III SA/Gl 116/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi H.M. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 4 grudnia 2024 r. nr OR12-2024-278 w przedmiocie wstrzymania płatności obszarowych oddala skargę. CVS Zaskarżoną decyzją z 4 grudnia 2024 r. numer: OR12-2024-278 Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję z 9 września 2024 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARIMR) w M. (dalej: organ pierwszej instancji; dyrektor) wydanej w sprawie wstrzymania w części płatności na zalesienie wobec H. M. (dalej: skarżący; strona; producent). W jej podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. z 11 maja 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1199). Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 14 lipca 2006 r. strona złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych wraz z wymaganymi załącznikami, w którym wnioskodawca zadeklarował działki rolne przeznaczone do zalesienia oznaczonych jako; [...], [...], [...] oraz [...] położone na działkach ewidencyjnych [...], [...], [...] znajdującej się w województwie [...], powiat [...] gmina [...], obręb ewidencyjny Z. oraz działkę ewidencyjną [...] znajdującej się w województwie [...], powiat [...] gmina [...], obręb W.. W dniu 2 czerwca 2011 r. strona złożyła decyzję o przekwalifikowaniu gruntu rolnego na grunt leśny. Klasyfikacja została dokonana dla gruntów, które były wnioskowane do przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych. Skarżący składał w kolejnych łatach wnioski w których deklarował, że kontynuuje program zalesienia na podstawie decyzji nr [...] z 8 grudnia 2006 r. na powierzchni [...]. oraz zobowiązuje się m.in. do: 1) prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych; 2) niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o: każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie; 3) każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania podjętych zobowiązań, a w szczególności jeśli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych i ich powierzchni. W dniu 21 czerwca 2023 r. skarżący złożył wniosek o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych za rok 2023 (złożony za pośrednictwem aplikacji e-WniosekPlus), w którym zadeklarował, że kontynuuje program zalesienia na podstawie decyzji nr [...] z 8 grudnia 2006 r. na powierzchni [...]. W wyniku kontroli przeprowadzonej 17 czerwca 2024 r. stwierdzono, zadeklarowaną powierzchnię całkowitą zalesienia większą niż powierzchnia całkowita stwierdzona (kod pokontrolny ZGR5, beneficjent został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli, ale nie był obecny przy pomiarach działek). Całkowita powierzchnia zalesienia stwierdzona w kontroli na miejscu wyniosła [...]. Skarżący został powiadomiony o kontroli telefonicznie 13 czerwca 2024 r., ale nie był obecny przy pomiarach działek. Protokół nr [...] z czynności kontrolnych doręczono natomiast skarżącemu 15 lipca 2024 r. listem poleconym, przy czym nie wniósł do niego uwag. Wobec tych ustaleń organ pierwszej instancji wstrzymał w części premię zalesieniową przyznaną skarżącemu na podstawie decyzji z 8 grudnia 2006 r. w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana tj. 1,35 ha (stanowiącą różnicę powierzchni deklarowanej we wniosku [...] a powierzchnią stwierdzoną po kontroli [...]) oraz orzekł o zastosowaniu sankcji z art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr [...], polegającej na ustaleniu wysokości pomocy na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji i zaskarżaną tu decyzją utrzymał w mocy jego decyzję. Jako podstawa prawna tego rozstrzygnięcia wskazane zostały następujące przepisy: - art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U z 2023 r., poz. 922), - art. 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr [...] z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr [...] w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), - art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr [...] w związku z art. 70 rozporządzenia (WE) [...] z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr [...] w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) ([...]) zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) nr [...], - § 13 ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zale-sianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2024 r., poz. 455, zwanego dalej: "rozporządzeniem"). Odnosząc się do zawartych w odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej zarzutów skarżącego organ odwoławczy stwierdził, że Producent składając wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2006, oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności, jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania. Zobowiązał się m. in. do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych, niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie łub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, o każdej zmianie stanu faktycznego łub prawnego, objętych wnioskiem, powstałych w okresie trwania podjętych zobowiązań, a w szczególności jeśli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni. Skoro strona podpisała wniosek, tym samym uznać należy, że zapoznała się z jego treścią. Na podstawie powyższego uznać należy, że Producent nie wywiązał się z ww. zobowiązań. Odnosząc się do kolejnych zarzutów zawartych w odwołaniu o naruszeniu przepisów art. 10 oraz art. 61 § 4 k.p.a. Dyrektor stwierdził, przepis art. 10 k.p.a. nie ma zastosowania w tej procedurze, został wyłączony mocą przepisu art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 1199). Co do zarzutu związanego przepisem art. 61 § 4 k.p.a. o niepowiadomieniu Skarżącego o wszczęciu postępowania Dyrektor wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Skarżącego, któremu doręczono zawiadomienie o przeprowadzeniu kontroli w terenie oraz odpis protokołu pokontrolnego. Zawiadomiono skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy i miał on możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się na jego temat. Nie miały zatem miejsca takie uchybienia proceduralne, które skutkowałyby koniecznością uchylenia decyzji. Pozostałe zarzuty odwołania, do czego Dyrektor odniósł się w końcowej części uzasadnia swej decyzji, odnoszą się do ustaleń zwartych w protokole kontroli, która została przeprowadzona przez pracowników ARiMR o właściwych kwalifikacjach i zgodnie z zasadami sztuki. Natomiast wykonana podczas kontroli liczna dokumentacja fotograficzna potwierdza stwierdzoną sytuację w terenie. Wyłączenia zewnętrzne tj. obszary z wypadami sadzonek (fotografie nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], [...],[...], [...], [...],[...],[...], [...], [...], [...]), drogi wewnętrzne, na których nie stwierdzono pni drzew, w celu utworzenia dróg zrywkowych (fotografie nr [...], [...], [...], [...]), droga będąca odrębną działką referencyjną nr [...], nie objęta planem zalesienia (fotografia nr [...]), obszar ze starodrzewem w południowej części zalesienia na działce referencyjnej nr [...] (fotografie nr [...], [...]), jak również wyłączenia wewnętrzne o powierzchniach [...], [...] (fotografie nr [...], [...]), zostały właściwie wyłączone podczas kontroli w terenie 17 czerwca 2024 r. przez inspektów ARiMR. W swej skardze H. M. przedstawił następujące zarzuty; 1. naruszenie art. 10a ust. 1 w zw. z art. 10a ust. 6 pkt 3 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji bezzasadnym uznaniu przez Organ II instancji, że w postępowaniu dotyczącym premii zalesieniowej związanej z zalesieniem gruntów rolnych nie stosuje się części przepisów k.p.a., w szczególności art. 10 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., podczas gdy zgodnie z art. 10a ust. 6 pkt 3 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyłączenie stosowania wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie obowiązuje w postępowaniach rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych na podstawie przepisów dotyczących wpierania rozwoju obszarów wiejskich, czyli dotyczących m. in. zalesiania gruntów rolnych, a co za tym idzie Organ II instancji bezzasadnie zaniechał rozpatrzenia zarzutu odwołania, który dotyczył naruszenia przez Organ pierwszej instancji art. 10 § 1 k.p.a., co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego; 2. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Organu I instancji w sytuacji, w której Organ I instancji nie zastosował przepisu art. 10 § 1 k.p.a. i zaniechał wezwania Skarżącego do przedstawienia stanowiska na piśmie przed wydaniem decyzji, czym pozbawiono Skarżącego prawa do czynnego udziału w sprawie, w tym prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego; 3. naruszenie przez Organ II instancji art. 10 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i zaniechanie wezwania Skarżącego do przedstawienia stanowiska na piśmie przed wydaniem decyzji przez Organ II instancji pomimo, iż Organ II instancji przed wydaniem decyzji pozyskał dodatkowe informacje i wyjaśnienia z Biura Kontroli na Miejscu, a zatem pozbawiono Skarżącego prawa do czynnego udziału w sprawie, w tym prawa do złożenia twierdzeń i dowodów w sprawie oraz wypowiedzenia się co do wszystkich zebranych dowodów, materiałów i informacji przed wydaniem decyzji, co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego; 4. naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegające na dokonaniu przez Organ II instancji błędnej ocenie dowodu w postaci protokołu z czynności kontrolnych nr [...] przez uznanie, że z tego dokumentu wynika częściowa likwidacja uprawy leśnej na obszarze [...], co doprowadziło do błędnego ustalenia faktycznego polegające na przyjęciu, iż doszło do częściowej likwidacji uprawy leśnej na obszarze [...], podczas gdy: a. w treści protokołu nie został wskazany kod pokontrolny ZGR18 oznaczający likwidację uprawy leśnej, lecz kod pokontrolny ZGR5 oznaczający "zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona"; b. z treści protokołu nie wynika, z jakich przyczyn zastanych na miejscu nie zakwalifikowano części kontrolowanego terenu jako uprawa leśna (czy ze względu na całkowity brak drzew czy ze względu na niewystarczające zagęszczenie drzew); c. w treści protokołu nie zawarto informacji o podtopieniu i zniszczeniu drzew na skutek działalności bobrów, a co za tym idzie nie stwierdzono istotnej w sprawie okoliczności świadczącej o tym, że skarżący nie doprowadził własnym działaniem lub zaniechaniem do żadnego ubytku w drzewostanie, a zatem nie mamy do czynienia z likwidację części uprawy leśnej a zatem protokół z czynności kontrolnych nr [...] nie stanowi wiarygodnego dowodu na częściową likwidacji uprawy leśnej na obszarze [...]; 5. naruszenie § 13 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich polegające na błędnej wykładni pojęcia "częściowa likwidacja uprawy leśnej", tj. wykładni przyjmującej, że każdy ubytek drzewostanu stanowi likwidację uprawy leśnej w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy z prawidłowej wykładni tego przepisu wynika, iż poprzez "częściową likwidację uprawy leśnej" rozumie się sytuację w której doszło do trwałej likwidacji uprawny leśnej związanej z zaprzestaniem dokonywania na danym obszarze uprawy leśnej lub zabiegów pielęgnacyjnych na skutek świadomego działania lub zaniechania; 6. naruszenie § 3 ust. 1 pkt 2 lit. b) Rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, iż Skarżący nie jest aktualnie zobowiązany do pielęgnacji uprawy leśnej z uwagi na upływ 5 lat od wykonania zalesienia; 7. naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez jego niezastosowanie i w konsekwencji całkowite pominięcie, że Skarżący nie mógł podjąć żadnych działań ochronnych, zapobiegawczych lub naprawczych przeciwko bobrom niszczącym uprawy leśne, a zatem nie mamy do czynienia z likwidacją uprawy leśnej w rozumieniu § 13 ust. 5 rozporządzenia, w szczególności wskutek zaniechania ze strony Skarżącego; 8. naruszenie § 13 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich przez jego zastosowanie i częściowe wstrzymanie płatności pomimo, że nie doszło do częściowej likwidacji uprawy leśnej; 9. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji. W oparciu o tak postawione zarzuty Skarżący wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Organu II Instancji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z 9 września 2024 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2024 r., poz. 935, w skrócie jako "p.p.s.a.) , to znaczy w zakresie, w jakim Organ I instancji wstrzymał płatność premii zalesieniowej w kwocie 5297,40 złotych oraz odmówił przyznania premii zalesieniowej od powierzchni [...] (obniżył kwotę premii o kolejne 2648,70 zł). 2. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od Organu II Instancji na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Natomiast w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Spór w sprawie dotyczy: (1) oceny prawidłowości przyznania skarżącemu płatności na zalesienie - co do obszaru [...] (jak ustaliły organy oby instancji), czy też jak wnioskował skarżący - co do obszaru [...]; (2) możliwości zastosowania w sprawie tzw. sankcji premii zalesieniowej; (3) wykładni zwrotu "w przypadku gdy uprawa leśna została częściowo zlikwidowana". Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydały decyzje zgodne z prawem. W szczególności, organy prawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcia na ustaleniach dokonanych w czasie, niewadliwie podjętych i wykonanych czynności kontrolnych na miejscu w gospodarstwie skarżącego. W ocenie Sądu, wyników tej kontroli nie może skutecznie podważyć żaden z zarzutów sformułowanych w skardze. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2019 r. Nr 187, poz. 655 ze zm.; dalej: rozporządzenie lub rozporządzenie zalesieniowe). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego, płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. W myśl zaś § 13 ust. 5 rozporządzenia zalesieniowego, w przypadku, gdy uprawa leśna została częściowo zlikwidowana przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, płatność na zalesianie wypłacona w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, chyba że na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne. W orzecznictwie przyjmuje się, że wykładnia § 13 ust. 5 rozporządzenia zalesieniowego w sprawie zalesiania - stanowiąca podstawę wydania decyzji o wstrzymaniu płatności, to jest wykładnia pojęcia likwidacji (czy częściowej likwidacji) uprawy leśnej musi być dokonywana z uwzględnieniem celu wsparcia. Mianowicie musi być interpretowana jako trwała likwidacja uprawy leśnej, to jest faktyczne zaprzestanie dokonywania na określonym gruncie uprawy leśnej, zabiegów mających na celu utrzymywanie zalesienia (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3044/18, Legalis nr 1884865). W ocenie Sądu dla prawidłowej wykładni tego pojęcia nie ma znaczenia przyczyna, która doprowadziła do zaprzestania zabiegów pielęgnacyjnych czy odtwarzania sadzonek uszkodzonych lub obumarłych bądź zniszczonych przez zwierzęta (np. bobry). Chodzi tu o stwierdzony stan faktyczny, który jednoznacznie wskazuje, że beneficjent pomocy zaniechał podejmowania działań mających na celu utrzymanie drzewostanu. Likwidacja uprawy leśnej może bowiem polegać zarówno na aktywnym usunięciu części drzew (działanie producenta rolnego), jak i na zaniechaniu polegającym na pozostawieniu części upraw bez odpowiedniej pielęgnacji skutkujące obumarciem drzewostanu, ich utratą lub zniszczeniem na skutek działań zwierząt (bobry). Ponadto 29 kwietnia 2004 r. wydane zostało Rozporządzenie Komisji (WE) Nr [...] ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr [...] w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) ([...]). W akcie tym przewidziano, m.in. że wstępne wnioski o udział w systemie i kolejne wnioski o płatności są sprawdzane w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację i zgodność z warunkami przyznawania pomocy. Natomiast kontrole przeprowadzane są poprzez kontrole administracyjne i kontrole na miejscu (art. 67). Kontrole administracyjne są wyczerpujące i obejmują kontrole przekrojowe, tam gdzie stosowne, między innymi z danymi pochodzącymi ze zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli. Odnoszą się do powierzchni i zwierząt gospodarskich objętych danym środkiem wsparcia w celu uniknięcia wszelkich nieuzasadnionych płatności pomocy finansowej. Kontrolowana jest również zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi (art. 68). Natomiast kontrole na miejscu dokonywane są zgodnie z tytułem III rozporządzenia (WE) nr [...] (art. 69). Zgodnie natomiast z art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) Nr [...] z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr [...] ([...]) - kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, zgodnie z którymi przyznawana jest pomoc. Art. 17 rozporządzenia Komisji (WE) Nr [...] przewiduje natomiast, że kontrola na miejscu jest niezapowiedziana. Jednakże pod warunkiem że cel kontroli nie jest zagrożony dopuszcza się wcześniejsze powiadomienie ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum. Powiadomienie takie, poza odpowiednio uzasadnionymi przypadkami, nie przekracza 48 godzin. Tam gdzie jest to uzasadnione, kontrola na miejscu, przewidziana w niniejszym rozporządzeniu, jak również wszelkie inne kontrole przewidziane w regułach wspólnotowych, przeprowadzane są w tym samym czasie. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr [...] z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr [...] w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) w każdym przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, producent rolny powinien powiadomić Kierownika Biura Powiatowego o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym producent rolny lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej. W niniejszej sprawie, co wynika z akt administracyjnych, taka okoliczność po stronie producenta nie nastąpiła. Tymczasem okoliczność, że występowanie uprawy leśnej na mniejszym areale aniżeli deklarowana nie jest nową okolicznością, należy wiązać z faktem, że sporne grunty były dostępne przez cały okres ich użytkowania, jak również obowiązkiem strony było należyte dbania o ich stan. Powyższe okoliczność wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Gdyby nawet przyjąć hipotetycznie, że w niniejszej sprawie wystąpiła siła wyższa, to płatność także podlegałaby zwrotowi, gdyż strona nie powiadomiła na piśmie organu administracji o przypadku siły wyższej w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie dokonać tej czynności. Powyższy obowiązek wynikał z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr [...] . Już sam fakt braku zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej, skutkował decyzją zobowiązującą skarżąca do zwrotu płatności jako przyznanych nienależnie. Skarżąca składając wniosek 15 lipca 2006 r. swoim podpisem potwierdziła, że dane podane we wniosku są prawdziwe oraz, że znane są i zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów ornych oraz, że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działań "zalesienie gruntów rolnych“ oraz konsekwencji niedotrzymanie zobowiązań znajdujący się na formularzu wniosku w sekcji IX oświadczenia i zobowiązania w tym m.in. zobowiązanie się do prowadzenie uprawy leśnej na gruntach rolnych objętej wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej pomocy, niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARIMR) o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesienie gruntów rolnych oraz informowanie o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych przez nią zobowiązań, a także zapewnienia osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa, a także do okazania wszelkich dokumentów koniecznych do przeprowadzenie kontroli. Powyższe oznacza, że to na osobie składającej podpisany wniosek spoczywa obowiązek zadeklarowania prawidłowej powierzchni użytkowej rolniczo (leśnie) i to osoba składająca wniosek ponosi ewentualne konsekwencje za nieprawidłowości w nim zawarte. Zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia zalesieniowego (§ 3 ust. 1 pkt 1 - 3 ) beneficjent powinien przez lat 20 od dnia uzyskania pierwszej płatności zalesieniowej, prowadzić założoną uprawę leśną zgodnie z normami oraz przestrzeganie wymogów. W świetle powyższego w przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, w sytuacjach w którym strona dowiaduje się o zdarzeniu, które może być uznane za kategorię siły wyższej - zjawiskach atmosferycznych dotyczących jego gospodarstwa rolnego (leśnego) i działalności zwierząt (bóbr europejski), dopiero w wyniku przeprowadzonej kontroli, która miała miejsce nawet po kilku latach po rzekomym zdarzeniu, świadczy o braku zainteresowania prowadzeniem gospodarstwa i to niezależnie od przyczyn braku zainteresowania, przeczy podstawowym obowiązkom rolnika (beneficjenta). Zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia zalesieniowego w tym § 3 ust. 1 pkt 3 płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu, który m.in. zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o których mowa w pkt 2 lit. b przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszych płatności na zalesienie. Podnoszone w skardze zarzuty odnośnie stanu i zakresu zalesienia działek, jak również argumentacja dotycząca sporadycznych wizyt na tym terenie ze względu na odległe miejsce zamieszkania są bezzasadne. Skarżąca wstępując do programu zalesienia zobowiązała się do prowadzenia upraw leśnych przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesienie. Przeprowadzona kontrola na miejscu potwierdza likwidację uprawy leśnej o pow. [...] Wobec powyższego organy administracji słusznie zastosowały przepisy rozporządzeń zalesieniowego, w tym § 13 ust. 5. Jak wskazał NSA w wyroku z 5 listopada 2010 r., II GSK 1004/09, LEX nr 746020, bez względu na rodzaj gruntu (rolnego/leśnego) oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty muszą być zadbane. NSA podkreślił przy tym, że stawiany przez prawodawcę wspólnotowego, a także krajowego wymóg utrzymania gruntów w dobrej (odpowiedniej) kulturze rolnej nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty, co do których rolnik ubiega się o przyznanie określonych płatności były faktyczne w dobrym stanie agrotechnicznym (por. także: wyroki NSA z 3 marca 2015 r., II GSK 76/14, Legalis nr 1763441; z 29 kwietnia 2015 r., II GSK 551/14, Legalis nr 1249133; wyrok WSA w Poznaniu z 2 czerwca 2015 r., III SA/Po 1024/14, Legalis nr 1350741). Przy czym Sąd w niniejszym składzie w całości przychyla się do wyżej wskazanej argumentacji również w okolicznościach faktycznych ocenianej sprawy (por. także: wyrok WSA w Gliwicach z 6 maja 2024 r., III SA/Gl 82/24, Legalis nr 3077808; wyrok WSA w Gliwicach z 24 kwietnia 2024 r., III SA/Gl 81/24, Legalis nr 3074883 – oba orzeczenia nieprawomocne; oraz: wyrok WSA w Gliwicach z 15 kwietnia 2024 r., III SA/Gl 860/23, Legalis nr 3070166 – orzeczenie prawomocne). Odnosząc się do stanowiska skarżącego co do niemożliwości zastosowania tzw. sankcji premii zalesieniowej należy wskazać, że zgodnie z art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Nr [...] z 11 marca 2014 r., kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontro na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 Rozporządzenia Nr [...] z 11 marca 2014 r., przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (por. wyrok WSA w Kielcach z 28 września 2023 r., I SA/Ke 321/23, Legalis nr 2999749). Skarżący nie poinformował jednak organu o nieprawidłowościach w wnioskach, nie zgłosił też przypadku siły wyższej, dopiero kontrola na miejscu wykryła nieprawidłowości. Na okoliczność ustalenia, czy beneficjenci spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności ustawodawca przewidział właśnie kontrole, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza protokół. Podkreślenia wymaga, że raport z czynności kontrolnych stanowi istotny dowód w sprawie. Raport ten jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Kontrole na miejscu są to czynności kontrole, które mogą być bowiem wykonywane przez jednostki merytoryczne Agencji tzw. Biura Kontroli na Miejscu lub inne jednostki organizacyjne dysponujące odpowiednimi warunkami kadrowymi, organizacyjnymi i technicznymi, którym Prezes ARiMR udzieli stosownego upoważnienia. W świetle powyższego dowodom z protokołu kontroli - właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - co do zasady, wbrew twierdzeniom skarżącego, należy przypisać przymiot wiarygodności (por. wyroki NSA: z 29 maja 2014 r., II GSK 458/13, Legalis nr 1161186; z 12 października 2011 r., II GSK 1019/10, Legalis nr 389367; oraz z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07, Legalis nr 117285). Kontrola u skarżącego została przeprowadzona w dniu 17 czerwca 2024 r. Z przedmiotowej kontroli został następnie sporządzony protokół z czynności kontrolnych nr [...], który potwierdza likwidację uprawy leśnej o pow. [...]. Natomiast całkowita powierzchnia zalesienia stwierdzona w kontroli na miejscu wyniosła [...] (całkowita deklarowana powierzchnia zalesienia oznaczona przez stronę to: [...]). Wobec tego organ II instancji wziął jako podstawę obliczenia premii zalesieniowej obszar uprawy leśnej o powierzchni o [...] mniejszy niż we wniosku o wypłatę premii zalesieniowej. Organ II instancji stwierdził, że w tym stanie rzeczy zaistniała przesłanka wstrzymania płatności premii zalesieniowej z uwagi na częściową likwidację uprawy leśnej. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że protokół z czynności kontrolnych nr [...] został wysłany listem poleconym do strony 11 lipca 2024 r. (doręczono: 15 lipca 2024 r.). Poza tym pismami z: 27 czerwca 2024 r. (doręczonym stronie 1 lipca 2024 r.), z 31 lipca 2024 r. (doręczonego stronie 31 lipca 2024 r.) i z 30 sierpnia 2024 r. (doręczonego stronie 10 września 2024 r.) organ pierwszej instancji powiadomił stronę o niemożliwości zakończenia sprawy w ustawowym terminie i ustalił nowe terminy jej zakończenia. W aktach administracyjnych znajduje się również notatka urzędowa z 19 września 2024 r. z której wynika, że skarżący w dniu 19 września 2024 r. zapoznał się z zgromadzonym materiałem dowodowym, a także przedstawił swoje uwagi i stanowisko w sprawie. Strona miała zatem zagwarantowane prawo czynnego udziału w sprawie. Ww. materiał dowodowy został uzupełniony w ramach postępowania odwoławczego o dodatkową dokumentację fotograficzną (karty nr 110 – 162 akt administracyjnych). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się przy tym, że beneficjent składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów i który wcześniej podpisał oświadczenie to domniemuję się, że zna zasady przyznawania płatności i tym samym zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej na zgłoszonych gruntach rolnych przez 20 lat. Zobowiązał się też do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego (por. wyrok NSA z 4 marca 2015 r., II GSK 99/14, Legalis nr 1310774). Znamienne jest, że skarżący nie kwestionował, że raport z czynności kontrolnych i fotografie obejmują działki, którymi włada i które deklarował we wniosku, a nie sąsiednie lub inne, i nie podważa także okresu, w którym zdjęcia bądź pomiary zostały wykonane. Argumentacja skargi zawiera – w tym zakresie – sformułowania ogólnikowe. Skarżący w uzasadnieniu skargi argumentuje, że z raportu "nie wynika w żaden sposób, iż doszło do faktycznej likwidacji części uprawy leśnej o łącznej powierzchni [...]". W treści protokołu, w rubryce XII. Kody pokontrolne wpisano kod ZGR5. Ze strony 6 protokołu wynika natomiast, że rubryka ZGR5 oznacza zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona". Dalej strona wskazywała, że z protokołu z czynności kontrolnych nr [...] nie wynika z jakich przyczyn zastanych na miejscu nie zakwalifikowano części kontrolowanego terenu jako uprawa leśna (las). Strona nie przedstawia jednak żadnych własnych dokumentów, fotografii, czy ekspertyz, które podważałyby dokonane w protokole z czynności kontrolnych ustalenia. Należy również zauważyć, że protokół z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym w znaczeniu wynikającym z art. 76 § 1 k.p.a. (dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone). Jednak szczególna moc dowodowa tego środka jest ograniczona, gdyż na podstawie art. 76 § 3 k.p.a. możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Taki dowód nie został jednak zgłoszony w odwołaniu bądź w jakimkolwiek innym piśmie w ramach postępowania administracyjnego. Należy również wskazać, że ustalenie obszaru upraw dla których przyznawana jest płatność na zalesianie gruntów rolnych nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu. W niniejszej sprawie, obszar zalesionych działek rolnych został stwierdzony i ustalony w oparciu o dane metodą DGNSS, czyli techniki różnicowych pomiarów satelitarnych GNSS oparta na pomiarach kodowych pseudoodległości do satelitów GNSS, w której wyznaczane współrzędne są korygowane za pomocą poprawek DGNSS. W oparciu o wyniki tych pomiarów dokonano aktualizacji powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru na działkach ewidencyjnych. Jest to dowód bezpośredni, przeprowadzony w trakcie oględzin działek. Dlatego też dla skutecznego zakwestionowania wiarygodności ustaleń poczynionych przez organ ARiMR konieczne jest wskazanie przez producenta konkretnych i racjonalnych zastrzeżeń oraz dowodów. Przepis art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazuje, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z przywołanego przepisu wynika, że to strona w postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich została zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków (por. wyrok NSA z 27 maja 2020 r., I GSK 1665/19). Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., I GSK 1402/19). Zdaniem Sądu, analiza zgromadzonego materiału dowodowego zaprzecza też zarzutom skargi, że zaskarżoną decyzję wydano w warunkach naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie naruszono art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej i zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), ani art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli). Organy administracji wyczerpująco zebrały materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do wydania zaskarżonej decyzji oraz dokonały jego wszechstronnej i prawidłowej oceny, a przy tym właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zawartymi w k.p.a., zaś dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Powyższe ustalenia i dokonana ocena znalazły również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a., przy realizacji zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a. Sąd nie podzielił również zarzutów skargi o uchybieniu normy postępowania administracyjnego zawartej w art. 10 § 1 k.p.a. Zarzut naruszenia tego przepisu przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej wykonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2021 r., II GSK 2048/18, Legalis nr 2811795). W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, strona aktywnie uczestniczyła w postępowaniu, w tym została poinformowana pisemnie i ustnie o możliwości wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli lub innych zastrzeżeń wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji. Z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. wynika jednak, że podstawą uchylenia przez Sąd decyzji jest tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem, nawet gdyby (hipotetycznie) uznać, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, to skuteczność zarzutu w tym zakresie zależałaby od: 1) wykazania naruszenia przepisu postępowania, 2) istotnego wpływu tego naruszenia na treść decyzji organu, czego w sprawie nie dochowano. Dodać należy, że formułując zarzuty o charakterze proceduralnym, skarżący podważał sposób wykonania wybranych czynności kontrolnych, lecz nie wskazał przełożenia zarzucanych naruszeń na efekty kontroli, a w dalszej kolejności na treść wydanych decyzji. Nie przedstawił więc skarżący wystarczających argumentów do uznania przez Sąd, że doszło do tak istotnego naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Należy wyjaśnić skarżącemu, że obowiązkiem organu (także odwoławczego) wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. w odniesieniu do treści uzasadnienia decyzji - jest wskazanie w nim faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem organ ma obowiązek odnieść się do argumentów strony, ale tylko do tych, które są istotne dla sprawy. Obowiązek ten nie dotyczy twierdzeń i argumentów strony niemających znaczenia dla podejmowanego rozstrzygnięcia. Taki zaś charakter mają twierdzenia skarżącego oparte na podobnie sformułowanych zarzutach zawartych w pkt nr 1, 2, 3, i 4 skargi, które dotyczyły naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i powiązanych z tymi przepisami zarzutami błędów w ustaleniach faktycznych. Przyznać jednak należy stronie, że w niniejszej sprawie organ błędnie powołał się na art. 10 a ust. 1 ustawy ARIMR, podczas gdy w sprawie miało zastosowanie wyłączenie o którym mowa w art. art. 10a ust. 6 pkt ustawy. W tej sytuacji skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.