II SA/Gl 1309/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-02-06
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Elżbieta Kaznowska, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek zwrócić nienależnie pobraną opłatę za wydanie karty pojazdu, jeśli opłata została pobrana na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego następnie za niezgodny z Konstytucją RP i ustawą Prawo o ruchu drogowym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej ma obowiązek zwrócić nienależnie pobraną opłatę za wydanie karty pojazdu, jeśli została ona pobrana na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z Konstytucją RP i ustawą Prawo o ruchu drogowym. Nawet jeśli utrata mocy obowiązującej przepisu została odroczona, sąd może ocenić zgodność rozporządzenia z ustawą i Konstytucją w indywidualnej sprawie. Ponadto, opłata ta była sprzeczna z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.Stan faktyczny
Skarżąca M. L.-M. wniosła o zwrot nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP i ustawą Prawo o ruchu drogowym. Starosta odmówił zwrotu, argumentując, że opłata była zgodna z obowiązującymi przepisami w momencie jej pobrania i że żaden przepis nie przewiduje zwrotu opłat pobranych wcześniej. Po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa i ponownej odmowie, skarżąca wniosła skargę do WSA w Gliwicach.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony akt i orzekł, że nie podlega on wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, a także zasądził od Starosty na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. L.-M. na akt Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt i orzeka, że nie podlega on wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] r. M. L-M. wystąpiła
do Starosty [...] o zwrot nienależnie pobranej kwoty 425 zł tytułem opłaty
za wydanie karty pojazdu dla pojazdu [...] o numerze rejestracyjnym
[...] . W uzasadnieniu wniosku przywołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt 6/04 stwierdzający, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310) jest niezgodny
z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tjedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wysokość żądanej kwoty wynika z różnicy pomiędzy zapłaconą kwotą w wysokości 501 zł, a kwotą należną w wysokości 75 zł.
W odpowiedzi Starosta [...] pismem z dnia [...] r. odmówił zwrotu żądanej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu dla wymienionego we wniosku samochodu zarejestrowanego w [...] r. Wskazał, że pobrana opłata była zgodna
z obowiązującymi w dniu rejestracji przepisami prawa tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego i tablic (tablicy) rejestracyjnych pojazdów (Dz.U. nr 230 poz. 2302) i rozporządzeniem Ministra Infrastruktury
28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu oraz ustawą z dnia
9 września 2000 r. o opłacie skarbowej. Organ podniósł, że prawo i obowiązek pobrania opłaty za wydawane dokumenty i tablice rejestracyjne przez właściwy organ dokonujący rejestracji pojazdów wynika z przepisów art. 75 ust. 2 i art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, natomiast wysokości tych opłat została określona we wskazanych powyżej rozporządzeniach. Podkreślono również, że żaden przepis nie przewiduje zwrotu opłat wcześniej pobranych.
Pismem z dnia [...] r. M. L-M. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę stanowiska zawartego w piśmie
z dnia [...] r. oraz zwrot nienależnie pobranej opłaty w wysokości
425 zł. W uzasadnieniu ponownie wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt U 6/04 oraz przywołała postanowienie Trybunału Sprawiedliwości WE z dnia 10 grudnia 2007 r. wydanego
w sprawie C-134/07, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit pierwszy TWE zakazuje pobierania opłat, takich jak ta przewidziana w §1 ust. 1 rozporządzenia z dnia
28 lipca 2003 r.
Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] r.
Pismem z dnia [...] r. M. L-M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzuciła czynności Starosty [...] z dnia [...] r. naruszenie art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności powołała uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 3/07 stwierdzającą, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności oraz, że na czynność tę przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Następnie powołano przepisy na podstawie których organ pobrał przedmiotową opłatę oraz wskazano na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. o sygn. akt U 6/04 który stwierdzał, że przepis §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia z dniem 1 maja 2006 r. W ocenie skarżącej skoro przedmiotowa opłata została pobrana
na podstawie § 1 rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z Konstytucją, jak i z ustawą, to mimo, że utrata mocy obowiązującej została odroczona do 1 maja 2006 r. to przepis ten był niekonstytucyjny od początku jego obowiązywania, a czynność polegająca na odmowie zwrotu kwoty 425 zł została wydana bez podstawy prawnej. Wreszcie skarżąca przywołała treść art. 90 akapit 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich
z dnia 10 grudnia 2007 r. wydanego w trybie prejudycjalnym w sprawie C 134/07 P.K. v. Gmina Miasta J., w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 TWE sprzeciwia się opłacie takiej jaką ustalono w §1 powyższego rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] r. Podniesiono, iż pobrana od skarżącej opłata za kartę pojazdu była zgodna
z obowiązującym wówczas stanem prawnym. Natomiast wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., uznający za niekonstytucyjną ustaloną
w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury opłatę, wyznaczył datę utraty mocy obowiązującej przepisu na dzień 1 maja 2006 r. W konsekwencji organy stosujące prawo były zobligowane do dalszego stosowania zakwestionowanego przepisu, aż do daty wskazanej w wyroku Trybunału. Opłatę za wydanie karty pojazdu określono w drodze rozporządzenia wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym. Opłata miała charakter stały i bezwarunkowy, stąd nie jest zasadne, by w chwili obecnej organy administracji publicznej ponosiły z tego tytułu odpowiedzialność. Organ wskazał także na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007 r. sygn. akt II CZP 125/07 w której Sąd stwierdził, że Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za szkody wyrządzone wydaniem przez Ministra Infrastruktury rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
w czasie, gdy przepisy tego rozporządzenia, pomimo stwierdzenia ich niekonstytucyjności, nadal obowiązywały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył,
co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola
ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Mając na względzie ugruntowane już stanowisko judykatury, podzielane w pełni przez Sąd, należy przyjąć, iż o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 wymienionej ustawy można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty był w sprawie indywidualnej, został skierowany
do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego.
W myśl natomiast art. 146 § 1 ustawy w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest akt wydany przez Starostę [...] , którym odmówiono skarżącej dokonania zwrotu części uiszczonej przez nią kwoty tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] .
Oceniając dopuszczalność skargi rozważenia wymagało, czy mieści się ona we wskazanym zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać w tym miejscu należy, że kwestia właściwości sądu administracyjnego
do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSA i WSA z 2008 r., Nr 2, poz. 21), którą przywołała skarżąca. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie wskazanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnośnie formalnej dopuszczalności skargi należy stwierdzić, że stosownie do art. 52 § 1 i § 2 tej ustawy skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy.). Sąd stwierdził, że wskazane powyżej warunki formalne do rozpoznania skargi na akt Starosty [...] zostały spełnione, gdyż skarga została poprzedzona wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto skarga została wniesiona z zachowaniem trzydziestodniowego terminu biegnącego od daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie (art. 52 § 3 ustawy). Wobec tego, iż warunki formalne do rozpoznania skargi zostały spełnione zaistniały podstawy do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu.
W tym zakresie wskazać należy, że stosownie do art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze. zm.) kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą, przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, właściwy w sprawach rejestracji starosta. Stosownie do treści ust. 4 tego artykułu, minister właściwy do spraw transportu upoważniony został m.in.
do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu. Jednocześnie w ust. 5 cytowanego artykułu ustawodawca ograniczył autonomię ministra wskazując, iż ustalając w rozporządzeniu wysokość opłat za wydanie karty pojazdu należy uwzględnić znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. W oparciu
o wskazaną wyżej delegację Minister Infrastruktury wydał przywołane wcześniej rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobierać miał opłatę w wysokości 500 zł. Rozporządzenie to obowiązywało w czasie rejestracji samochodu skarżącej. Wskazany przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia został w dniu 17 stycznia 2006 r. wyrokiem w sprawie o sygn. akt U 6/04 uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego określona w tym przepisie wysokość opłaty
za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający rozporządzenie nie jest bowiem umocowany do działania poza granicami upoważnienia, dla realizacji założeń w ustawie przemilczanych. Pomimo to ustalając wysokość opłaty nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej Ministrowi delegacji nie przewidział. Trybunał Konstytucyjny wskazał też, iż opłata charakteryzuje się wprawdzie cechami podobnymi do podatku, jednak w przeciwieństwie do podatków jest świadczeniem ekwiwalentnym. W sytuacji zatem gdy znacznie przewyższa ona wartość faktycznie świadczonej usługi nabywa cechy podatku. W konsekwencji, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości
500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, jest sprzeczne
z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie, mając na uwadze możliwe skutki finansowe wydanego wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia dopiero z dniem
1 maja 2006 r. Jak już wyżej wskazano, przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia
w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r.,
II OSK 1745/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia
2009 r., sygn. akt I OSK 1242/08).
Wracając do meritum sprawy wskazać przyjdzie, że wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny ocenę kwestionowanego przepisu rozporządzenia skład orzekający
w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości. Zgodnie z art. 173 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną
od innych władz. Inaczej jednak została ukształtowana relacja względem władzy ustawodawczej sądów, a inaczej Trybunału. O ile Trybunał Konstytucyjny jest organem kontroli także władzy ustawodawczej, o tyle sędziowie orzekający
w sprawach indywidualnych podlegają Konstytucji i ustawom. Oznacza
to, iż sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. Zgodnie w zasadzie przyjmuje się, zarówno w doktrynie jak
i w orzecznictwie, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. W relacji zatem do aktów stanowionych przez władzę wykonawczą, związanie sądów tymi aktami nie istnieje. Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane zarówno
w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. U 2/97, Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną,
w której przepis ten może być zastosowany. Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (por: w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00, w: ONSA
z 2001 r. Nr 2, poz. 63; z 15 grudnia 2000 r. sygn. akt OPK 20-22/00, w: ONSA
z 2001 r. Nr 3, poz. 104; z dnia 22 maja 2000 r. sygn. OPS 3/00, w: ONSA z 2000 r. Nr 4, poz. 136; czy w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OPS 4/05, z 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt
I OSK 522/11).
Dokonując zatem takiej właśnie, opartej na podstawie art. 178
ust. 1 Konstytucji, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów inkryminowanego rozporządzenia skład orzekający stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu, upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 5 w związku z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało bowiem Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją karty. Konsekwencją uznania przez tutejszy Sąd przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że poddany kontroli akt podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem skarżącej zwrotu części uiszczonej przy rejestracji pojazdu w roku [...] opłaty pomimo faktu, iż jej pobranie nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku
do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nadmienić jeszcze należy, że wyrażony przez Sąd w niniejszej sprawie pogląd
i ocena prawna co do odmowy zwrotu przez organ części opłaty za wydanie karty pojazdu są konsekwentnie i powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, a skład orzekający nie znalazł podstaw i argumentów, które mogłyby uzasadniać zmianę tego stanowiska (por. m. in. wyroki tut. Sądu z dnia
18 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 353/08; z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt SA/Gl 545/09 oraz z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 108/10; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 450/08 oraz III SA/Gd 455/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 389/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 330/09; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 589/09, I OSK 591/09, I OSK 1204/09, I OSK 1354/09 i z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 557/09, z dnia 11 sierpnia 2011 r.
I OSK 228/11). Niezależnie od powyższego zwrócić przyjdzie uwagę na pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08. W wyroku tym Sąd ten uznał, że jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie jest to decyzja administracyjna tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu,
to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tym środkiem jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji. Przepis ten rodzi bowiem prawo
do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Aprobując tak postawioną tezę stwierdzić należy, że przemawia ona dodatkowo za koniecznością uchylenia kontrolowanego aktu.
Kolejną przesłanką powodującą konieczność uwzględnienia skargi jest sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 110 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (poprzednio art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Traktatu akcesyjnego podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie
z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) stała się przedmiotem postanowienia Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r.
w sprawie C-134/07 (Lex nr 353541) wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie. W orzeczeniu tym Trybunał orzekł, że sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE. Trybunał stwierdził też, że “art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany". W świetle przytoczonego wywodu nie ulega wątpliwości, że prawidłowość kierunku wykładni art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej została przesądzona przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że skoro sprzeczność polskiej regulacji z normą prawa wspólnotowego nie budziła wątpliwości Trybunału Sprawiedliwości, to Sąd orzekający w niniejszym składzie był w pełni uprawniony do odmowy zastosowania tego przepisu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...] winien ustalić w jakiej wysokości skarżąca powinna była uiścić opłatę za wydanie karty pojazdu, kierując się przy tym kryteriami wynikającymi z art. 77 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a następnie zwrócić skarżącej uiszczoną kwotę wartość
tę przewyższającą. Należy mieć przy tym na uwadze, że na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r.
w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wysokość tej opłaty określono na kwotę 75 zł. Aczkolwiek wysokość tej nowej opłaty nie sposób wprost przenieść na grunt niniejszej sprawy, to jednak należy się kierować tymi samymi kryteriami.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił
skargę na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonego aktu stosownie do art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 209 cytowanej ustawy.
Jedynie na marginesie, ponieważ zarzut przedawnienia roszczenia, czy niewłaściwej formy zaskarżonego rozstrzygnięcia nie został podniesiony w toku postępowania, należy wskazać, że sąd w pełni przychyla się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2119/12. Zgodnie z wyrażonym w tym orzeczeniu poglądem, opłaty za wydanie karty pojazdu stanowią, w myśl art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r., niepodatkowe należności budżetowe
o charakterze publiczno – prawnym, pobierane na podstawie ustawy – Prawo
o ruchu drogowym, których wysokość jest ustalana w drodze decyzji administracyjnej. Do spraw tych mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy Działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Podkreślić jednak należy, że w świetle przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, wskazane przepisy, mogą mieć zastosowanie jedynie do opłat pobranych i podlegających zwrotowi w okresie po dniu 1 stycznia 2010 r. Natomiast do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej przed dniem [...] r. będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, obowiązujące w dacie pobrania opłaty. Przepisy te nie przewidywały instytucji przedawnienia w odniesieniu do żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu oraz nie wymagały wydania rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło