II SA/Gl 652/08
WyrokWSA w Gliwicach2008-12-11
Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Iwona Bogucka, Włodzimierz Kubik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabywcy nieruchomości, którzy nabyli ją po dniu 31 grudnia 1998 r., mają prawo do odszkodowania za część nieruchomości zajętą pod drogę publiczną, jeśli prawo własności tej części przeszło z mocy prawa na jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że prawo do odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, które przeszły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w dniu 1 stycznia 1999 r., przysługuje wyłącznie osobom, które były właścicielami tych nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. Nabywcy nieruchomości po tej dacie, nawet jeśli w akcie notarialnym zawarto wzmiankę o różnicach w powierzchni, nie nabywają prawa do tego odszkodowania, chyba że prawo to zostało im wyraźnie scedowane przez byłych właścicieli w drodze umowy cesji.Stan faktyczny
Skarżący J. i J. K. wystąpili o odszkodowanie za część nieruchomości zajętą pod drogę publiczną. Prezydent Miasta odmówił wypłaty, wskazując, że skarżący nabyli nieruchomość po 31 grudnia 1998 r., a zatem nie byli jej właścicielami w dniu przejścia własności z mocy prawa na gminę. Decyzje organów I i II instancji były kilkukrotnie uchylane z przyczyn proceduralnych. Ostatecznie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy administracji utrzymały w mocy decyzję odmawiającą wypłaty odszkodowania, argumentując, że prawo do odszkodowania przysługuje wyłącznie poprzednim właścicielom z dnia 31 grudnia 1998 r. Skarżący wnieśli skargę do WSA, podtrzymując zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008r. sprawy ze skargi J. K. i J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę.
Pismem z dnia [...] r. skierowanym do Prezydenta Miasta B J. K. i J. K. reprezentowani przez radcę prawnego M. P. wystąpili o wypłatę odszkodowania za części działek nr [...] i nr [...] zajęte pod ul. [...] w B. Działki te stanowiły część nieruchomości objętej [...], którą wnioskodawcy zakupili w dniu [...]r.
Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. odmówił ustalenia i wypłaty żądanego odszkodowania wskazując, że parcele gruntowe wskazane we wniosku znajdują się poza obszarem drogi publicznej i nie pozostają we władaniu miasta B. Decyzja ta nie utrzymała się w obrocie prawnym, bowiem została uchylona decyzją kasacyjną Wojewody [...] z dnia [...]r. Uzasadniając to orzeczenie Wojewoda stwierdził, że organ I instancji przekroczył swoje kompetencje wypowiadając się w kwestii stwierdzenia nabycia prawa do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w trybie przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm. – dalej ustawa Przepisy wprowadzające). Wskazał też, że Prezydent Miasta B. powinien wystąpić do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa własności gruntu wchodzącego w skład przedmiotowej drogi publicznej i zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania do czasu rozstrzygniecia tej kwestii. Naw wyniku tego orzeczenia Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...]r. zawiesił postępowanie wszczęte na wniosek J. i J. K.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa nieruchomości drogowej oznaczonej jako pgr [...] o pow. [...] ha, która powstała z podziału działki pgr [...] stanowiącej w dniu [...]r. własność Z. S. w ¼ części, D. F. w ¼ części, K. F. w ¼ części i T. S. w ¼ części. W związku z tym Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...]r. podjął zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...]r. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania J. i J. K. za nieruchomość oznaczoną jako pgr [...].
Ta decyzja również została uchylona decyzją kasacyjną Wojewody [...] tym razem z dnia [...]r. Powodem jej uchylenia było, zdaniem Wojewody, niezachowanie przez organ I instancji podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności naruszenia wyrażonej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału stron w postępowaniu.
Rozważając po raz trzeci sprawę decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta B. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako pgr [...]. W podstawie prawnej orzeczenia organ I instancji wskazał art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.). Uzasadniając to rozstrzygniecie podał, że parcele gruntowe składające się na nieruchomość wskazaną we wniosku J. i J. K. leżą poza pasem drogowym ul. [...] za wyjątkiem pgr [...] powstałej z podziału pgr [...]. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, których własność z mocy prawa przeszła na Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przysługuje osobie, która w dniu 31 grudnia 1998r. była właścicielem tej nieruchomości. Odszkodowanie to jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela złożony do dnia 31 grudnia 2005 r., a po upływie tego okresu roszczenia to wygasa. Tym samym skoro J. i J. K. nabyli nieruchomość oznaczoną jako pgr [...] na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...]r., a zatem nie byli jej właścicielami w dniu 31 grudnia 1998 r., co powoduje, że zgłoszone roszczenie pomimo złożenia go w ustawowym terminie jest bezprzedmiotowe.
W odwołaniu od tej decyzji J. i J. K. zarzucili wydanie jej z naruszeniem art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i wykładnię. Ponadto zarzucili naruszenie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzez zaniechanie obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81, art. 10 § 1 i art. 8 k.p.a.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W podstawie prawnej tego orzeczenia wskazał art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające, art. 129 i art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej u.g.n.) oraz art. 138 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu organ odniósł się szczegółowo do zarzutów odwołania uznając, że nie zasługują one na uwzględnienie. W szczególności podał, że nie dopatrzył się naruszenia art. 10 k.p.a. bowiem organ I instancji zawiadomił pełnomocnika stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Nie zgodził się także z twierdzeniem pełnomocnika skarżących dotyczącym braku skutków prawnych tego zawiadomienia z uwagi na to, że Prezydent B. niedysponowal w tym czasie aktami sprawy, gdyż znajdowały się one w organie II instancji. Zauważył bowiem, iż strony faktycznie nie występowały do organu o udostępnienie im akt sprawy, ani w terminie określonym w kierowanym do nich zawiadomieniu, ani też w terminie późniejszym. Odnosząc się zaś do zarzutu błędnej wykładni przepisów art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające wskazał, że ust. 4 tego artykułu nakazuje ustalać i wypłacać odszkodowanie na wniosek właściciela według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, co oznacza, iż istotą tego odszkodowania jest naprawienie wyrządzonej szkody. Tym samym wypłata odszkodowania winna nastąpić na rzecz osób, którym prawo własności do nieruchomości przysługiwało w dniu 31 grudnia 1998 r. W tej dacie właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli tymczasem Z. S., D. F., K. F. oraz T. S. i im zostało odjęte prawo własności oraz w ich prawa w dniu 1 stycznia 1999 r. wstąpiło miasto B. Tym samym nabycie po tej dacie nieruchomości przez małżonków K. nie może skutkować ich uprawnieniami do odszkodowania. W tej sytuacji należało także uznać, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej byłoby czynnością procesową niemającą wpływu na wynik rozstrzygnięcia merytorycznego. Także realizacja innych wniosków dowodowych stron nie miałaby wpływu na rozstrzygniecie, którym słusznie odmówiono stronom ustalenia i wypłaty odszkodowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. i J. K. podtrzymali większość zarzutów zawartych w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. W szczególności nie zgodzili się ze stanowiskiem Wojewody, że nie spełniają przesłanek przewidzianych w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające uprawniających ich do otrzymania odszkodowania. Nie zgodzili się także, że nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie stanowiło uchybienia proceduralnego, w sytuacji, gdy obowiązek jej taki wynikał z art. 118 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające. Wreszcie podtrzymali swój zarzut dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a. w związku z zawiadomieniem stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w sytuacji, gdy organ nie był w posiadaniu tychże akt.
Rozwijając te zarzuty w uzasadnieniu skargi wskazali, że z formalnego punktu widzenia nabyli oni własność nieruchomości o powierzchni [...] ha i od tej powierzchni uiścili cenę zakupu. Z decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. wynika z kolei, że nieruchomość ta, z uwagi na jej zajęcie pod drogę, jest mniejsza o [...] m². O istnieniu tej niezgodności traktował także akt notarialny umowy sprzedaży z dnia [...]r. W związku z tym, zdaniem skarżących, z chwilą nabycia tej nieruchomości przeszły na nich wszelkie roszczenia odszkodowawcze związane z faktycznym pomniejszeniem powierzchni nabytej nieruchomości - o czym umowa czyniła wzmiankę. Nabywcy zobowiązali się zaś jedynie do niewnoszenia żadnych roszczeń z tego tytułu pod adresem zbywców, ale już nie pod adresem osób trzecich. W związku z tym mieli ponad wszelką wątpliwość interes prawny, w tym aby wystąpić z wnioskiem o wypłatę odszkodowania stosownie do art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające w zw. z art. 28 k.p.a. Przepisy zamieszczone w art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające nie pozostawiają też wątpliwości, iż sformułowane w nich roszczenie zostało skonstruowane od strony przedmiotowej, a nie podmiotowej. Oznacza to, że nie przysługuje ono temu kto był właścicielem działki zajętej pod drogę przed dniem 31 grudnia 1998 r., ale temu kto jest właścicielem działki zajętej pod drogę przed dniem 31 grudnia 1998 r. na dzień złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania. Wymagają tego względy bezpieczeństwa obrotu. Nie może być bowiem tak, że strona nabywa nieruchomość, co do której organ administracji publicznej przez [...] lat nie był w stanie uregulować prawnie (w rejestrze gruntów i księgach wieczystych) faktu jej zajęcia w całości lub części pod drogę publiczną. Przyjęcie stanowiska przeciwnego skutkowałoby konstatacją, że za opieszałość organów odpowiedzialność ponosiliby zbywcy nieruchomości z tytułu wad prawnych zbywanych gruntów, nie ponosząc winy za zaistniały stan rzeczy. Zdaniem skarżących art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające stanowi też wyraźnie, że legitymację do żądania odszkodowania mają właściciele, którym prawo to przysługuje najpóźniej do 31 grudnia 2005 r. W przedmiotowej sprawie należało
zatem jedynie ustalić fakt zajęcia pod drogę publiczną części nieruchomości, której właścicielami są skarżący – co też się stało.
Uzasadniając zarzut nieprzeprowadzenia przez organ I instancji rozprawy administracyjnej skarżący powołali się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęty w wyroku z dnia 17 lipca 2003 r., SA/Bd 1271/03 [w:] ONSA 2004, nr 2, poz. 83. Zgodnie z tym poglądem w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za nieruchomość , która przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, obligatoryjne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.
W kwestii naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a. skarżący podtrzymali swoje stanowisko dotyczące bezskuteczności skierowanego do rąk ich pełnomocnika zawiadomienia z dnia [...]r. w którym poinformowano ich o możliwości zapoznania się z materiałami postępowania w terminie od [...] do [...]r. Zawiadomienie to organ wystosował bowiem w sytuacji, gdy nie dysponował aktami postępowania, które w tym czasie były w posiadaniu organu II instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w motywach zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające Wojewoda ponownie podkreślił, że fakt zbycia nieruchomości drogowej przez podmiot, któremu odjęto prawo własności tej nieruchomości nie ma i nie może mieć znaczenia, bowiem odszkodowanie – jako forma zadośćuczynienia winno przysługiwać temu, kto został pozbawiony swoich praw. Ustalenie i wyplata odszkodowania na rzecz osób trzech byłaby zaś możliwa jedynie w przypadku ewidentnego przekazania (scedowania) tym osobom roszczeń odszkodowawczych przez byłych właścicieli nieruchomości, ustalonych na dzień 31 grudnia 1998 r. W tej kwestii organ powołał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zajęte w wyroku z dnia 20 marca 2008 r., II SA/Gl 885/07.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesiona skarga nie mogła odnieść skutku, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd kontrolował zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem i nie mógł się kierować m.in. zasadą słuszności. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) władny był ją uchylić w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź wreszcie naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. O objęciu konkretnej nieruchomości zakresem art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające decyduje zatem jej przynależność do wyznaczonej generalnymi przesłankami kategorii gruntów. Przesłanki te mają charakter tak pozytywny - pozostawanie nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego oraz zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną jak i negatywny - Skarb Państwa bądź właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie może być właścicielem danej nieruchomości. Podstawą zaś ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których była mowa wyżej jest ostateczna decyzja wojewody (art. 73 ust. 3 omawianej ustawy).
Przejęcie własności nastąpić winno , jak stanowi zacytowany wyżej przepis, za odszkodowaniem, które zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Ustawodawca jest jednak tutaj niekonsekwentny, bowiem w odróżnieniu od przepisów zamieszczonych w rozdziale 5 działu III u.g.n. przedmiotowe odszkodowanie nie jest wypłacane z urzędu osobom, którym została odjęta ich własność, lecz jest ono wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005 r., a po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
Wyżej przedstawiony stan prawny nasuwa wiele wątpliwości interpretacyjnych. Wyrazem tego było już dwukrotne badanie konstytucyjności przepisów zamieszczonych w art. 73 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 tej ustawy ( por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000 r. sygn. P 5/99 [w:] OTK z 2000 r. nr 2, poz. 60 oraz z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. SK 11/02 [w:] OTK-A z 2004 r. nr 7, poz. 66). Na skutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła także kolejna nie zakończona jeszcze sprawa oznaczona sygn. P 33/07. Jedna z tych wątpliwości dotyczy rozumienia zamieszczonego w art. 73 ust. 1 ustawy zwrotu o przejściu "z mocy prawa" nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Zwrot ten zakłada pełny automatyzm przewidzianego tym przepisem skutku bez potrzeby wydania jakiegokolwiek konstytutywnego rozstrzygnięcia administracyjnego. Ustawodawca zaprzeczył jednak temu automatyzmowi wskazując, jak już wskazano wyżej, że podstawą ujawnienia w księdze wieczystej przejścia z mocy prawa własności przedmiotowych nieruchomości drogowych jest ostateczna decyzja wojewody. Powyższa regulacja powoduje, że z woli ustawodawcy w okresie od 1 stycznia 1999r. do czasu wydania przez wojewodę wspomnianej ostatecznej decyzji księgi wieczyste urządzone dla nieruchomości, których dotyczą te decyzje zawierają zapisy nieodzwierciedlające rzeczywistych stosunków własnościowych (por. A. Bura, Kilka uwag na temat nabycia z mocy prawa gruntów zajętych pod drogi publiczne, [w:] Rejent z 2002 r. nr 1, poz. 43; M. Wolanin, Glosa do wyroku SN z dnia 27 czerwca 2001 II CKN 601/00[w:] OSP z 2002 r. nr 78, poz.106). W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje jednocześnie zgodność, co do tego, iż dopiero wydanie przez wojewodę wspomnianej decyzji i ujawnienie w księdze wieczystej przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub podmiotu samorządowego umożliwia rozpatrzenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania byłym wlaścicelom nieruchomości drogowych ( por. m.in. wyrok WSA w Warszawie sygn. I SA/Wa 1/06 [w:] LEX nr 219247 i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2006 r. sygn. II SA/Gd 911/04 [w:] LEX nr 235247). Z tego m.in. powodu postępowanie w kontrolowanej sprawie toczyło się blisko 2 i pół roku. Zostało ono wszczęte przez Prezydenta Miasta B. na wniosek J. i J. K., którzy nabyli w dniu [...]r. od Z. S., D. F., K. F. oraz T. S. nieruchomość składającą się z działek oznaczonych jako pgr [...], pgr [...], pgr [...] i pgr [...] dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w B. Ksiega Wieczysta nr [...]. W skład tej nieruchości wchodziła, jak wynika z decyzji deklaratoryjnej Wojewody [...] z dnia [...]r., działka gruntu o powierzchni [...] m², będąca częścią drogi wojewódzkiej, która w dniu 1 stycznia 1999 r. przeszła z mocy prawa na własność gminy B. będącej miastem na prawach powiatu. Przedmiotowa działka drogowa następnie została w [...]r. wydzielona z pgr [...] i oznaczona jako pgr [...].
Zasadnicza kwestia, która wymaga rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie sprowadza się jednak przede wszystkim do określenia podmiotu legitymowanego do złożenia wniosku wypłatę odszkodowania za przejętą z mocy prawa nieruchomość drogową. W świetle art. 73 ust. 4 ustawy wątpliwość ta wydaje się pozornie nieuzasadniona, albowiem w przepisie tym wskazany został właściciel nieruchomości. Zwrócić jednak trzeba uwagę na niefortunny kontekst, w jakim użyte zostało to określenie, bowiem w przepisie tym jest mowa o składaniu wniosku przez właściciela w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. Tymczasem w tym czasie właścicielem przedmiotowych nieruchomości był już z mocy prawa Skarb Państwa lub odpowiednia jednostka samorządu terytorialnego. Stosując reguły wykładni funkcjonalnej i systemowej nie powinno jednak ulegać wątpliwości, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania winna złożyć osoba, której w dniu 31 grudnia 1998 r przysługiwało prawo własności przejętej nieruchomości drogowej. Tym samym należy zaaprobować stanowisko Wojewody, że fakt zbycia nieruchomości drogowej przez podmiot, któremu odjęto w trybie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, prawo własności tej nieruchomości nie ma i nie może mieć znaczenia, bowiem odszkodowanie – jako forma zadośćuczynienia winno przysługiwać temu, kto został pozbawiony swoich praw. Należy wreszcie zauważyć, że ustawodawca nie sformułował zakazu obrotu po dniu 1 stycznia 1999 r. nieruchomościami wskazanymi w art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, aż do czasu wydania decyzji ostatecznej, o jakiej jest mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy. Zauważyć jednak należy zgodnie z zasadą nemo plus iuris (...), że w drodze umowy sprzedaży nie mogło dojść do nabycia przez skarżących prawa własności części tej działki zajętej pod drogę publiczną, gdyż w dacie zawierania tej umowy sprzedaży nieruchomość ta stanowiła już własność gminy B. Zatem postanowienia § 7 umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]r. Rep. [...] nr [...] sprostowanego § 3 oświadczenia zawartego w akcie notarialnym z dnia [...]r. Rep. [...] nr [...] dotyczące części parceli pgr [...] zajętej pod ul. [...] były prawnie bezskuteczne.
Ustalając krąg podmiotów legitymowanych do skutecznego wystąpienia z roszczeniem o wypłatę przedmiotowego odszkodowania wskazać należy, że legitymacja taka przysługuje także spadkobiercom byłych właścicieli oraz osobom, które w drodze czynności prawnych (np. umowy cesji) nabyły prawo do tego odszkodowania. Pogląd o możliwości scedowania na inny podmiot w drodze umowy roszczenia odszkodowawczego przysługującego byłemu właścicielowi nieruchomości drogowej wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 10 marca 2008 r., I OSK 1981/06 (niepubl.) oraz z dnia 17 kwietnia 2008 r. , I OSK 676/07 (niepubl.). W tym ostatnim wyroku NSA wskazał wręcz, że umowa przelewu wierzytelności musi wprost wynikać z umowy i nie może być dorozumiana. Znajdujące się w aktach sprawy kopie dwóch aktów notarialnych nie zawierają, żadnych postanowień pozwalających na przyjęcie, że w drodze umowy z dnia [...] r. czy oświadczeń zbywców złożonych w dniu [...]r. doszło do zawarcia umowy cesji przedmiotowych roszczeń odszkodowawczych. Wręcz przeciwnie znajduje się w nich oświadczenie kupujących, że znane są im różnice w powierzchni ujawnionej w materiałach geodezyjnych, a stanem rzeczywistym i nie będą wnosić z tego tytułu żadnych roszczeń ( § 11 umowy z dnia [...]r.).
W świetle powyższych ustaleń na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 118 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające w związku z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji rozprawy administracyjnej z udziałem skarżących. Zgodzić należy się w tej kwestii z Wojewodą, że wobec ustalenia braku po stronie skarżących legitymacji do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, o jakim mowa wart. 73 ustawy Przepisy wprowadzające, brak było podstaw do zastosowania na podstawie odesłania zawartego w art.. 73 ust. 4 tej ustawy przepisu art. 118 u.g.n. Nieuzasadniony był też zarzut naruszenia przez organ I instancji zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. Zarzut, że Prezydent Miasta zawiadomił pełnomocnika skarżących o możliwości zapoznania się z materiałami postępowania w sytuacji, gdy nie dysponował całością akt sprawy, mógłby zostać skutecznie podniesiony, gdyby pełnomocnik lub jego substytut zgłosili się do organu w terminie wskazanym w zawiadomieniu i nieudostepniono by im przedmiotowych materiałów. Jednak także i w takim przypadku tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania mimo, że naganne, nie miałoby istotnego wpływu na wynik kontrolowanej sprawy.
Z przytoczonych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło