II SA/Gl 244/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uprawnień pokierowania pojazdami w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W skardze z dnia 25 lutego 2016 r. J. S. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną i na skomplikowany, w jego ocenie, charakter niniejszej sprawy. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 kwietnia 2016 r. skarżący nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W treści tego formularza oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, posiada mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 37,82 m2, garaż murowany oraz samochód osobowy [...], rok produkcji [...], o wartości około 8.000 zł. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych. Wnioskodawca dodał, że pobiera świadczenie emerytalne, w kwocie netto 3.000 zł. Jego małżonka natomiast również uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego, w kwocie netto 1.500 zł. Wskazał przy tym, że ponosi koszty z tytułu czynszu (300 zł), opłaty za energię elektryczną (100 zł), za paliwo gazowe (100 zł), a nadto w ramach ubezpieczenia, napraw bieżących pojazdu, zakupu środków czystości oraz "innych niezbędnych artykułów". W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku J. S. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W formularzu "PPF" wnioskodawca nie określił zakresu swojego żądania, jednak jego wcześniejsze wywody zawarte w skardze nie pozostawiają wątpliwości, że domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie pełnomocnika. Zdaniem rozpoznającego wniosek strona nie spełnia przywołanych wyżej kryteriów, od których ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia uwzględnienie zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może więc zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Nie budzi zatem wątpliwości, że instytucja prawa pomocy przewidziana została w celu zapewnienia realizacji prawa do sądu osobom ubogim. Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Z jego oświadczeń wynika bowiem, że zarówno on sam jak i jego małżonka uzyskują słały dochód z tytułu świadczeń emerytalnych, których suma netto wynosi 4.500 zł, co trudno uznać za kwotę niską zważywszy, iż prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie podnosił przy tym, aby zachodziły w jego przypadku okoliczności mogące świadczyć o wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej (jak np. niepełnosprawność w stopniu znacznym, ciężka obłożna choroba, straty poniesione w wyniku katastrofy lub klęski żywiołowej itp.), czy też, aby miał ponosić ponadprzeciętne koszty koniecznego utrzymania. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy umożliwia wygenerowanie środków wystarczających na uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie niniejszego postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi, w kwocie 200 zł, jak również na opłacenie fachowego pełnomocnika z wyboru - o ile jego udział w sprawie skarżący uważa za niezbędny, bez ryzyka uszczerbku w niezbędnych potrzebach tej rodziny. Mając na względzie powyższe, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.