II SA/Gl 239/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-05-14
Skład orzekający: Grzegorz Dobrowolski, Beata Kalaga-Gajewska, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla budowy sieci elektroenergetycznej i stacji transformatorowej może zostać wydana pomimo braku planu miejscowego i czy organ jest zobowiązany do analizy alternatywnych przebiegów inwestycji lub uwzględnienia interesów właścicieli nieruchomości?Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest decyzją uznaniową, a jej ustalenia są zależne od regulacji prawnych. Organ nie jest uprawniony do zmiany zaproponowanej trasy inwestycji liniowej ani do badania zasadności samej inwestycji czy jej wpływu na prawo własności. Ochrona interesów właścicieli następuje na etapie późniejszych postępowań, np. poprzez odszkodowanie.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla budowy sieci elektroenergetycznej i stacji transformatorowej. Spółdzielnia zarzucała naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując na brak analizy potrzeb lokalnych, możliwość alternatywnego przebiegu sieci oraz naruszenie interesu społecznego. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 grudnia 2024 r. nr SKO.UL/41.7/433/2024/18024/RS w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 7 sierpnia 2024 r., złożonym do Prezydenta Miasta K., T. S.A. z siedzibą w K. (dalej: "inwestor") domagał się ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 25 września 2024 r., nr [...] ustalił dla inwestora lokalizację kablowej sieci elektroenergetycznej SN/nN oraz kontenerowej stacji transformatorowej SN/nN w K., w rejonie ulic [...], [...], [...], [...], [...] , [...], [...], [...], [...],[...](k. 126 akt administracyjnych).
[...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w K. (dalej: "Spółdzielnia"), będąca właścicielem działki nr [...] , objętej planowaną inwestycją, złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Akcentowała, że w sprawie naruszono art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, w skrócie: "u.p.z.p."), poprzez brak urzeczywistnienia jej potrzeb na poziomie gminnym. Celem przedsięwzięcia jest bowiem zaspokojenie interesu prywatnego polegającego na realizacji wielomieszkaniowego budynku w miejscu, gdzie wcześniej istniało przyłącze energii elektrycznej i funkcjonował bank. Dodatkowo wywiodła, że istnieje możliwość alternatywnego przebiegu sieci energetycznej, wiodącej po terenach należących do Miasta i Gminy K., nie naruszając tym interesu podmiotów trzecich, czyli również Spółdzielni, co potwierdza odrębne postępowanie zawnioskowane przez inwestora i obwieszczone w dniu [...] 2024 r. Domagała się w związku z tym uchylenia decyzji organu I instancji i uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez jego pominięcie oraz naruszenia interesu społecznego obywateli w zakresie realizacji potrzeb parkingowych dla planowanej inwestycji, która ma zaspakajać jedynie potrzeby prywatnego właściciela nieruchomości gruntowej, na której ma powstać wielomieszkaniowy budynek.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r., nr SKO.UL/41.7/433/2024/18024/RS, wydaną na podstawie art. 50 ust. 1 u.p.z.p. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1, art. 2, art. 17-18 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 25 września 2024 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 pkt 5 u.p.z.p. przez "inwestycję celu publicznego" należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny), bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, w skrócie: "u.g.n."). Celem publicznym jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. W ocenie Kolegium realizacja planowanej inwestycji jest działaniem o znaczeniu lokalnym. Sieć elektroenergetyczna ma służyć części społeczności lokalnej a nie wybranemu podmiotowi. W analogicznych sprawach sądownictwo administracyjne jednoznacznie uznawało, że budowa fragmentu sieci lub nawet przyłączy stanowi realizację zadania o znaczeniu lokalnym (por. wyroki WSA: w Krakowie z dnia 3 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 341/19 i w Poznaniu z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1007/12). Planowana inwestycja nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 poz. 1839). Tym samym nie jest wymagane uzyskanie dla niej decyzji środowiskowej. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie uprawnia inwestora do rozpoczęcia prac budowlanych. Nie określa się szczegółowego przebiegu linii elektroenergetycznej, ani szczegółowego miejsce posadowienia stancji transformatorowej, lecz wskazuje działki przez które będzie przebiegała. Nie pozwala przy tym na zajęcie przez inwestora cudzych działek i wykonywanie na nich jakichkolwiek prac. Kolegium, w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym podkreśliło, że "w sytuacji, gdy we wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego inwestor określił proponowany przebieg inwestycji liniowej z wykorzystaniem oznaczonych nieruchomości, to właściwy organ rozpoznający ten wniosek nie jest uprawniony do zmiany zaproponowanej w nim trasy przebiegu inwestycji liniowej" (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2874/14). Nie jest rolą organów ustalenie zasadności inwestycji, ani badanie ewentualnego ograniczenie prawa własności. Prawo własności nie jest prawem "niezbywalnym" i może zostać ograniczone. Jak wynika z art. 140. ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, w skrócie: "k.c.") w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Wśród wielu ustaw szczególnych, które wprowadzają ograniczenia prawa własności, można wymienić w szczególności: ustawę z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r, o gospodarce nieruchomościami, ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, ustawę z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ustawę z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawę z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (por. Teresa A. Filipiak w Komentarz do art. 140 Kodeksu cywilnego, system informacji prawnej LEX). Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zatem także i decyzja lokalizująca inwestycję celu publicznego, jest aktem stosowania prawa. Ma charakter deklaratoryjny, gdyż organ stwierdza w niej jedynie, czy w świetle powszechnie obowiązującego prawa dopuszczalna jest realizacja danej inwestycji na wskazanym przez inwestora terenie. W konsekwencji, jak podkreśla NSA w wyroku z dnia 3 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2202/10, organ nie ma uprawnień kształtujących, w tym nie może w omawianej decyzji wprowadzać według własnego uznania samoistnych ograniczeń dla inwestora wyprowadzonych z norm ogólnych zawartych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. Rozstrzygnięcie określa możliwy (potencjalny) dopuszczalny sposób zmiany zagospodarowania danego terenu w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wykonanie projektowanej inwestycji wymaga jeszcze pozwolenia na budowę, które konkretnie umiejscowi daną inwestycję na działce przy uwzględnieniu wszystkich przepisów szeroko rozumianego prawa budowanego. To właśnie na etapie pozwolenia na budowę uwzględnia się w szczególności zasady poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Decyzja o ustaleniu inwestycji celu publicznego nie rodzi prawa do terenu oraz nie narusza prawa własności osób trzecich (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1280/13). Z tego względu na etapie postępowania o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego inwestor nie musi dysponować nieruchomością na cele budowlane (np. zgodą właścicieli). Natomiast po uzyskaniu decyzji nie może rozpocząć inwestycji dopóki nie uzyska tytułu prawnego do nieruchomości. Zgodnie z art. 58 ust. 2 u.p.z.p. jeżeli decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wywołuje skutki, o których mowa w art. 36, to przepisy art. 36 oraz art. 37 u.p.z.p. stosuje się odpowiednio. Zatem ustawodawca dopuszcza sytuacje, w których decyzje o lokalizacji inwestycji celu publicznego powodują obniżenie wartości nieruchomości. W tej sytuacji właściciel nieruchomości ma możliwość uzyskania odszkodowania oraz może żądać wykupienia części lub całości nieruchomości, względnie może domagać się otrzymania nieruchomości zamiennej.
W skardze z dnia 15 stycznia 2025 r. Spółdzielnia, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie wyżej opisanej decyzji Kolegium oraz decyzji organu I instancji, a także przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 pkt 5 i art. 50 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 140 k.p.a., poprzez nie dokonanie analizy, czy planowana inwestycja może być wykorzystywana dla potrzeb lokalnych, oraz czy istnieje już w tym obszarze infrastruktura elektroenergetyczna.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. pełnomocnik Spółdzielni podtrzymał zarzuty skargi i powołał się na analogię obecnie rozpatrywanej sprawy z treścią uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2025 r. o sygn. akt II SA/Po 569/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, w skrócie: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie kablowej sieci elektroenergetycznej SN/nN oraz kontenerowej stacji transformatorowej SN/nN w K., w rejonie ulic[...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].
W świetle art. 50 ust. 1 u.p.z.p. inwestycja celu publicznego jest lokalizowana na podstawie planu miejscowego, a w przypadku jego braku - w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Zgodnie z art. 2 pkt 5 u.p.z.p. przez "inwestycję celu publicznego" należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że przepis art. 6 pkt 1 u.g.n. wśród celów publicznych wymienia wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji; a także budowę i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 6 pkt 2 u.g.n.).
W kontekście powołanych przepisów trzeba stwierdzić, że na pojęcie "inwestycji celu publicznego" składają się dwa elementy, których łączne wystąpienie jest warunkiem koniecznym takiego rodzaju inwestycji. Pierwszy element stanowi określenie przedmiotu inwestycji, jakim jest realizacja celu publicznego wskazanego w art. 6 u.g.n., a drugi element stanowi lokalne (gminne) lub ponadlokalne (powiatowe, wojewódzkie i krajowe) znaczenie inwestycji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych bezspornym pozostaje, że przywołana i opisana już wcześniej budowa jest inwestycją celu publicznego, wymagającą wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jest to bowiem zamierzenie inwestycyjne w zakresie budowy i utrzymania urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dostępnej dla ogółu użytkowników, a więc posiada status urządzenia łączności publicznej. Budowa takiej instalacji służy interesowi publicznemu oraz realizacji inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 4 i 5 u.p.z.p.
Zaakcentowania wymaga także i to, że art. 6 pkt 2 u.g.n. nie uzależnia istnienia celu publicznego od ilości odbiorców energii elektrycznej. Ilościowych ograniczeń nie zawiera także art. 2 pkt 5 u.p.z.p. Treść tego przepisu pozwala na przyjęcie, że możliwość zapewnienia określnym działkom energii elektrycznej ma znaczenie lokalne bo ma wpływ na określony rozwój gminy na określonym jej terenie (por. wyrok NSA z 19 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 2768/20).
W tym miejscu dostrzec przyjdzie, że w dalszej czasowo perspektywie planowana inwestycja ma służyć więcej niż jednemu odbiorcy, a więc ma znaczenie lokalne dla przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, a tym samym doniosłość dla mieszkańców ulic wymienionych w decyzji organu I instancji.
Ustalenie charakteru inwestycji jako inwestycji realizującej cel publiczny przy jednoczesnym braku planu miejscowego dla obszaru, na którym zaplanowano tę inwestycję, co w niniejszej sprawie nie jest przedmiotem sporu, uzasadniało wystąpienie o uzyskanie decyzji określonej w art. 50 ust. 1 u.p.z.p.
Zgodnie z art. 52 ust. 1 i 2 u.p.z.p. ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego następuje na wniosek inwestora. Wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego powinien zawierać:
1) określenie granic terenu objętego wnioskiem, przedstawionych na kopii mapy zasadniczej lub, w przypadku jej braku, na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy, i obszaru, na który ta inwestycja będzie oddziaływać, w skali 1:500 lub 1:1.000, a w stosunku do inwestycji liniowych również w skali 1:2000;
2) charakterystykę inwestycji, obejmującą:
a) określenie zapotrzebowania na wodę, energię oraz sposobu odprowadzania lub oczyszczania ścieków, a także innych potrzeb w zakresie infrastruktury technicznej, a w razie potrzeby również sposobu unieszkodliwiania odpadów,
b) określenie planowanego sposobu zagospodarowania terenu oraz charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym przeznaczenia i gabarytów projektowanych obiektów budowlanych oraz powierzchni terenu podlegającej przekształceniu, przedstawione w formie opisowej i graficznej,
c) określenie charakterystycznych parametrów technicznych inwestycji oraz dane charakteryzujące jej wpływ na środowisko.
Jak wynika z akt sprawy, planowana we wniosku inwestycja obejmuje budowę kablowej sieci elektroenergetycznej SN/nN oraz kontenerowej stacji transformatorowej SN/nN. W tym zakresie wniosek zawiera wszystkie niezbędne dane jak i załączniki. Z tych też względów, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, wniosek był kompletny i upoważniał do wydania decyzji.
Zgodnie z art. 54 u.p.z.p. decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego określa:
1) rodzaj inwestycji;
2) warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z przepisów odrębnych, a w szczególności w zakresie:
a) warunków i wymagań ochrony i kształtowania ładu przestrzennego,
b) ochrony środowiska i zdrowia ludzi oraz dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej,
c) obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji,
d) wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich,
e) ochrony obiektów budowlanych na terenach górniczych;
3) linie rozgraniczające teren inwestycji, wyznaczone na mapie w odpowiedniej skali, z zastrzeżeniem art. 52 ust. 2 pkt 1.
W podjętym rozstrzygnięciu tym w sposób wystarczający ustalono i opisano parametry planowanej inwestycji. W konsekwencji uznano, że nie ma aktualnie obowiązku uzyskania, przed wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie bowiem z art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (aktualny publikator: Dz.U. z 2024 r. poz. 1112, zwanej dalej: "u.i.ś."), uzyskanie tej decyzji jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Stosownie do treści art. 53 ust. 4 u.p.z.p. projekt decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego, sporządzony przez uprawnionego urbanistę, podlegał także uzgodnieniom z innymi organami.
Zgodnie z art. 56 u.p.z.p. nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Nie można również uzależniać wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego od zobowiązania się wnioskodawcy do spełnienia nieprzewidzianych odrębnymi przepisami świadczeń lub warunków - art. 52 ust. 3 u.p.z.p. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest decyzją uznaniową, lecz jej ustalenia są zależne od regulacji prawnych dotyczących projektowanego zamierzenia inwestycyjnego i obszaru, na którym takie zamierzenie ma być zlokalizowane.
Decyzja ta stanowi zatem prawnie określoną formę oceny dopuszczalności lokalizacji inwestycji w danym miejscu, w świetle powszechnie obowiązującego prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3398/18). Aby odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji w sposób wnioskowany przez inwestora, organ musi wykazać jej niezgodność z przepisami prawa. Ocenia zatem legalność lokalizacji inwestycji w danym miejscu i nie ma kompetencji do oceny celowości, czy też słuszności ewentualnej realizacji inwestycji celu publicznego na nieruchomości, która na tym etapie procesu inwestycyjnego stanowi własność prywatną. Kontrola takiej decyzji nie może zatem obejmować celowości podjęcia danej inwestycji w konkretnym kształcie i na danym terenie, gdyż rozstrzygnięcie sprawy determinowane jest faktem, że planowane przedsięwzięcie jest inwestycją celu publicznego, w rozumieniu art. 6 u.g.n.
Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego stanowi zatem prawnie określoną formę oceny dopuszczalności lokalizacji inwestycji w danym miejscu, w świetle powszechnie obowiązującego prawa. Z treści art. 56 u.p.z.p. wynika jasno, że jeśli w sprawie nie zostanie wskazany konkretny odrębny przepis prawa materialnego, z którym nie jest zgodna decyzja lokalizacyjna, to organy administracji nie mogą odmówić wydania takiej decyzji.
Bezzasadne okazały się również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów regulujących zasady zbierania i oceny materiału dowodowego (tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Ocena zasadności tych zarzutów musi być prowadzona z uwzględnieniem relewantnych norm prawa materialnego. To bowiem prawo materialne determinuje okoliczności istotne dla sprawy, które powinny być przedmiotem postępowania dowodowego prowadzonego przez organ administracji publicznej w danej sprawie. W tym kontekście należy zauważyć, że obowiązujące przepisy dotyczące ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 50 i następne u.p.z.p.) nie wprowadzają obowiązku przedstawiania przez inwestora wariantów planowanej inwestycji, jak również wykazywania, że przeprowadzenie danej inwestycji celu publicznego nie jest możliwe na gruntach stanowiących mienie Spółdzielni.
Podobnie, brak jest prawnego obowiązku uzyskiwania zgody właściciela nieruchomości, na której ma powstać sporna inwestycja celu publicznego. Wprowadzenie wymogu zgody właściciela nieruchomości podważałoby zresztą w ogóle cel instytucji lokalizacji inwestycji celu publicznego, którym jest efektywna realizacja władztwa administracyjnego poprzez określenie przeznaczenia danej nieruchomości pod inwestycję realizującą określone interesy publiczne (por. art. 2 pkt 5 oraz art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 6 u.g.n.). Kolejnym etapem tej inwestycji jest wywłaszczenie nieruchomości lub ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w ramach procedur administracyjnych przewidzianych w art. 112 i nast. u.g.n.
Organ może nie uwzględnić podania inwestora, jeżeli dana inwestycja nie może być uznana za inwestycję celu publicznego albo inwestycja ta jest niezgodna z przepisami odrębnymi. Przy czym przez przepisy odrębne w rozumieniu art. 56 u.p.z.p. rozumie się przepisy powszechnie obowiązującego prawa, które przewidują określone wymogi dla danego rodzaju inwestycji celu publicznego, a także przepisy wprowadzające ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu. Zwykle tego rodzaju ograniczenia znajdują się m.in. w przepisach z zakresu ochrony środowiska, ochrony przyrody, ochrony zabytków lub prawa wodnego. W tym kontekście za przepis odrębny w rozumieniu art. 56 u.p.z.p. nie może być uznany art. 140 kodeksu cywilnego, czyli przepis regulujący treść i zakres prawa własności.
Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że organ właściwy do wydania decyzji lokalizacyjnej nie jest uprawniony do analizowania, czy lokalizacja inwestycji celu publicznego w miejscu wskazanym przez inwestora jest zasadna czy też nie. Brak możliwości takiej analizy zachodzi również wtedy, jeśli inna lokalizacja inwestycji byłaby korzystniejsza z punktu widzenia właścicieli nieruchomości, przez które ma przebiegać (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 2633/23; z 24 marca 2022 r. sygn. akt II OSK 990/21; 4 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1702/22; 25 października 2023 r. sygn. akt II OSK 1382/22).
Ochrona interesów materialnoprawnych właściciela nieruchomości następuje w takim przypadku m.in. poprzez możliwość uzyskania odszkodowania z tytułu ewentualnego spadku wartości nieruchomości na skutek zmiany jej przeznaczenia decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. art. 58 ust. 2 u.p.z.p. oraz np. T. Bąkowski [w:] Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Kraków 2004, teza 5 do art. 58), a także poprzez prawo do uzyskania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości lub ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (por. art. 128 u.g.n.).
Również w podanym na rozprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Po 569/24 nie można dostrzec analogii z obecnie rozpatrywaną sprawą, bowiem dotyczył on odmiennego stanu faktycznego (przyłączenia zasilania dla jednego budynku jednorodzinnego), jak też wad procesowych w postaci braku uzasadnienia prawnego podjętych rozstrzygnięć.
Zważywszy na wyżej poczynione rozważania organy administracji publicznej obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego, który nie wymagał uzupełnienia, jak też w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania oraz niedokładnego przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego.
Zdaniem Sądu, w obu decyzjach prawidłowo wskazano kryteria, którymi organy kierowały się wydając kwestionowane rozstrzygnięcia.
W konsekwencji za chybiony uznać należy zarzut naruszenia omówionych powyżej przepisów prawa materialnego.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, również z urzędu dokonał kontroli wydanych w niniejszej sprawie decyzji oraz nie dopatrzył się takich ich wad, które mogłyby stanowić podstawę do jej uwzględnienia.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło