II SA/Gl 190/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-04-17
Skład orzekający: Tomasz Dziuk, Wojciech Gapiński, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne wydane przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, dotyczące nieprawidłowości w gospodarowaniu odpadami, jest zgodne z prawem, biorąc pod uwagę zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego oraz sposobu przeprowadzenia kontroli?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając zarządzenie pokontrolne za zgodne z prawem. Stwierdzono, że zarządzenie to jest aktem władczym, który nie podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, a jego legalność ocenia się pod kątem zgodności z prawem materialnym i proceduralnym w zakresie jego wydania. Sąd nie badał legalności ustaleń faktycznych zawartych w protokole kontroli, a jedynie zgodność zarządzenia z prawem. Uznano, że zarządzenie koresponduje z ustaleniami protokołu kontroli, a zarzuty skargi nie podważają jego legalności.Stan faktyczny
Spółka C. sp. z o.o. wniosła skargę na zarządzenie pokontrolne Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (SWIOS) dotyczące nieprawidłowości w gospodarowaniu odpadami na składowisku. Zarządzenie nakazywało m.in. zaprzestanie stosowania określonych odpadów jako warstwy izolacyjnej, przyjmowanie tylko odpadów spełniających kryteria, unieszkodliwianie odpadów zgodnie z wymogami oraz poprawę ewidencji odpadów. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, nieprawidłowości w kontroli oraz błędne ustalenia faktyczne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi C. sp. z o. o. w K na zarządzenie pokontrolne Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 28 listopada 2024 r. nr 122/2024/KW w przedmiocie odpadów oddala skargę.
Zarządzeniem pokontrolnym z dnia 28 listopada 2024 r. nr 122/2024/KW, Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach (SWIOS) na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 425 – dalej "u.i.o.ś.") oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w okresie od 7 marca 2024 r. do 21 października 2024 r. w C. Sp. z o.o. z siedzibą w K., Zakład przetwarzania odpadów w J. (Spółka, skarżąca) udokumentowanej protokołem kontroli, zarządził:
1. Zaprzestać stosowania odpadów 19 12 09 (Minerały (np. piasek, kamienie)) jako warstwy izolacyjnej stosowanej pomiędzy warstwy odpadów unieszkodliwianych na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, w terminie: na bieżąco;
2. Przyjmować do składowania na składowisku odpadów, wyłącznie odpady spełniające kryteria określone w obowiązujących przepisach w terminie: na bieżąco;
3 Unieszkodliwiać poprzez składowanie na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, odpady 19 05 99 spełniające wymagania dla odpadów po procesie mechaniczno - biologicznego przetwarzania kierowanych do składowania pod względem parametrów: strata przy prażeniu oraz zawartość węgla organicznego, w terminie: na bieżąco;
4. Przestrzegać warunków posiadanego pozwolenia wodnoprawnego wydanego decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. znak [...] z dnia 15.09.2022 r., w zakresie spełniania przez ścieki parametrów określonych w decyzji, w terminie: na bieżąco;
5. Przestrzegać warunków posiadanego pozwolenia zintegrowanego wydanego decyzją Marszałka Województwa Śląskiego nr [...] z dnia 16.05.2011 r., zmienionej decyzją nr [...] z dnia 14.07.2016 r., w zakresie wykonania badań BZT5 dla odcieków ze składowiska odpadów, w terminie: na bieżąco;
6. Prowadzić ewidencję odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym dla odpadów o kodach: 15 01 06, 19 12 02, 19 12 07, 20 02 01 i 20 03 01 oraz zaprzestać prowadzenia w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) ewidencji odpadu 10 10 10, którym faktycznie Spółka nie gospodaruje, w terminie: na bieżąco;
Wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu naruszeń wskazanych w wyżej wymienionych punktach na dzień 31 grudnia 2024 r.
W uzasadnieniu SWIOS wskazał, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej przez inspektorów WIOS, w okresie od dnia 7 marca 2024 r. do dnia 21 października 2024 r. (zawieszonej w dniu 15 maja 2024 r.) w Spółce, stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W związku z powyższym, zarządził ich usunięcie.
SWIOS ustalił, że na składowisku Spółki odpady 19 12 09 są wykorzystywane jako materiał inertny (warstwa przesypowa / izolacyjna), co jest niezgodne z posiadanym przez Spółkę pozwoleniem zintegrowanym, jak również instrukcją prowadzenia składowiska odpadów w J. W czasie kontroli w dniach: 26 lutego, 7 marca i 26 kwietnia 2024 r. przeprowadzono oględziny składowiska odpadów, w czasie których stwierdzono, że jako warstwa przesypowa pomiędzy warstwami unieszkodliwianych odpadów stosowane są odpady 19 12 09.
Spółka w odniesieniu do ustaleń kontroli podniosła, iż odpady o kodzie 19 12 09 stosowane są wyłącznie do formowania skarp i korony kwater jako materiał zabezpieczający, izolujący, co w ocenie organu nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym zastanym na składowisku odpadów. Kontrola wykazała, że Spółka nadal eksploatuje kwatery składowiska, na których unieszkodliwiane były odpady w latach poprzednich, ciągle następuje uzupełnianie odpadów na poszczególnych kwaterach, a więc nie było zasadne wykonanie ostatniej warstwy izolacyjnej (zabezpieczającej) na koronie składowiska.
Zdaniem SWIOS niemożliwe jest aby rok do roku ponad 55 000 Mg odpadów 19 12 09, wykorzystać do budowy skarp i obwałowań, kształtowania korony składowiska, na którym nie podjęto w ostatnich latach działań mających na celu zamknięcie jakiejkolwiek kwatery.
Odnosząc się do przedłożonego przez Spółkę sprawozdania z badań m.in. dla odpadów 19 12 12, kierowanych na składowisko odpadów. SWIOS stwierdził, że dla wartości ciepła spalania, dot. odpadów 19 12 12 pochodzących z F. Sp. z o.o. w Z., przekroczona jest dopuszczalna wartość. Wyjaśnił dalej, że kontrolujący podczas analizy przedłożonych w czasie kontroli wyników badań nie biorą pod uwagę wartości niepewności pomiarowej. W analizach przyjmuje się wartość pomiaru bez względu na niepewność pomiarową.
Kontrola wykazała dalej, że na składowisku odpadów zarządzanym przez Spółkę są unieszkodliwiane poprzez składowanie odpady 19 05 99 nie spełniające wymagań dla odpadów po procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania kierowanych do składowania pod względem parametrów; strata przy prażeniu oraz zawartość węgla organicznego. W tym zakresie odwołał się do wyników prób odpadów o kodzie 19 05 99 pobranych w czasie kontroli, które wykazały, że nie spełniają one kryteriów dla tego rodzaju odpadów. Spółka podniosła wątpliwości, co do rzetelności i wiarygodności przeprowadzenia badań próby odpadów, które jednak nie zostały uznane przez SWIOS, a to wobec stanowiska Centralnego Laboratorium Badawczego GIOŚ Oddział K.
W czasie kontroli SWIOS ustalił, że odcieki ze składowiska odpadów w J. w III kwartale 2023 r. przekroczyły dopuszczalne wartości określone w decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. znak [...] z dnia 15.09.2022 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód - wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych [...] Zakładu Wodociągów i Kanalizacji S.A. w J., ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, pochodzących ze składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w J. dla opisanych wskaźników, a Spółka w 2023 r. nie wykonała badań pod kątem określenia parametru BZT5.
W czasie kontroli stwierdzono rozbieżności w prowadzonej przez Spółkę ewidencji odpadów dla takich rodzajów odpadów jak: 15 01 06, 19 12 02, 19 12 07, 20 02 01 i 20 03 01. Pomimo skorygowania ewidencji odpadów i złożenia korekty sprawozdania za 2023 r. przez Spółkę stwierdzone w czasie kontroli rozbieżności wskazują, że ewidencja odpadów dla wskazanych rodzajów odpadów nie była prowadzona zgodnie ze stanem rzeczywistym, odzwierciedlającym stan faktyczny.
Ponadto kontrola wykazała, że Spółka w roku 2023 i 2024 prowadziła w systemie BDO ewidencję dla odpadów o kodzie 10 10 10, podczas gdy, zgodnie z posiadanymi decyzjami, nie może przyjmować tego rodzaju odpadów zarówno do zbierania jak i do przetwarzania.
Spółka reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na zarządzenie pokontrolne SWIOS w części dotyczącej pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 6, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy i skutkowało wydaniem zarządzenia pokontrolnego z naruszeniem prawa. Wskazała na nieprawidłowości w przeprowadzeniu kontroli, oparcie ustaleń o badania nieakredytowanych laboratoriów, uznanie naruszeń bez dostatecznych ustaleń kontroli lub wbrew stanowi faktycznemu, przywołanie jako wzorca norm, które nie mają w sprawie zastosowania lub ich nieprawidłowe zastosowanie i ich błędna wykładnia, co doprowadziło organ do uznanie zaistnienia naruszeń, które nie znajdują potwierdzenia w ustaleniach kontroli.
Skarżąca zarzuciła w szczególności wydanie zaskarżonego zarządzenia w odniesieniu do naruszeń, których zaistnienie nie zostało dostatecznie wykazane w ramach ustaleń kontroli, a także, których zaistnienie stwierdzono w sposób nieprawidłowy, a w tym z naruszeniem obowiązujących przepisów co dotyczy zarządzenia oznaczonego numerem 3; bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej w zakresie rozstrzygnięcia lub wykazania i dostatecznego uzasadnienia z jakich powodów organ uznał lub odrzucił zarzuty i argumenty zawarte w stanowisku odnośnie protokołu kontroli WIOS, jakie Spółka skierowała do WIOS w dniu 28 października 2024 r., co w konsekwencji nie pozwala skarżącej na ocenę zasadności wydanego zarządzenia i konieczności jego zastosowania; ponadto wydanie zaskarżonego zarządzenia przy niewłaściwej wykładani i nieprawidłowym zastosowaniu norm prawnych stanowiących podstawę oceny prawnej zaistniałych naruszeń oraz nakazania realizowania przez Spółkę obowiązków wskazanych w punkcie 1, 2, 3 i 6, podczas gdy skarżąca realizowała je przed wszczęciem kontroli i realizuje je w dalszym ciągu.
Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego zarządzenia, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, a to protokołu kontroli SWIOS nr[...]. Stwierdził, że wszystkie wnioskowane dowody dotyczą faktów i okoliczności, które odnoszą się do twierdzeń organu podniesionych w zaskarżonym zarządzeniu.
W odpowiedzi na skargę SWIOS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze oraz podtrzymał wnioski dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4) – przy czym jest poza sporem, że takimi aktami są m.in. zarządzenia pokontrolne wydawane przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska (zob. np. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., II GSK 1009/08, ONSAiWSA 2010, nr 5, poz. 86). Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Podstawę materialną do wydania zaskarżonego zarządzenia stanowił art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 425 – dalej "u.i.o.ś").
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 u.i.o.ś. kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Stosownie do art. 31a ust. 1 pkt 1 i 2 u.i.o.ś. niepoinformowanie w wyznaczonym terminie organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych lub poinformowanie niezgodnie z prawdą organu Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych, stanowi wykroczenie zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.
Zarządzenie pokontrolne jest władczym aktem administracyjnym adresowanym do kontrolowanej osoby fizycznej lub kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej, niestanowiącym jednak decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej. Zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś może być zaskarżone do sądu administracyjnego zatem jako inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Powyższe stanowisko jest ugruntowane zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1009/08, wyrok NSA z 23 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1239/21, wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1156/15; por. także: K. Gruszecki, Zarządzenie pokontrolne jako akt administracji publicznej. Glosa do wyroku WSA z dnia 20 maja 2009 r., II SA/Sz 303/08, GSP-Prz.Orz. 2012/4/71-78).
Przechodząc do oceny zasadności samej skargi, wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności zarządzenia pokontrolnego Inspektor Ochrony Środowiska wydane w związku z kontrolą przeprowadzoną w okresie od 7 marca 2024 r. do 21 października 2024 r. na terenie składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w J., zarządzanego przez C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. udokumentowanej protokołem kontroli nr [...].
W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowo zarządzenie pokontrolne skierowano bezpośrednio do M. B. jako Prezesa Zarządu C. Sp. z o.o. z siedzibą w K., skoro nieprawidłowości zostały stwierdzone w czasie czynności kontrolnych działań, prowadzonych przez Spółkę. W realiach rozpoznawanej sprawy kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony, co nie jest przedmiotem sporu. Również w ocenie Sądu treść zarządzenie koresponduje z ustaleniami protokołu kontroli.
Przechodząc do oceny zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, wskazać należy, że w świetle art. 2 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. do zadań tej służby należy kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu p.o.ś., w zakresie m.in.: przestrzegania przepisów o ochronie środowiska (lit. a), przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska (lit. b), przestrzegania przepisów o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (lit. j), a także przestrzegania przepisów ustawy o odpadach (lit. l) Wyżej wymienione zadania kontrolne wykonuje Główny Inspektor Ochrony Środowiska, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska oraz upoważnieni przez nich inspektorzy Inspekcji (art. 9 ust. 1d u.i.o.ś.).
Szczególne uprawnienia inspektorów przy wykonywaniu kontroli zostały określone w art. 9 ust. 2 u.i.o.ś. Z kolei z art. 11 u.i.o.ś. wynika, że z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej, przy czym kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej (odpowiednio: kontrolowana osoba fizyczna) może wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi. W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowaną osobę fizyczną, inspektor czyni o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie właściwemu organowi Inspekcji (art. 11 ust. 3 u.i.o.ś.).
Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.i.o.ś. na podstawie ustaleń kontroli Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska może: 1) wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; 1a) wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne; 2) wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną; 3) wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej.
Zgodnie z uwagami poczynionymi na wstępie, sądowa weryfikacja zarządzenia pokontrolnego – tak, jak i innych aktów z zakresu administracji publicznej – prowadzona być może wyłącznie pod względem jego legalności, czyli zgodności z prawem. Badanie legalności zarządzenia oznacza zasadniczo konieczność sprawdzenia, czy w świetle przepisów prawa i w ustalonym stanie faktycznym istniały podstawy do jego wydania – zarówno w wymiarze prawnomaterialnym, jak i proceduralnym.
W ocenie Sądu zaskarżone zarządzenie pokontrolne wszystkim tym wymogom czyni zadość, jego treść koresponduje z ustaleniami poczynionymi w protokole kontroli zaś zarzuty skargi nie podważają legalności zarządzenia pokontrolnego w tym zakresie. Wbrew zarzutom skargi, zarządzenie to odpowiada prawu, i to także w zakresie przyjętych za jego podstawę ustaleń faktycznych, bazujących na ustaleniach kontroli wyczerpująco opisanych i należycie udokumentowanych w Protokole kontroli, mającym status dokumentu urzędowego (tak wyrok NSA z 17 kwietnia 2021 r., II OSK 133/11; Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska. Komentarz, pod red. E.K. Czech, Warszawa 2021, art. 11 Nb 6;tak. też wyrok NSA z 14 lipca 2004 r., OSK 601/04), ze wszystkimi wynikającymi z tego skutkami procesowymi.
Należy jeszcze podkreślić, że przy ocenie legalności zarządzenia pokontrolnego organów Inspekcji nie mogą znaleźć wprost zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż takie zarządzenia nie są wydawane w trybie określonym w k.p.a. (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., II GSK 1009/08, ONSAiWSA 2010, nr 5, poz. 86).
W orzecznictwie utrwalone jest już stanowisko, że do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., nie stosuje się przepisów k.p.a., gdyż jest to postępowanie odrębne (tak wyroki NSA: z 6 maja 2014 r., II OSK 2893/12; z 8 marca 2022 r., III OSK 936/21). Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., strona skarżąca będzie mogła skorzystać, jeśli w związku z naruszeniami wytkniętymi w zarządzeniu pokontrolnym lub na skutek jego niewykonania (niezastosowania się do zawartych w nim wskazań) zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną (por. wyrok NSA z 8 marca 2022 r., III OSK 936/21).
Niepodleganie procedury kontrolnej wprost wymogom k.p.a. nie zwalnia organu z obowiązku rzetelnego wyjaśnienia przed wydaniem zarządzenia pokontrolnego wszystkich prawnie relewantnych okoliczności faktycznych danej sprawy. Albowiem w sprawach, w których dochodzi do wydania aktu administracyjnego o charakterze władczym, ale nie w procedurze normowanej przez k.p.a., obowiązek wnikliwego wyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia da się wyprowadzić w szczególności z przywołanych wyżej zasad: legalizmu oraz demokratycznego państwa prawnego. Z tej ostatniej wynika bardziej szczegółowa zasada ochrony zaufania obywatela do państwa oraz stanowionego i stosowanego przez nie prawa, której konsekwencją musi być z kolei uznanie, że działanie organu władzy publicznej, mieszczące się w prawem przyznanym obszarze kompetencji, ale noszące znamiona arbitralności i niepoddające się kontroli oraz nadzorowi, nie może być uznane za zgodne z prawem. Obowiązek działania zgodnego z prawem, w połączeniu z zasadą zaufania, stwarza po stronie organów władzy publicznej obowiązek uzasadniania ich rozstrzygnięć, które to uzasadnienie musi odnosić się do konkretnego rozstrzygnięcia i nie może być jedynie pozorne. Powyższe oznacza, że choć w postępowaniu zakończonym wydaniem zarządzenia pokontrolnego nie stosuje się wprost przepisów k.p.a., to jednak organ, wydając takie zarządzenie, musi w jego uzasadnieniu wykazać, że działa w granicach prawa, z czego wynika, że jego rozstrzygnięcie nie może być arbitralne. Prawidłowe zarządzenie pokontrolne musi zatem spełnić wymogi funkcjonalnie zbliżone do tych wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 15.11.2018 r., II OSK 1853/18, CBOSA – zawierający analogiczne uwagi w odniesieniu do, wydawanego również poza ramami k.p.a., zarządzenia zastępczego wojewody).
W tym miejscu należy podkreślić, że orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego upowszechnia się stanowisko, zgodnie z którym: "Sąd administracyjny nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli. Wówczas przedmiotem kontroli nie byłoby bowiem zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli. Z powyższych względów do procedury wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów k.p.a. odnośnie ustalenia stanu faktycznego i uzasadnienia, zarówno w stosunku do czynności kontrolnych, jak i wydania zarządzenia pokontrolnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. II OSK 723/12; z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. II OSK 1706/18). W związku z powyższym Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącej, bowiem dotyczyły one kontroli dokonanej w 2022 r. Zarządzenie pokontrolne, w przeciwieństwie do decyzji wymierzającej karę za naruszenie środowiska, ma formę niejako sygnalizacyjną i adresat takiego zarządzenia w zakreślonym terminie jest zobowiązany do wyjaśnienia jakie działania w związku z tym zarządzeniem podjął. Mogą się one jednak sprowadzać do wyrażenia przekonania o braku konieczności podejmowania przez dany podmiot konkretnych działań, z podaniem stosownej argumentacji za tym przemawiającej" (zob. wyrok NSA z 29 kwietnia 2022 r., III OSK 1091/21).
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że z ustaleń kontroli poprzedzającej wydanie zaskarżonego zarządzenia wynika, że Spółka eksploatuje składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, instalacje do mechaniczno - biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych (MBP) składającej się z sortowni odpadów innych niż niebezpieczne oraz kompostowni odpadów ulegających biodegradacji i odpadów pochodzących z sortowni oraz instalację do przetwarzania selektywnie zebranych odpadów komunalnych i opakowaniowych. Spółka prowadzi działalność w oparciu o szereg decyzji wymienionych szczegółowo w protokole kontroli.
Zawarty w pkt 1 zarządzenia pokontrolnego nakaz zaprzestania wykorzystywania odpadów o kodzie 19 12 09, jako warstwy przesypowej i stwierdzone w tym zakresie naruszenia udzielonego Spółce pozwolenia zintegrowanego, jak również instrukcji prowadzenia składowiska odpadów znajduje potwierdzenie w protokole kontroli i stanowiącej załącznik dokumentacji zdjęciowej. Organ dokonał wskazanych ustaleń na podstawie oględzin składowiska oraz wyjaśnień i danych przekazanych przez Spółkę. Polemika w tym zakresie (co do prawidłowości ustaleń kontroli) zawarta w skardze nie może mieć wpływu na ocenę zasadności zaskarżonego zarządzenia, a to ze względu na wskazane wyżej niebadanie przez Sąd legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli.
Również zawarty w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego nakaz przyjmowania do składowania na składowisku odpadów, wyłącznie odpadów spełniających kryteria określonych w obowiązujących przepisach również znajduje odzwierciedlenie w ustaleniach organu dotyczących składowania odpadów pochodzących między innymi z F. Sp. z o.o. w Z. Organ w sposób jasny przedstawił argumenty na poparcie swojego stanowiska.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w pkt 3 zarządzenia pokontrolnego zaznaczyć należy, iż organ wystąpił do Centralnego Laboratorium Badawczego GIOŚ Oddział K. (CLB) pismem z dnia 31 października 2024 r. celem wyjaśnienia kwestii badań podniesionych przez Spółkę w piśmie z dnia 28 października 2024 r. zatytułowanym "Stanowisko dotyczące protokołu kontroli nr[...]". Z pisma CLB z dnia 20 listopada 2024 r. wynika, iż dochowane zostały wszelkie normy dotyczące postępowania z próbkami i nie ma podstaw do kwestionowania wyniku ani rzetelności wykonanych analiz. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, stanowisko organu zawarte w zaskarżonym zarządzeniu znajduje odzwierciedlenie w ustaleniach protokołu kontroli.
Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie pkt 6 zarządzenia pokontrolnego nakazującym prowadzić ewidencję odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym dla odpadów o wskazanych kodach oraz zaprzestać prowadzenia w BDO ewidencji odpadu 10 10 10, którym faktycznie Spółka nie gospodaruje stwierdzić należy, że sama skarżąca wyjaśniła rozbieżności w prowadzonej przez nią ewidencji odpadów i dokonała w tym zakresie korekt. Powyższe dowodzi, że ewidencja odpadów była nieprawidłowo prowadzona. Ustalenia dokonane przez organ, szczegółowo opisane w protokole kontroli, stanowiły podstawę nakazu zawartego pkt 6 zarządzenia pokontrolnego. Przedmiotowy punkt zarządzenia ma charakter sygnalizacyjny i wskazuje na obowiązek sporządzania sprawozdań w sposób rzetelny, czyli zgodny ze stanem faktycznym.
Podsumowując stwierdzić należy, że co do pkt 1, pkt 2 pkt 3 i pkt 6 zaskarżonego zarządzenie pokontrolnego zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Ponadto zarządzenie pokontrolne nie nakłada na skarżącą nowego obowiązku, a jedynie nakazuje prowadzić działalność w sposób zgodny z przepisami, a tym udzielonymi Spółce pozwoleniami.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło