II SA/Gl 735/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant referent Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. W związku z notatką urzędową z dnia 6 stycznia 2012 r. opisującą zdarzenie drogowe z dnia [...] r., w którym brał udział kierowca A. L. – tj. najechanie przez kierowcę autobusu –na tył pojazdu poprzedzającego, Komenda Miejska Policji w B. skierowała do Urzędu Miasta w B. – Wydział Komunikacji pismo wraz z powyższą notatką, celem skierowania kierowcy na badania lekarskie na zasadzie art. 122 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazując na nasuwające się zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawo o ruchu drogowym w związku z § 2 ust. 4 pkt 2 oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców (...), skierował A. L. na badania lekarskie mające na celu sprawdzenie, na podstawie orzeczenia lekarskiego, stwierdzenia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Mimo złożonego odwołania decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Wykonując powyższe orzeczenia A. L. poddał się badaniom lekarskim, na które został skierowany. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...]r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., Poradnia dla Kierowców w S. stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B1, B+E, C, C1, D, D1, C+E, D+E, C1+E, D1+E. Jednocześnie ustalił datę badania ponownego lub kontrolnego na dzień 16 maja 2013 r. Wobec wniesionego odwołania sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Instytut Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w L., który w orzeczeniu nr [...]z dnia [...]r. stwierdził istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B1, B+E, C, C1, D, D1, C+E, D+E, C1+E, D1+E, stwierdzając także, że orzeczenie wydane jest bezterminowo. Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia 23 sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta B. zawiadomił A. L. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, informując o możliwości zapoznania się z całością zgormadzonego w sprawie materiału. Pismem z dnia 12 października 2012 r. zainteresowany przesłał do Urzędu Miejskiego w B. dodatkowe dokumenty uzyskane z Instytutu Medycyny Pracy w L., m.in. opis konsultacji neurologicznej. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 140 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.. z 2012 r. poz. 1137) oraz art. 104 i art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowił cofnąć A. L. uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym; posiadającemu ważny "bezterminowo" dokument prawa jazdy kategorii "A", "B", "C", "D", "C+E" i "D+E" o numerze [...] wydany w dniu [...]r. przez Prezydenta Miasta B. w związku ze stwierdzeniem na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego przez Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Przychodnia Chorób Zawodowych w L. istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii "A", "B", "C", "D", "C+E" i "D+E" do dnia – bezterminowo – do czasu ustania przyczyny. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż zachodzą podstawy do cofnięcia stronie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, gdyż po przeprowadzeniu badań lekarskich, na które został skierowany w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy o określonej kategorii (orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnia dla kierowców w S., oraz Instytutu Medycyny Pracy im. [...] – Przychodnia Chorób Zawodowych w L.). W odwołaniu od powyższej decyzji A. L., zarzucając decyzji pominięcie przy jej wydaniu orzeczenia lekarza neurologa Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia [...] r., wniósł o jej uchylenie w części pozbawiającej go prawa jazdy w kategoriach "A" i "B" i wstrzymanie na okres 6-ciu miesięcy kategorii "C" i "D" z koniecznością badań lekarskich po upływie owych sześciu miesięcy. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że cofnięcie mu przedmiotową decyzją prawa jazdy wszystkich posiadanych kategorii jest krzywdzące. Podkreślił, iż w trakcie badań w Instytucie Medycyny Pracy w L. – lekarz neurolog stwierdził "w chwili obecnej brak bezwzględnych przeciwskazań natury neurologicznej do kierowania pojazdami kat. A i B. Proponuję przeciwskazanie kierowania pojazdami kat. C,D na okres około 6 miesięcy". Dodał, iż jego zdaniem ta ocena jego stanu zdrowia jest prawidłowa. Ocena ta winna spowodować uchylenie części decyzji w odniesieniu do prawa jazdy kategorii A i B, a w stosunku do kategorii C i D winno być ono wstrzymane na okres 6 miesięcy z koniecznością ponownych badań lekarskich. W pełni natomiast uznaje cofnięcie uprawnień w kategoriach B+E, C+E i D+E. Podkreślił, że wypadek, który spowodował przedmiotowe badania lekarskie miał charakter jednostkowy i incydentalny i w żadnym przypadku nie może powodować zablokowania mu obywatelskiego prawa do normalnego życia w społeczeństwie poprzez korzystanie z własnego pojazdu tylko i wyłącznie do własnych celów. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż odwołujący utożsamił cząstkowe badania (neurologiczne) wykonywane w ramach badania uprawnionego lekarza jako "konsultacje" lekarza specjalisty z orzeczeniem, który wydał Instytut Medycyn Pracy w L., jako rozstrzygnięcie drugoinstancyjne. Orzeczenie to zapadało w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym i w pełni zachowuje swoją moc wiążącą. Kolegium za niezasadne uznało powoływanie się odwołującego na prawa obywatelskie w sytuacji, gdy cofnięcie (zatrzymanie, ograniczenie) jakiegoś uprawnienia zależne jest od wypełnienia jakiegoś warunku, w tym przypadku – jest to posiadanie stanu zdrowia pozwalającego na bezpieczne – dla siebie i innych – uczestniczenie w ruchu drogowym. Decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wydana została w oparciu o art. 140 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. W czasie orzekania przez organ odwoławczy przepis ten został zastąpiony art. 103 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, który zawiera uregulowanie o takim samym brzmieniu, nieco jedynie doprecyzowanym. Nie uległ przy tym zmianie tryb badań lekarskich, którym poddanym był odwołujący. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie można stanowiska neurologa, traktowanego jako konsultacja, utożsamiać z orzeczeniem Instytutu. Dodatkowo zwrócił uwagę, iż orzeczenie to wydane zostało w wyniku odwołania złożonego od orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Instytut Medycyny Pracy – Poradnia dla Kierowców w S., a zatem jest orzeczeniem drugoinstancyjnym, co oznacza, że jest ostateczne i podlega wykonaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. L. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności niewyjaśnienie samego incydentalnego wypadku, jakiemu uległ skarżący oraz treści opinii przeprowadzonych badań lekarskich przez specjalistów, w tym głównie lekarza z zakresu neurologii Instytutu Pracy w L., który stwierdził brak występowania w chwili opiniowania, bezwzględnych dla skarżącego przeciwskazań natury neurologicznej do kierowania pojazdami kat. A i B i zaproponował "zabranie prawa jazdy jedynie w kat. C i D na okres około 6 miesięcy ze wskazaniem ponownych badań kontrolnych za 6 miesięcy", a także sposób wrogiego potraktowania skarżącego przez orzekających urzędników, z naruszeniem jego wolności do przedstawiania żądań o rzetelne rozpatrzenie jego sytuacji, skutkującej pozbawieniem go prawa do użytkowania nawet własnego pojazdu poprzez błędne potraktowania incydentalnego wypadku jako chwilowej utraty świadomości, podczas gdy była to tylko czasowa utrata kontroli nad pojazdem, co może zdarzyć się każdemu kierowcy, od czego zresztą jest ubezpieczony. W jego odczuciu widoczny jest brak dobrej woli w przychylnym podejściu urzędników do pozytywnego załatwienia sprawy obywatela, tym bardziej, że w sprawie przedłożono opinię specjalisty – neurologa, która niestety została zupełnie pominięta. Uwzględniając powyższe wniósł o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zaprezentowaną w toku postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. skarżący podtrzymał skargę. Zarzucił, że w trakcie badania w Instytucie Medycyny Pracy w S. jeszcze przed zakończeniem badań został poinformowany o ich negatywnym wyniku. Natomiast odnośnie ponownych badań w L., podał, że pomimo, iż w ich trakcie wyniki były dobre, to po ich zakończeniu poinformowano go, że musi oczekiwać na orzeczenie. Zarzucił, że orzeczenia tego nie wydano mu natychmiast po zakończeniu tych badań. Dodał, że cierpi tylko na astmę, a zawał przebył w 1997 r., po którym w wyniku przeprowadzonych badań został dopuszczony do pracy jako kierowca autokarów i ciężarówek. Dodał, że nie był nigdy leczony psychicznie i psychiatrycznie, nie pije alkoholu i nie cierpi na padaczkę. Podkreślił, że jest skłonny poddać się ponownym badaniom dla wykazania stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). wynika natomiast, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy sąd administracyjny kontroli legalności zaskarżonego aktu dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując bowiem kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż decyzja zgodna jest z obowiązującym w tym zakresie prawem, czyli ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), a także ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30. poz. 151). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji w chwili jej orzekania przez organ pierwszej instancji stanowi art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który obowiązywał do dnia 19 stycznia 2013 r., kiedy to został zastąpiony art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z powyższymi przepisami starosta wydaje administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem w przypadku "stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem". Treść powyższych przepisów nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, iż w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w przepisie, organ administracji publicznej ma obowiązek postąpić zgodnie z jego dyspozycją. Szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawie wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określa rozporządzenia Ministra Zdrowa z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15). W myśl przepisów rozporządzenia, badania lekarskie co do zasady przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy (§ 9). Zgodnie z § 10 ust. 1 i ust. 4 tego rozporządzenia, uprawniony lekarz na podstawie badań lekarskich wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami według załączonego wzoru. Podkreślenia wymaga fakt, że wzór orzeczenia lekarskiego określony w załączniku do rozporządzenia przewiduje jedynie rozstrzygnięcie pozytywne lub negatywne poprzez skreślenie jednej z opcji i pozostawienie drugiej, nie dopuszczając zamieszczenia w nim informacji o rodzaju schorzenia czy też jakiejkolwiek formy jego uzasadnienia. Należy przypuszczać, że jest to celowe zamierzenie legislacyjne, przyjęte przede wszystkim ze względu na ochronę dóbr osobistych osób badanych oraz konieczność zapewnienia ochrony danych zawartych w dokumentacji medycznej. Stosowanie do § 12 ust. 1 rozporządzenia osoba badana lub podmiot kierujący na badania może w terminie 14 dni od daty otrzymania orzeczenia, o którym mowa w § 11 (wystawionego przez uprawnionego lekarza), wnieść odwołanie od jego treści wraz uzasadnieniem, które przekazywane jest do właściwego podmiotu odwoławczego wymienionego w ust. 3 omawianego przepisu. W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia uprawniony lekarz podmiotu odwoławczego wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie przeprowadzonego przez siebie badania lekarskiego oraz wyników badań specjalistycznych i pomocniczych, których wykonanie uzna za niezbędne, a orzeczenie to jest ostateczne, co oznacza, że nie są dopuszczalne żadne środki odwoławcze od tego orzeczenia w normalnym toku postępowania. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżący A. L. w drodze odrębnego, pozostającego poza kontrolą w niniejszym postępowaniu orzeczenia – decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r., wydanej na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawo o ruchu drogowym, utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. został skierowany na kontrolne badania lekarskie. Wykonując postanowienia decyzji poddał się przedmiotowym badaniom uzyskując orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni dla Kierowców w S. nr [...] z dnia [...]r. stwierdzające istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Korzystając z prawa złożenia odwołania – skarżący przebadany został przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy Przychodni Chorób Zawodowych w L., uzyskując orzeczenie nr [...] z dnia [...]r. także stwierdzające istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Uwzględniając powyższe prawidłowo zatem orzekające w sprawie organy uznały, iż zaistniały okoliczności obligujące do cofnięcia skarżącemu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że orzeczenia lekarskie wydane w trybie § 10 ust.1 i ust. 4 oraz w § 13 ust. 1 i ust. 2 cytowanego rozporządzenia nie mają cech opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz stanowią dokument urzędowy będący dowodem w sprawie, o którym mowa w art. 76 § 2 cytowanego Kodeksu. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1078/06, z dnia 22 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 840/08 czy dnia 9 stycznia 2009 sygn. akt I OSK 43/08, a także wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Krakowie z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1359/10, Bydgoszczy z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 1303/11 czy w Poznaniu z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Po 60/12). Orzeczenia takie jako dokumenty urzędowe korzystają z domniemania prawdziwości (autentyczności) tzn. że pochodzą od organu, który je wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Wyklucza to możliwość kontrolowania treści orzeczenia lekarskiego tak, jak opinii biegłego, przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, a w dalszej kolejności także przez sąd administracyjny. Zarówno orzekające w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami organy administracji, a także kontrolujący rozstrzygnięcie tych organów sąd administracyjny związane są ostatecznym orzeczeniem lekarskim i nie mogą pominąć czy poddać ocenie jego treści decydując w kwestii zasadności lub niezasadności cofnięcia uprawnień. Związanie organu (i Sądu) treścią takiego orzeczenia powoduje, że poza kompetencją organu było przeprowadzenie kontroli orzeczeń tych jednostek, również w zakresie prawidłowości przeprowadzenie specjalistycznej procedury medycznej, prowadzącej do wydania kwestionowanego orzeczenia. Stąd też zarzuty w tym zakresie zgłoszone przez skarżącego na rozprawie nie mogły odnieść skutku. Nie do przyjęcia pozostawał także argument pozytywnej oceny i opinii neurologicznej, gdyż jako opinia cząstkowa specjalisty biorącego udział w badaniu prowadzonym przez Instytut skonsumowana została w orzeczeniu kończącym całą procedurę medyczną – tj. w kwestionowanym orzeczeniu nr [...], które stwierdziło istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Reasumując należy dodatkowo wskazać, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami ma charakter prewencyjny i powinna zostać wydana w każdej sytuacji, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający ani siebie, ani kogokolwiek z uczestników ruchu drogowego na szkodę. Tym samym cofnięcie uprawnień w razie istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem wynika z utraty warunku niezbędnego do uzyskania uprawnienia, jakim jest brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.