II SA/Gl 821/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia Edyta Kędzierska, Protokolant Specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...] w C. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 28 kwietnia 2025 r. nr IFXIV.7840.6.43.2024 w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do wygaśnięcia decyzji w sprawie pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z urzędu stronie skarżącej kwotę 300 (trzysta) złotych nienależnie uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 4 czerwca 2025 r. Stowarzyszenie [...] w C. (dalej: "Stowarzyszenie") wniosło skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 28 kwietnia 2025 r., nr IFXIV.7840.6.43.2024, w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do wygaśnięcia decyzji w sprawie pozwolenia na budowę, którą podpisali E. M. jako Przewodnicząca Zarządu Stowarzyszenia oraz Z. M. jako Wiceprzewodniczący Zarządu Stowarzyszenia. Pismem z 11 lipca 2025 r. wezwano Stowarzyszenie do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie: pełnomocnictwa udzielonego E. M. i Z. M. przez wszystkich członków Stowarzyszenia do jego reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach; pisemnej zgody wszystkich członków Stowarzyszenia na wniesienie skargi do Sądu; aktualnej listy członków stowarzyszenia; numeru identyfikacyjnego REGON albo numeru w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, bądź numeru identyfikacji podatkowej. Wezwanie zostało odebrane w dniu 16 lipca 2025 r. Stowarzyszenie przy piśmie z dnia 23 lipca 2025 r. wskazało numer REGON oraz nadesłało pełnomocnictwo udzielone E. M. i Z. M. podpisane przez 29 członków Stowarzyszenia, jak też zgodę na wniesienie skargi podpisaną również przez 29 członków Stowarzyszenia, oraz listę jego członków (31 osób). Wyjaśniono przy tym, że jeden z członków Stowarzyszenia przebywa okresowo za granicą Polski, a inny na wakacjach poza stałym miejscem zamieszkania, wobec czego złożono ich pełnomocnictwa i zgody - jedną w formie zdjęcia, a drugą jako wiadomość e-mail (obie bez oryginalnych podpisów). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te zostały określone w treści art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Kwestię zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym reguluje przepis art. 25 p.p.s.a., stanowiąc w § 3, że zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie do treści art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi, nieuzupełnienie w powyższym terminie braków formalnych skutkuje jej odrzuceniem, co wynika z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie stroną skarżącą jest stowarzyszenie zwykłe, co wynika ze złożonego do akt sądowych zaświadczenia z dnia 6 maja 2025 r. Stosownie do treści art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 2261, dalej: "p.o.s.") stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie posiada osobowości prawnej, ale jako jednostka organizacyjna posiada zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2476/14; 12 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1157/17; 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1650/18). Stowarzyszenie zwykłe reprezentuje przedstawiciel albo zarząd (art. 41a ust. 1 p.o.s.). Podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności (art. 41a ust. 2 p.o.s.). Wspomniany przepis obowiązuje od dnia 20 maja 2016 r. na podstawie zmiany wprowadzonej art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 r. poz. 1923). Sąd podziela ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, że wniesienie skargi w imieniu stowarzyszenia zwykłego do wojewódzkiego sądu administracyjnego należy uznać za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Powyższe uzasadnia się tym, że sprawa dotycząca konkretnej decyzji może wiązać się z różnymi skutkami nie tylko faktycznymi, ale i prawnymi. Niektóre sprawy mogą powodować daleko idące skutki prawne. W określonych sprawach w przypadku wniesienia skargi, nie chodzi tylko o obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, ale także o skutki, jakie mogą powstać w przyszłości w związku z konkretną sprawą, np. finansowe. Jak stanowi art. 40 ust. 1b p.o.s. każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem. Odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1650/18 i 22 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1445/15). W konsekwencji należy przyjąć, że przedstawiciel może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli wszyscy członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Właściwym dokumentem jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 30 stycznia 2019 r. sygn. akt II OZ 13/19; 21 czerwca 2022 r. sygn. akt III OZ 403/22; 14 lutego 2017 r. sygn. akt II OZ 105/17). Dodatkowo, przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem, co jednoznacznie wynika z art. 40 ust. 2 p.o.s. Zgodnie z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W niniejszej sprawie w terminie wyznaczonym na usunięcie braków formalnych skargi, nie wykazano w sposób prawidłowy umocowania do wniesienia skargi i nie doszło do jej podpisania przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Przedstawiciele Stowarzyszenia nie przedłożyli pełnomocnictwa udzielonego im przez wszystkich członków Stowarzyszenia do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach ani żadnego innego dokumentu, z którego wynikałoby takie umocowanie. Samodzielnie natomiast nie posiadają z racji pełnienia funkcji umocowania do reprezentowania Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z żadnego przepisu prawa nie wynika możliwość składania do akt sprawy jedynie zwykłej kserokopii lub wydruku pełnomocnictwa, czy też złożenia oświadczenia w formie wiadomości e-mail. Statut Stowarzyszenia również nie stanowi źródła upoważnienia do dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, jaką jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Sama jawność ewidencji stowarzyszeń zwykłych nie zwalnia strony postępowania sądowoadministracyjnego od obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OZ 142/24). W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi w kwocie 300, - zł. kosztów orzeczono na podstawie art. 225 p.p.s.a., w punkcie 2 sentencji z uwagi na treść § 2 ust. 3 pkt 1 w związku z ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535). Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w postanowieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.