II SA/Gl 174/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.Z. i A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie scalenia nieruchomości w kwestii wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej p o s t a n a w i a: odrzucić wniosek Wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H.Z. i A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 11 czerwca 2014 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sądowych. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku upływał więc 11 lipca 2014 r. (piątek). Następnie wyznaczony w sprawie pełnomocnik skarżących złożył w dniu 19 września 2014 r. w tut. Sądzie skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku. Postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia, postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 7 października 2014 r. Pismem z dnia 10 października 2014 r. pełnomocnik skarżących wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek stwierdził, że o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dowiedział się dopiero z postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, aczkolwiek powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skargę wniósł w terminie albowiem od dnia wyznaczenia go do reprezentowania skarżących tj. 20 sierpnia 2014 r. do dnia wniesienia skargi kasacyjnej nie upłynęło więcej niż 30 dni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym stosownie do art. 87 § 3 P.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 88 zd. 1 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Należy w tym miejscu odnotować, że zastosowanie literalnej wykładni powołanego wyżej przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca (por. np. postanowienie NSA z dnia 1 października 2010 r. sygn. akt I OZ 725/10). Obecnie, na gruncie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt III CZP 117/08 (LEX nr 478083), wypracowano jednolite stanowisko judykatury i doktryny. Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt I FZ 198/06; z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 253/05; z dnia 6 stycznia 2010 r., I OZ 1164/09; z dnia 1 października 2010 r. sygn. akt I OZ 725/10, LEX nr 741980; z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 612/12, LEX nr 1225743) jak i w piśmiennictwie (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r., s. 286 – 287) dominuje pogląd, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym radca prawny (adwokat, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W podobnym duchu wypowiedział się nadto Europejski Trybunał Praw Człowieka (por. uzasadnienie wyroku z dnia 14 września 2010 r. w sprawie Subicka v. Polska nr 29342/06, LEX nr 603448). W rozpatrywanej sprawie adwokat wyznaczony w ramach przyznanego skarżącym prawa pomocy otrzymał informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 20 sierpnia 2014 r. i ten dzień należy traktować jako moment "ustanowienia w ramach prawa pomocy", o którym mowa w art. 244 § 2 P.p.s.a. Tym samym przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu 19 września 2014 r., co oznacza, że wniosek złożony dopiero 10 października 2014 r. jest spóźniony, skoro należy go wnieść w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Zauważyć należy, iż przyjęto wariant liczenia terminu najbardziej korzystny dla skarżących. Mianowicie choćby w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II OZ 543/14, na który skarżący się bezzasadnie powołują we wniosku, wyrażono stanowisko, że 7 dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie już od zapoznania się przez pełnomocnika strony z aktami sprawy, które w niniejszym przypadku miało miejsce w dniu 21 sierpnia 2014 r., a więc wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć do dnia 28 sierpnia 2014 r. W żadnym razie z postanowienia NSA nie wynika zaś, by w aktualnym stanie prawnym zbędne było wnoszenie o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, jeżeli została ona wniesiona w terminie 30 dni od zawiadomienia pełnomocnika o ustanowieniu go w tym charakterze. Skarżący są w tym zakresie zresztą niekonsekwentni. Jeżeli bowiem uważali, że skargę kasacyjną wnieśli terminowo, to powinni byli zażalić postanowienie o jej odrzuceniu. W tym stanie rzeczy, skoro wniosek o przywrócenie terminu został złożony – wbrew twierdzeniu skarżących- po upływie 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia, na podstawie art. 88 P.P.s.a. orzeczono jak w sentencji.