II SA/Gl 104/25

WyrokWSA w Gliwicach2025-06-06

Skład orzekający: Beata Kalaga-Gajewska, Renata Siudyka, Artur Żurawik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo obciążył Powiat C. kosztami postępowania rozgraniczeniowego, mimo że Powiat nie był bezpośrednio zainteresowany rozgraniczeniem, a postępowanie zostało umorzone?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo obciążył Powiat C. kosztami postępowania rozgraniczeniowego, stosując zasadę podziału kosztów po połowie między właścicieli sąsiadujących nieruchomości, zgodnie z art. 152 Kodeksu cywilnego. Udział w postępowaniu jako strona jest równoznaczny z posiadaniem interesu prawnego w ustaleniu stabilnej granicy, a koszty postępowania, które nie są ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości. Wójt Gminy D. umorzył postępowanie i przekazał sprawę do sądu powszechnego, jednocześnie postanowieniem ustalił koszty postępowania w kwocie 6 600,00 zł. i obciążył nimi M. S., E. i J. małż. P., Gminę D. oraz Powiat C. Powiat C. złożył zażalenie, argumentując, że jako właściciel pasa drogi publicznej nie jest bezpośrednio zainteresowany postępowaniem, a rozgraniczenie nie zakończyło się zatwierdzeniem przebiegu granicy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Powiat C. wniósł skargę do WSA w Gliwicach, domagając się uchylenia postanowień i zasądzenia kosztów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Powiatu C.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Powiatu C. reprezentowanego przez Starostę C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 14 listopada 2024 r. nr SKO.4104.16.2024 w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2022 r. M. S. wystąpiła do Wójta Gminy D. (dalej: "organ I instancji") o rozgraniczenie należącej do niej nieruchomości o nr [...], położonej w obrębie R., dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą o nr [...], z nieruchomością sąsiednią o nr [...] stanowiącą własność E. i J. małż. P., dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą o nr [...] Postanowieniem z dnia 4 listopada 2022 r. Wójta Gminy D. (dalej: "organ I instancji") wszczął postępowanie rozgraniczeniowe i skierował do 6 podmiotów świadczących usługi geodezyjne zapytania ofertowe na wykonanie usługi rozgraniczenia nieruchomości. Z akt sprawy wynika, iż odpowiedzi wpłynęła jedna oferta na wykonanie zadania w kwocie 6 600,00 zł., złożona przez uprawnionego geodetę, stąd też organ I instancji pismem z dnia 31 maja 2023 r. poinformował strony postępowania o jego wyborze. W dniu 30 listopada 2023 r. geodeta złożył dokumentację z rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości i organ I instancji pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Decyzją z dnia 8 stycznia 2024 r., nr [...], Wójt Gminy D., działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, w skrócie: "k.p.a."), art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (podany publikator: Dz. U. z 2023 r. poz. 1572 z późn. zm., dalej w skrócie: "ustawa"), § 3-5 i § 19 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. nr 45, poz. 453, dalej w skrócie: "rozporządzenie wykonawcze"), umorzył postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...], obręb R., stanowiącej własność M. S. z nieruchomościami o numerach ewidencyjnych: - [...] - stanowiącą własność E. i J. małż. P.; - [...] - nieustalona własność, inny rodzaj władania przypisany Gminie D., bez księgi wieczystej; - [...] - własność Powiatu C., dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą [...] oraz przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Organ I instancji postanowieniem z dnia 8 stycznia 2024 r., nr [...], ustalił koszty przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2024 r. w łącznej kwocie 6 600,00 zł. i nimi obciążył: - M. S. w kwocie 2 200,00 zł. właściciela działki nr ew. [...]; - E. i J. małż. P. w kwocie 2 220,00 zł. właściciela działki o nr ewid. [...]; - Gminę D. w kwocie 1 100,00 zł. władającego działką nr ewid. [...]; - Powiat C. w kwocie 1 100,00 zł. właściciela działki nr ewid. [...] Starosta C., działający w imieniu Powiatu C. (dalej: "Powiat") złożył zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że będąc właścicielem działki stanowiącej pas publicznej drogi powiatowej, nie jest bezpośrednio zainteresowany przedmiotowym postępowaniem rozgraniczeniowym. Dodatkowo rozgraniczenie nie zakończyło się zatwierdzeniem przebiegu granicy pomiędzy działkami, których to postępowanie dotyczyło. Zdaniem Starosty nie można obciążać kosztami właściciela nieruchomości sąsiedniej w sytuacji, gdy nie kwestionował przebiegu granicy, a postępowanie rozgraniczeniowe zostało zainicjowane przez inną stronę w przypadku gdy do takiego rozgraniczenia nie doszło i strony bezpośrednio zainteresowane rozgraniczeniem nie uznały proponowanego przebiegu granicy, ani też nie doszło do zawarcia między nimi ugody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "Kolegium") postanowieniem z dnia 14 listopada 2024 r., nr SKO.4104.16.2024, po rozpatrzeniu zażalenia, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 8 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniosło, że koszty zostały podzielone między strony w sposób prawidłowy i czytelny, a w postępowaniu tym nie ocenia się prawidłowości prowadzenia postępowania o rozgraniczenie, ale prawidłowość ustalenia kosztów tego postępowania. Dodatkowo Kolegium, miało na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane w wyroku z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1744/17. W wyroku tym Sąd podniósł że; "organy nie mają uznaniowości w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego. Skoro w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez obie strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego)." (cytat). O zasadności tego stanowiska świadczy jednoznacznie uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, a zwłaszcza następujący jej fragment: "Konsekwentnie więc należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r. sygn. akt II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. Podsumowując, należy stwierdzić, że art. 152 Kodeksu cywilnego stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z przytoczonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w interesie wszystkich stron postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie prawidłowej i stabilnej granicy między nieruchomościami. Skoro, organy nie mają uznaniowości w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego, to obciążenie kosztami niniejszego postępowania wszystkich stron jest uzasadnione. Wskazać również należy, że Powiat nie kwestionował w trybie odwoławczym decyzji organu I instancji z dnia 3 stycznia 2024 r. i swojego interesu w sprawie (co do możliwości złożenia odwołania od decyzji wydanej na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy oraz por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie 5 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r. OPK 31/02). Z akt sprawy wynika, że jedynymi kosztami postępowania w niniejszym przypadku są koszty wynagrodzenia geodety potwierdzone fakturą nr [...] z dnia 30 listopada 2023 r. Koszty zostały podzielone w oparciu o dwa znaki graniczne (znak graniczny od strony wschodniej - dotyczy 3 właścicieli sąsiednich działek - [...] i [...] oraz dz. [...], a znak graniczny od strony zachodniej - dotyczy 3 właścicieli sąsiednich działek - dz. [...], dz. [...] oraz dz. [...]). Wskazanie jednego znaku granicznego to koszt 3 300,00 zł. Każdy z dwóch znaków granicznych dzieli się na 3 właścicieli, stąd też 2 znaki graniczne to koszt 2 200,00 zł., a 1 znak to koszt 1 100,00 zł. W skardze z dnia 18 grudnia 2024 r. Powiat uznał, że w sprawie naruszono art. 7, art. 77, art. 80, art. 144, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 152 k.c., poprzez błędne przyjęcie, że wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości posiadają interes faktyczny, obligujący do poniesienia jego kosztów. W tej sytuacji spór dotyczy nieruchomości sąsiednich oznaczonych numerami [...] i [...], a udział w tym sporze Powiatu jest jedynie formalny z uwagi na usytuowanie skrajnych punktów granicznych w linii działek. Wnioskował o uchylenie postanowienia Kolegium i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Akcentował, że nie jest bezpośrednio zainteresowany postępowaniem rozgraniczeniowym. Wyznaczenie skrajnych znaków granicznych od strony wschodniej i zachodniej jest natomiast wtórne wobec sporu sąsiedzkiego. Granice ewidencyjne nieruchomości Powiatu oznaczonej numerem [...] nie ulegną zmianie ani też przesunięciu, nadto prostopadła linia granicy pozostanie bez zmian. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej (por. A. Kabat: Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09). Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 795/07). Rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy przywołanej już wcześniej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1752, dalej w skrócie, jak dotychczas: "ustawa") oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego. Przepisy ustawy i rozporządzenia wykonawczego nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia (por. art. 29 ust. 1 ustawy). W tej kwestii znajdują zastosowanie przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest art. 262-267 k.p.a. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 ustawy - jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy - wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia wykonawczego. Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 ustawy). Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 ustawy.) Z powołanych przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości, zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 646/21). Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Stosownie natomiast do przepisu art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2). Organ ustala wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, w drodze postanowienia, jednocześnie z wydaniem decyzji (art. 264 § 1 k.p.a.). Tak więc, poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w trybie przewidzianym w art. 264 k.p.a. Tym samym organ dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami. Formą rozstrzygnięcia w sprawie kosztów jest postanowienie, które wydawane jest razem z decyzją, co wynika z art. 264 § 1 k.p.a. Wydaje się tu dwa akty administracyjne różnej rangi prawnej i wyraźnie rozdzielone, choć jednoznacznie powiązane ze sobą. Postanowienie w sprawie kosztów, które ma samodzielny byt, ponieważ dotyczy kwestii incydentalnej, stosowanie do art. 264 § 2 k.p.a. wydawane jest zarówno wtedy, gdy organ ustala takie koszty, jak i wtedy, gdy odmawia ich przyznania. Takie postanowienie o ustaleniu wysokości kosztów postępowania określa je odpowiednio do okoliczności sprawy, a więc żądań stron, ich interesu, czy spowodowania dodatkowych kosztów z winy którejś ze stron postępowania. Dodatkowo wskazać należy, że w myśl art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93), właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W konsekwencji, koszty postępowania administracyjnego o rozgraniczenie, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu obciążają właścicieli rozgraniczanych nieruchomości (wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 980/08). Organ administracji orzekając o kosztach rozgraniczenia, uprawniony jest obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 k.c., a sam udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 1370/16). Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. należy - w przypadku postępowania rozgraniczeniowego - rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej i należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 696/20). Ustalając wysokość kosztów postępowania administracyjnego, organ zobowiązany jest więc wykazać i uzasadnić nie tylko ogólną wysokość kosztów danego postępowania, ale też wskazać, jakie składniki i na jakiej podstawie zostały zaliczone do kosztów postępowania oraz uzasadnić obciążenie strony kosztami. W orzecznictwie istniały rozbieżności co do stosowania przepisów art. 152 i art. 153 k.c. w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, a co za tym idzie, dopuszczalności obciążania stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie, w oparciu o przepis art. 152 k.c. Zostały one wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, (ONSAiWSA 2007 nr 2 poz. 26). NSA wyraził w nim pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ), dalej: k.c. - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, NSA wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Wykładnia gramatyczna art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. skłania do wniosku, iż ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Dodatkowo należy wskazać, że w postępowaniu rozgraniczeniowym organ ustala materialnoprawne przesłanki rozgraniczenia. Innymi słowy postępowanie to rozstrzyga o zasięgu prawa własności danego podmiotu. Prawo własności do nieruchomości stanowiącej przedmiot rozgraniczenia równoznaczne jest więc z posiadaniem interesu prawnego w postępowaniu rozgraniczeniowym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest powszechnie przyjęty pogląd, iż wybór geodety do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych winien być poprzedzony rozeznaniem rynku co do wysokości kosztów wykonania takich czynności, przy czym organ administracji winien dołożyć w tym zakresie należytej staranności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 958/21) Ustalenie wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego obejmujących wynagrodzenie uprawnionego geodety za dokonane czynności geodezyjne, aczkolwiek dokonywane w nawiązaniu do treści zawartej z nim umowy, nie jest automatyczne i wymaga weryfikacji oraz oceny przedstawiony eh przez geodetę wyników jego prac, przedłożonej dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości, specyfikacji kosztów oraz rachunku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2682/19; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 176/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 52/21). W rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego przy udziale geodety leżało w interesie wszystkich stron tego postępowania. Sama ta okoliczność decyduje o rozłożeniu pomiędzy strony kosztów postępowania na podstawie art. 152 k.c. Wyliczenie składników kosztów postępowania zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, że do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Z dokonanej przez Sąd analizy akt sprawy wynika, że wybór geodety poprzedzony był skierowaniem zapytań ofertowych do różnych podmiotów. W odpowiedzi na zapytanie wpłynęła jedna oferta, która została wybrana, o czym organ poinformował strony. W toku postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 8 stycznia 2024 r. umorzone zostało postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości, a kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie właścicieli wszystkich rozgraniczanych nieruchomości, były koszty stanowiące wynagrodzenie geodety, wyłonionego procedurze ofertowej, co wynika z umowy nr [...] z dnia [...] 2023 r., zawartej przez organ I instancji z geodetą oraz wystawionej później przez geodetę faktury z dnia 30 listopada 2923 r. Procedura wyłonienia geodety nie budziła wątpliwości. Organ I instancji przed wyborem geodety i zawarciem z nim umowy na wykonanie prac rozgraniczeniowych, wystosował do zainteresowanych podmiotów zaproszenia w ilości 6 sztuk do złożenia oferty cenowej na wykonanie rozgraniczenia przedmiotowych działek. Wobec powyższego zawarcie umowy na wykonanie czynności ustalenia przebiegu granic z tym geodetą było racjonalne i zgodne z interesem właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Powiat nie uprawdopodobnił, że inny geodeta zgodziłby się wykonać te same czynności za niższą cenę. Nie wykazał, aby czynności geodezyjne wykonane zostały w sposób niestaranny lub nieprofesjonalny, a tylko w takim przypadku organ uprawniony byłby odmówić zapłaty uzgodnionej umownie ceny. Geodeta przekazał protokół z czynności ustalenia przebiegu granic w postępowaniu o rozgraniczenie przedmiotowych nieruchomości w umowie zawarł oświadczenie, że rozgraniczenie nieruchomości zostanie wykonane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił łączną wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz dokonał poprawnego sprawdzenia wysokości kosztów, na podstawie przedłożonego zestawienia. Z uwagi na fakt, że właściciele działek rozgraniczanych powinni ponosić koszty ustalenia granicy po połowie słusznie uznano, że uczestnik postępowania Powiat jako właściciel działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą, sąsiadującej z pozostałymi działkami, powinien ponieść ustalone prawidłowo koszty (por. wyroki NSA z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3421/15 i z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1833/14 oraz WSA w Łodzi z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 1128/17). Stąd też za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a zaskarżone postanowienie zawiera szczegółową argumentację i wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, które zostało utrzymanie w mocy przez Kolegium. Zaskarżone postanowienie nie narusza również wskazanych w skardze przepisów postępowania i odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło