadłużenie skarżącego jest wyższe od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (koszt upomnienia - 11,60 zł). Odnosząc się do przesłanek zawartych w pozostałych punktach art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (pkt 5 i 6) stwierdzić należy, że w stosunku do skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne, które było skuteczne (zajęcie wynagrodzenia za pracę), a więc nie można mówić o braku majątku, co do którego można prowadzić egzekucję, a także o tym, że nie uzyska się w jego ramach kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Nadmienić należy, że ZUS ustalił w toku postępowania, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w gminie Z., co skarżący pominął w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym. To oznacza, że skarżący posiada majątek, który po pierwsze mógłby spieniężyć w celu spłaty zaległości wobec ZUS, a po drugie, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Nie zaistniały nadto inne przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wniosek organu, że nie zaszła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, która daje organowi uprawnienie do ewentualnego uwzględnienia wniosku, znajduje zatem potwierdzenie w ustaleniach faktycznych sprawy. Zobowiązany jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, których dotyczy wniosek o umorzenie, wobec czego znajduje w stosunku do niego zastosowanie również art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przed przystąpieniem do rozpatrzenia zasadności stanowiska organu o braku występowania przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia podnieść należy, że to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (zob. wyroki NSA: z 14 listopada 2014 r., II GSK 1501/13 oraz z 9 marca 2017 r., II GSK 4993/16), co wprost wynika z przywołanego przepisu. Przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc określeniem, które z natury rzeczy nie jest precyzyjne. Jednakże tłumaczyć należy je zgodnie z literalnym brzmieniem, a skoro tak, to niezbędne potrzeby życiowe to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie/szkodliwie wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tychże potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak zaspokojenia tychże potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb. Nie każda bowiem potrzeba to potrzeba niezbędna. Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia. W uzasadnieniu skarżonej decyzji ZUS szczegółowo przedstawił ustalenia poczynione w zakresie powyższych podstaw umorzenia, wskazując na informacje obrazujące sytuację materialną i osobistą skarżącego. Wynika z nich, że skarżący: - nadal prowadzi działalność gospodarczą w zakresie działalności prawniczej, - prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, - stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat wynoszą 475,57 zł oraz związane z leczeniem 50 zł (zgodnie z oświadczeniu o stanie majątkowych), - za lata 2015-2016 z prowadzonej działalności gospodarczej wykazał stratę (złożone zeznanie podatkowe za 2015 i zestawienie księgi przychodów i rozchodów za 2016 r.), - poza prowadzoną działalnością gospodarczą nie posiada innego źródła zarobkowania, - posiada zobowiązania z tytułu kredytu, które miesięcznie wynoszą 318,74 zł, - nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej. Sąd podzielił ustalenia organu, że trudności skarżącego zawiązane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań i nie mają automatycznie stanowić podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej skarżący musiał zakładać, że z tytułu jej prowadzenia uzyskiwać będzie pozytywne wyniki finansowe, tym samym istnieje realna szansa na poprawę sytuacji ekonomicznej. Słusznie poza tym organ założył, że zaległe zobowiązania składkowe mogą być rozłożone na dogodne raty, co także pozwala na zminimalizowanie obciążeń z tytułu odsetek, jak również negatywnych konsekwencji wynikających z przymusowego dochodzenia zadłużenia w trybie egzekucji. Zwrócić należy uwagę, że skarżący nie wyjaśnił dlaczego jego działalność, która nie przynosi żadnych korzyści i generuje same starty oraz przyczynia się do powstania nowych zaległości, jest nadal wykonywana. Nie wyjaśnił także z czego reguluje swoje koszty związane z codziennym utrzymaniem, skoro ponosi same straty. Nie wskazał również, jakie są jego miesięczne koszty wyżywienia, zakupu ubrań, środków higieny itp. Podniósł natomiast, że spłaca zobowiązania cywilnoprawne z tytułu kredytu w wysokości 318,74 zł miesięcznie, nie wyjaśniając przy tym, z jakich źródeł czerpie środki na pokrycie rat kredytowych, które ‒ jak należy wnioskować ‒ spłacane są regularnie. Organ nie negował, że skarżący sprawuje opiekę nad chorą matką i ustalił, iż wspólnie z nią zamieszkuje, choć w złożonym oświadczeniu wskazał na samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego. Materiał dowodowy sprawy nie potwierdza jednak, że skarżący sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny jak również, iż zachodzi konieczność jej świadczenia. Ponadto nie wykazał, że sam jest przewlekle chory. W ocenie Sądu powołane okoliczności prowadzą do wniosku, że skarżący nie czyni starań w kierunku zdobycia dodatkowych środków utrzymania, a wręcz jedyny sposób w jakim upatruje poprawy swojej sytuacji materialnej i życiowej polega na żądaniu umorzeniu zaległości składkowych. W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że jakkolwiek sytuacja finansowa skarżącego jest trudna to nie można przyjąć, iż wykazał on, że w dłuższym okresie czasu (np. w układzie ratalnym) spłata składek wiązałyby się z brakiem zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Wykształcenie skarżącego (prowadzi kancelarię prawną) oraz to, że nie znajduje się jeszcze w wieku emerytalnym dają podstawy by przypuszczać, iż istnieje możliwość poprawy jego sytuacji materialnej. Wymaga przy tym zaakcentowania, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym, sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do badania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowości zastosowanych do nich norm prawnych. Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności. W rozpatrywanej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie ma charakteru dowolnego. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest bowiem wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. W kwestii tej wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. NSA w wyroku z 28 stycznia 2011 r., II GSK 181/10 stwierdził, że: "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych". W szczególności podkreślić należy, że ZUS nie może uprzywilejowywać należności cywilnoprawnych kosztem należności z tytułu składek. Nie może zatem przesądzać o istnieniu przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych fakt posiadania przez stronę zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym. W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1- 3 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia. ZUS prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie cały materiał dowodowy. Wydanie decyzji poprzedzone zostało, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego, zaś ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Organ ustalił zatem stan faktyczny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który w ocenie Sądu odpowiada rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Zaakcentować należy, że to wprawdzie organ odpowiada za zgromadzenie materiału dowodowego umożliwiającego ustalenie stanu faktycznego zgodnie z rzeczywistym, nie sposób jednak nie zauważyć, iż w odniesieniu do postępowania w sprawie udzielenia ulgi to zobowiązany ma pełną wiedzę w sprawie własnej sytuacji i powinien wiedzę tę przekazać organowi orzekającemu w sprawie. Przyjmując zatem, że skarżący nie był w stanie wykazać innych okoliczności oprócz tych, które zostały uwzględnione przez organ Sąd nie podziela argumentacji dotyczącej naruszenia prawa procesowego. Uwaga ta jest o tyle istotna, że organ po złożeniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, umożliwił mu złożenie dalszych dowodów w sprawie (pismo z 17 września 2017 r.), co skutkowało złożeniem pisma z 11 kwietnia 2017 r. wraz z załącznikami. Argumentacja skargi sprowadza się do wyrażenia stanowiska, że skarżący nie akceptuje oceny organu, że nie spełnia warunków do umorzenia zaległości, ponieważ jest chory, uzyskuje niskie dochody w prowadzonej działalności, nie ma oszczędności i majątku. Twierdzenia te nie wnoszą niczego nowego do oceny sytuacji majątkowej skarżącego dokonanej wyżej. Zasadnie, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, organ uznał, że nie ma przesłanek prawnych do ostatecznej rezygnacji z należności. Skoro skarżący nie posiada na ten moment majątku na zaspokojenie należności, istnienie zaległości niczego nie zmienia w jego sytuacji majątkowej, wpływa to jedynie na brak możliwości prowadzenia skutecznie egzekucji. Nie jest to jednak wystarczająca przesłanka do rezygnacji przez organ ze swoich należności. W wyżej wskazanych kwestiach wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z 26 stycznia 2011 r., II GSK 125/10 NSA przyjął, że "1. Ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 K.p.a. 2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny". Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że "W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjny". Na marginesie należy dodać, że zmiana sytuacji skarżącego i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej i rodzinnej). Podsumowując Sąd uznał, że ustalenia organu rentowego, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.