II SA/Gl 578/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-10-18
Skład orzekający: Piotr Broda, Andrzej Matan, Artur Żurawik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, może być wydany dokument prawa jazdy kategorii C, jeśli zakaz ten nie obejmuje bezpośrednio kategorii C?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji, ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie tej nowelizacji. Zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B obejmuje również inne kategorie, takie jak C, w celu zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Odmowa wydania dokumentu prawa jazdy kategorii C ma charakter administracyjny i prewencyjny, a nie karny, i nie stanowi naruszenia zakazu ponownego karania ani prawa do sądu.Stan faktyczny
Skarżący K. B. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C. Organ pierwszej instancji odmówił wydania dokumentu, powołując się na prawomocny wyrok sądu orzekający zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B obejmuje również inne kategorie, w tym C, w celu zapewnienia bezpieczeństwa. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji i ustawy o kierujących pojazdami, twierdząc, że zakaz kategorii B nie powinien uniemożliwiać wydania dokumentu kategorii C.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 10 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 978 z późn. zm. – dalej u.k.p.), § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 231 z późn. zm.), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej k.p.a.), postanowił odmówić K. B. wydania dokumentu prawa jazdy kategorii C.
W uzasadnieniu podano m. in., że w dniu 14 listopada 2016 r. wpłynął wniosek złożony przez pełnomocnika strony o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C. W wyniku weryfikacji akt kierowcy organ stwierdził, iż na mocy wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], orzeczono wobec K. B. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B prawa jazdy na okres 3 lat. Decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. zostały też mu cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, w zakresie prawa jazdy kategorii C.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik K. B., zaskarżając ją w całości. Zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 u.k.p., poprzez uznanie, że w okresie obowiązywania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B kierującemu nie może zostać wydany nowy dokument prawa jazdy w zakresie uprawnień C, które kierujący posiadał w chwili orzekania środka karnego i które nigdy nie zostały mu cofnięte.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (SKO) decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podano m. in., że wykładnia celowościowa art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. pozwala twierdzić, że na podstawie tego przepisu starosta jest zobligowany do niewydawania prawa jazdy kategorii między innymi: A, C, C+E w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, przy czym zakaz ten odnosi się nie tylko do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii (innego niż kategoria B), w czasie trwania zakazu, ale dotyczy również kierowców posiadających już takie uprawnienia - przez wstrzymanie możliwości ich wykonywania na czas trwania zakazu sądowego, orzeczonego co do pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby - w okresie obowiązywania zakazu - wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości.
Skargę na powyższą decyzję SKO złożył pełnomocnik K. B., zaskarżając ją w całości. Zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez zastosowanie przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości;
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości;
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a., poprzez wykroczenie poza granice uprawnień przewidzianych stosownymi przepisami i wydanie decyzji bez uwzględnienia interesu strony oraz z pominięciem treści prawomocnego wyroku skazującego wydanego w niniejszej sprawie, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości;
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] roku, nakazanie temu organowi wydanie skarżącemu dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii C oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podano m. in., że stanowiące materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r. są, w ocenie skarżącego, ewidentnie niezgodne z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej w zakresie, w jakim pozbawiają osoby uprzednio posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia. W niniejszej sprawie istnieje zatem konieczność odwołania się wprost do przepisów Konstytucji. Art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 narusza zasadę zakazu ponownego karania za to samo zdarzenie, to jest zasadę ne bis in idem, wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawa. Naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej ma miejsce także poprzez naruszenie zasad prawidłowej legislacji skutkujących ustanowieniem przepisów pozostających we wzajemnej sprzeczności i mogących skutkować wprowadzaniem obywateli w błąd co do ich sytuacji prawnej i zastawianiem na nich przez prawodawcę swoistych pułapek. Zauważyć bowiem należy, iż w art. 42 Kodeksu karnego (w skrócie k.k.) prawodawca pozostawił sądowi rozstrzygnięcie, czy wobec sprawcy, w konkretnym stanie faktycznym, należy orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, czy też ograniczyć zakres tego zakazu. Sądy powszechne z takiej możliwości korzystają wskazując, że z uwagi na ratio legis przepisu art. 42 §2 k.k., w powiązaniu z okolicznościami sprawy, nie w każdej sprawie jest konieczne orzekanie zakazu w pełnym zakresie. Regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. narusza także z podobnych powodów art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 oraz art. 175 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Dochodzi bowiem do oczywistego naruszenia zasady podziału i równowagi władz, w tym władzy ustawodawczej i sądowniczej, bowiem przyjęte rozwiązanie ustawowe godzi w autonomię sądu karnego w zakresie kształtowania represji karnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W świetle art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.
Wg art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Ustawa w tym zakresie weszła w życie w dniu 25 października 2014 r. Skarżący został skazany za czyn z art. 178a §1 k.k. prawomocnym wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2016 r., zatem przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w nowym brzmieniu ma do niego zastosowanie.
Nowelizacja, zdaniem przeważającej linii orzeczniczej, w istocie nie zmieniła wymowy art. 12 ust. 2 u.k.p., a jedynie stanowiła swoiste doprecyzowanie brzmienia przepisu w celu uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych. Już w poprzednim stanie prawnym zwykle przyjmowano, że błędne byłoby takie interpretowanie art. 12 ust. 2 ustawy, które prowadziłoby do zniweczenia celu przepisu, jakim było (i jest obecnie) zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom dróg.
I tak, w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrażając identyczny pogląd, wskazał dodatkowo, porównując brzmienie art. 12 ust. 2 z okresu sprzed i po nowelizacji, iż: "Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym stanie prawnym regulującym omawianą kwestię. Art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (...) nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami (...). W porównaniu do poprzedniej treści dodane zostały słowa: »lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie«. Z uzasadnienia projektu do ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 1957) wynika, że proponowane zmiany mają na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Pozwala to przyjąć, iż we wskazanym zakresie nowelizacja miała na celu doprecyzowanie przepisów rodzących trudności interpretacyjne w praktyce i w orzecznictwie sądowym, w tym poprzez nadanie art. 12 ust. 2 nowego brzmienia, eliminującego wątpliwości w kwestii, czy przepis ten obejmuje swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały."
W pełni podzielając wyrażone w powyżej przywołanym orzecznictwie przekonanie, zdaniem tut. Sądu prawidłowo co do meritum organ I instancji odmówił dokonania zwrotu dokumentu prawa jazdy kat. C, poprawnie w konsekwencji Kolegium rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy. Zarówno postępowanie przed organem I instancji, jak też postępowanie odwoławcze, odpowiadały wymogom k.p.a., a sprawa wbrew twierdzeniom skargi, podlegała wnikliwej analizie. Zaskarżona decyzja odpowiada nadto wymogom art. 107 § 3 k.p.a., zawierając wszystkie wskazane w tym przepisie elementy, pozwalając zrekonstruować sposób rozumowania organu.
Nie można mówić o wydaniu rozstrzygnięcia wbrew treści art. 42 Kodeksu karnego. Organy nie rozszerzyły bowiem orzeczonej wyrokiem kary (środka karnego) za występek, bowiem nie leży to w ich właściwości, a jedynie, na podstawie norm prawa administracyjnego, zastosowały konstrukcję przewidzianą w ustawie o kierujących pojazdami, jako skutek orzeczenia przez sąd karny odpowiedniego zakazu. Organy też nie naruszyły art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego (stanowiącego, iż "Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu"). Obecnym przedmiotem postępowania nie jest decyzja dot. uprawnień lecz decyzja w przedmiocie odmowy wydania (zwrotu) dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii nieobjętych orzeczonym w wyroku zakazem (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 lutego 2016 r., sygn. II SA/Gl 1033/15; wyrok WSA w Białymstoku z 6 października 2015 r., II SA/Bk 369/15; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 października 2015 r., II SA/Bd 876/15). Czym innym jest posiadanie, bądź nieposiadanie uprawnień do prowadzenia pojazdów (bądź ich cofanie), a czym innym kwestia posiadania dokumentu prawa jazdy (por. uzupełniająco art. 94 §1 i 95 Kodeksu wykroczeń, które odnoszą się osobno do obu kwestii).
Ustawodawca ma prawo wiązać ze skazaniem karnym określone skutki i przepisy tego rodzaju mają zastosowanie nawet, jeśli nie orzeczono w wyroku sądowym określonego zakazu. Przyjmuje się bowiem, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa nie może np. wykonywać określonego zawodu, prowadzić określonej działalności gospodarczej (np. taksówkarze w razie skazania za czyny przeciwko życiu, zdrowiu, wolności seksualnej, czy obyczajności), zasiadać w organach spółek, ewentualnie np. prowadzić pojazdów mechanicznych. Nie jest to skutek wynikający bezpośrednio z orzeczenia sądowego, ale z ustawy, jako konsekwencja prawomocnego skazania. Nie ma tu mowy o rozszerzaniu zakresu orzeczonego przez sąd powszechny środka karnego, bądź o podważaniu jego orzeczenia. Nie może być mowy o podwójnym karaniu, skoro odmowa zwrotu dokumentu prawa jazdy określonej kategorii ma charakter administracyjny (by prewencyjnie chronić innych uczestników ruchu), a zakaz z art. 42 k.k. ma charakter karny (sankcyjny). Są to zatem uregulowania wynikające z różnych reżimów odpowiedzialności za popełniony czyn.
Trudno też podzielić zarzut o naruszeniu prawa do sądu z art. 45 ust. 1 Konstytucji, skoro skarga do WSA została wniesiona i rozpoznana. Sąd przy tym kontroluje przebieg całego postępowania administracyjnego. Z kolei w inne postępowania oraz orzeczenia sądowe z ww. powodów nie było tu żadnej niedopuszczalnej ingerencji. Z powyższych powodów nie naruszono także zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), zasady podziału władzy (art. 10 ust. 1 Konstytucji), zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) i zasady sądowego wymiaru sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji). Priorytetem jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a przez to ochrona życia i zdrowia innych osób, uczestników ruchu drogowego. Osoby łamiące umyślnie przepisy i popełniające przestępstwa (art. 178a §1 k.k. ma charakter umyślny) winny liczyć się z konsekwencjami swych czynów, nie tylko karnymi, ale również administracyjnymi. Poglądy przeciwne, wyrażone np. w wyroku WSA w Poznaniu z 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Po 1034/16, z powyższych względów, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia skargi.
W kontekście przywołanego w skardze orzeczenia WSA w Poznaniu z 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Po 1034/16, należy mieć na względzie dalsze uwagi. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK 2000/6/189, wskazano, że w obowiązującym stanie konstytucyjnym bezpodstawne jest stanowisko dopuszczające odmowę zastosowania przez sąd orzekający normy ustawowej ze względu na jej sprzeczność z normą konstytucyjną i orzeczenie bezpośrednio na podstawie regulacji konstytucyjnej. Stanowisko takie – jak twierdzi TK – nie znajduje uzasadnienia w wyrażonej w Konstytucji zasadzie bezpośredniego stosowania jej przepisów (art. 8 ust. 2), ani w przepisie przewidującym podległość sędziego w sprawowaniu urzędu tylko konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1). Sędzia, podlegając Konstytucji, nie jest zwolniony z podległości ustawie zwykłej. TK w wyroku z dnia 31 stycznia 2001 r., sygn. P 4/99, OTK 2001/1/5, doprecyzowuje, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Art. 188 Konstytucji zastrzega do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego orzekanie w wymienionych w nim sprawach bez względu na to, czy rozstrzygnięcie ma mieć charakter powszechnie obowiązujący, czy też ma ograniczać się tylko do indywidualnej sprawy. Domniemanie zgodności ustawy z konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca.
Z kolei NSA w wyroku z 19 października 2010 r., sygn. II FSK 1169/10, orzekł, że "(...) nie jest rzeczą sądu administracyjnego podważanie zgodności z Konstytucją przepisów rangi ustawowej, chyba że chodzi o przypadek tzw. wtórnej niekonstytucyjności przepisu ustawy, albo też oczywistej niezgodności takiego przepisu z Konstytucją."
Zatem sędziowie podlegają nie tylko Konstytucji, ale też ustawom, przez co w razie sprzeczności przepisu ustawy z Konstytucją sąd winien, co do zasady, wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym (w niniejszej sprawie z podanych na wstępie powodów brak jest ku temu przesłanek). Wyjątkiem byłyby te sytuacje, kiedy np. uchwalono przepisy zbieżne z tymi, które były już wcześniej uznane za sprzeczne z Konstytucją. Sąd mógłby również ewentualnie zakwestionować samodzielnie te przepisy ustawowe, które nie podlegają kognicji TK jako przepisy, które utraciły moc obowiązującą, choć w oparciu o ich analizę konieczne jest wydanie orzeczenia, co nierzadko czynią sądy administracyjne. Wg art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 2072), Trybunał na posiedzeniu niejawnym wydaje bowiem postanowienie o umorzeniu postępowania jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał. Wg ust. 3 omawianego przepisu Trybunał nie umarza postępowania z przyczyny, o której mowa w ust. 1 pkt 4, jedynie wtedy, gdy wydanie orzeczenia w postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw (zob. też M. Florczak – Wątor, Horyzontalny wymiar praw konstytucyjnych, Kraków 2014, s. 337 – 339).
Gdyby przyjąć za słuszną koncepcję, że sąd może we własnym, szerokim zakresie, jak sugeruje się w skardze, odmówić zastosowania przepisu ustawy, który uznaje za niekonstytucyjny, bez konieczności zadania pytania prawnego, to Trybunał zasadniczo wszystkie sprawy zainicjowane pytaniami prawnymi powinien umorzyć. Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym Trybunał na posiedzeniu niejawnym wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania m. in., gdy wydanie orzeczenia jest zbędne. Jest to konsekwencja m. in. art. 193 Konstytucji RP wg którego każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, jeżeli od odpowiedzi na nie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przyjmując, iż sądy mogą tu działać we własnym, szerokim zakresie, wskazanym w skardze, niezależnie i wręcz konkurencyjnie od Trybunału Konstytucyjnego, oceniając konstytucyjność ustaw i odmawiając ich stosowania, wydanie przez TK orzeczenia byłoby dla rozstrzygnięcia sprawy przed sądem niewątpliwie każdorazowo zbędne. Byłaby to interpretacja niwecząca sens konstytucyjnych uregulowań dotyczących roli i zakresu kompetencji Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 6, 7, 8, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 2, 7, 10 ust. 1, 31 ust. 3, 45 ust. 1, 175 ust. 1 Konstytucji RP, art. 42 § 2 Kodeksu karnego, art. 182 § 2 k.k.w., art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 1 – 3 u.k.p., ani też innych przepisów, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło