III SA/Gl 1349/16
WyrokWSA w Gliwicach2017-02-14
Skład orzekający: Krzysztof Kandut, Barbara Brandys-Kmiecik, Magdalena Jankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną, jeśli sprawa dotycząca tej decyzji jest już zawisła przed sądem administracyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że toczące się postępowanie sądowe nie stoi na przeszkodzie uruchomieniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. Organ podatkowy powinien wszcząć postępowanie wznowieniowe, a następnie zawiesić je do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Odmowa wszczęcia postępowania wznowieniowego w takiej sytuacji jest nieuzasadniona prawnie i narusza prawo strony do skorzystania z nadzwyczajnych środków prawnych.Stan faktyczny
Strona złożyła wnioski o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. Organ odmówił wznowienia, uznając, że wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę pozbawiło organ kompetencji do orzekania w sprawie. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i PPSA oraz prawa do sądu. WSA uwzględnił skargę, uchylając decyzję organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Ref. staż. Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. przy udziale - sprawy ze skargi H. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy swoją pierwszo- instancyjną decyzję z [...]r. nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną tego organu z [...] r., nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług.
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 613; dalej O.p.) oraz art. 54 § 3 i art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
W uzasadnieniu odwołano się w pierwszej kolejności do okoliczności faktycznych sprawy. W tych zaś ramach podniesiono, że decyzją z [...] r. numer [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] r. nr [...], określającą: za marzec 2010 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości [...] zł do zwrotu na rachunek bankowy, za kwiecień 2010 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 186.329 zł do zwrotu na rachunek bankowy, za maj 2010 r. zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł.
W/w decyzja ostateczna z [...] r. została zaskarżona przez Stronę pismem z 30 czerwca 2014 r.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 9 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/G1 1008/14 oddalił skargę. Pismem z 17 lutego 2015 r. pełnomocnik Strony złożył skargę kasacyjną od ww. Wyroku (30 stycznia 2017r. NSA uchylił wyrok WSA - przypis Sądu).
W międzyczasie pismami z 12 stycznia 2016 r. Strona złożyła wnioski o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w K., podając jako podstawę ich złożenia art. 240 § 1 pkt 11 O.p.
Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił wznowienia postępowania zakończonego swoją decyzją ostateczną z dnia [...] r. stwierdzając, że z dniem wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powstała formalna przeszkoda do wznowienia postępowania w nadzwyczajnym trybie administracyjnym, gdyż wszczęcie przez Stronę postępowania sądowoadministracyjnego, spowodowało utratę kompetencji organu podatkowego do orzekania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Strona wniosła odwołanie i zarzucając naruszenie przepisów:
art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. okoliczności nawiązania przez Stronę współpracy ze spornymi dostawcami pod kątem braku po jej stronie świadomości lub powinności świadomości co do tego, że sporne dostawy wiązały się z przestępstwem w zakresie podatku VAT i wpływu tej świadomości na zachowanie przez podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur te dostawy dokumentujących;
- art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT w zw. z art. 17 ust. 1 i ust. 2 VI Dyrektywy Rady, (art. 167 i art. 168 Dyrektywy 2006/112): Wspólny system podatku od wartości dodanej z dnia 28 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.06.347.1), art. 2 tiret 1 i 2 I Dyrektywy Rady z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych (art. 2 ust. 1 Dyrektywy 112/06) oraz art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U.04.90.864/30), poprzez błędną ocenę podstaw wznowienia postępowania podatkowego w świetle wyroku TSUE w sprawie Stehcemp w sytuacji, gdy fakt nabycia przez podatnika złomu w drodze czynności opodatkowanej nie był w świetle zgromadzonego materiału dowodowego skutecznie podważony, zaś ewentualne niezgodności danych dostawcy wskazanych na spornych fakturach były wynikiem bezprawnych działań osób trzecich, o których podatnik nie miał świadomości, a żadna norma prawna nie nakładała na niego obowiązków weryfikacyjnych w stosunku do spornych dostawców;
- art. 240 § 1 pkt 11 O.p. poprzez uznanie, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 października 2015 r. wydany w sprawie C-277/14 nie może być uznany za podstawę wznowienia postępowania podatkowego, gdyż - zdaniem organu - nie ma wpływu na treść wydanych w stosunku do podatnika decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku VAT za okres marzec - maj 2010 r.
Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy swoją decyzję pierwszo instancyjną nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów. Podkreślił, że skutkiem wniesienia skargi do sądu jest powstanie ex lege nowego stosunku prawnego, w którym organ administracji publicznej staje się tylko przeciwnikiem procesowym strony, w związku z czym - poza przypadkiem opisanym w art. 54 § 3 p.p.s.a. - traci kompetencje do weryfikacji stosunku prawnego, w tym do zmiany decyzji. Ingerencja organu administracji w sprawę zawisłą przed sądem godziłaby w konstytucyjne prawo strony do sądu (art. 45 ust. 1 oraz w art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Odnosi się to zarówno do kompetencji autokontrolnych, albowiem może z nich korzystać do dnia rozpoczęcia rozprawy (art. 54 § 3 p.p.s.a.), jak i możliwości załatwienia sprawy w postępowaniu mediacyjnym, gdyż jego wniosek w tym przedmiocie może być złożony do dnia wyznaczenia rozprawy (art. 115 § 1 tej ustawy).
Powołując się na orzecznictwo sądowo administracyjne i wskazując na treść art. 56 p.p.s.a. podkreślono, że wobec braku dopuszczalności wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji po wniesieniu skargi w tej sprawie do sądu administracyjnego, decyzja strony o wyborze trybu administracyjnego postępowania nadzwyczajnego poprzedzona być powinna stosownym rozporządzeniem odnośnie środka prawnego, z którym wystąpiła do sądu administracyjnego bo chodzi o skuteczność tych środków, a nie o mnożenie postępowań wywoływanych korzystaniem z nich. Poza tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności i sąd ten jest zobowiązany do uchylenia kontrolowanego aktu, między innymi, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (podatkowego). Odnosi się to także do sytuacji, która podstawę wznowienia postępowania podatkowego wiąże z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości mającym wpływ na treść wydanej decyzji (art. 240 § 1 pkt 11 O.p.) i to niezależnie od tego, czy kwestia prawna rysująca się na tle judykatu sądu europejskiego i jego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, została podniesiona w skardze, czy też nie.
Ponadto wskazano, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje zasada dyspozycyjności (art. 183 § 1 p.p.s.a.), jednak nie stoi ona w sprzeczności z możliwością kasacyjnej kontroli wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, według kryterium zgodności z prawem na tle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nawet jeśli podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie obejmowały przepisów prawa unijnego lub przepisów prawa krajowego, do których odnosił się przywołany wyrok, tylko z tego powodu, że w dacie orzekania sądu pierwszej instancji wyrok Trybunału Sprawiedliwości jeszcze nie zapadł (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 9/09). Zaakcentowano konstytutywną funkcją orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i unijne zasady równoważności i zasady skuteczności, z których wynikałby obowiązek zastosowania się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Na koniec zauważono, że ochrona praw strony jest dostatecznie gwarantowana na gruncie obowiązującej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona dysponuje bowiem skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, o której mowa w art. 285a p.p.s.a., wnoszoną do sądu, który wydał orzeczenie, w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnienia się (art. 285f § 1 p.p.s.a.).
W złożonej skardze Strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 56 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że nadzwyczajna weryfikacja ostatecznej decyzji nie może zostać wszczęta po wcześniejszym złożeniu w tej sprawie skargi lub skargi kasacyjnej do sądu administracyjnego,
- naruszenie art. 240 § 1 pkt 11 p.p.s.a. (winno być Ordynacji podatkowej- jak zauważył w odpowiedzi na skargę DIS) w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie Skarżącemu przeprowadzenia weryfikacji ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, co powoduje bezwzględne zamknięcie drogi jej weryfikacji z uwagi na upływ terminu zawitego wskazanego w art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji naruszenie zasady prawa do sądu.
W uzasadnieniu wskazano, że w Ordynacji podatkowej brak jest jakichkolwiek regulacji prawnych odmawiających podatnikom prawa do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną w przypadku zawisłości sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zakazu takiego nie można także wywieść z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Nadto nie można utożsamiać niemożności prowadzenia postępowania wznowieniowego, z niemożnością jego wszczęcia tj. ze względu na realizowaną przez sąd kontrolę rozstrzygnięcia, nie jest możliwe jedynie prowadzenie przez organ postępowania wznowieniowego, a zatem wszczęte postępowanie administracyjne powinno zostać zawieszone na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. do czasu zakończenia sprawy sądowej. W ten sposób z jednej strony nie pozbawia się podatnika możliwości wyeliminowania w trybie nadzwyczajnym wad decyzji, których nie mógł usunąć sąd, a z drugiej uniknie się sytuacji, w której w obu równolegle toczonych postępowaniach dojdzie do rozbieżnych rozstrzygnięć.
Na poparcie takiego stanowiska przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych.Podkreślono także, że organ odwoławczy jest niekonsekwentny gdyż w niniejszej sprawie odmówił wznowienia postępowania z przyczyny wyżej wskazanej, a w sprawie dotyczącej zobowiązania podatkowego za grudzień 2009 r. i luty 2010 r., która również poddana została kontroli sądowoadministracyjnej wydał postanowienie o wznowieniu postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Podkreślając pogląd, że nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją w przypadku, gdy toczy się postępowanie sądowoadministracyjne dot. tej decyzji wskazał na obszerny dorobek orzecznictwa - uchwałę NSA z 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99; wyroki sądów wojewódzkich i NSA m.in. z 18 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 2476/13, z 20 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 530/13 konkludując, że tym samym nie znajdują uzasadnienia zarzuty Strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2014 r., poz.1647) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Stosując powyższe kryteria w rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzje oraz poprzedzająca ją decyzja tego samego organu naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawnej dopuszczalności wznowienia postępowania podatkowego w celu zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej po wniesieniu skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego, a dokładnie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Analiza prawna powyższej sytuacji wymaga w pierwszej kolejności przypomnienia, że instytucja nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej, jaką stanowi wznowienie postępowania, jest ukształtowana w taki sposób, że postępowanie w tym przedmiocie ma charakter dwuetapowy. Tego rodzaju konstrukcja, normowana przepisami Ordynacji podatkowej, służy zasadzie trwałości decyzji ostatecznych. W konsekwencji w postępowaniu podatkowym, aby mogło dojść do zbadania, czy w sprawie zachodzi podnoszona we wniosku o wznowienie postępowania przesłanka (art. 240 § 1 pkt 1 – 11 O.p.), właściwy organ musi przeprowadzić postępowanie wstępne, którego celem jest zbadanie dopuszczalności wznowienia postępowania. Na tym wstępnym etapie postępowania o wznowienie postępowania organ podatkowy bada, czy wniosek pochodzi od strony postępowania, czy dochowała ona terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz czy powołała podstawę wznowieniową wskazaną w art. 240 § 1 pkt 1 – 11 O.p., a nadto czy wniosek dotyczy decyzji ostatecznej. Niespełnienie jednego z wymienionych wyżej warunków formalnych zamyka postępowanie wznowieniowe na etapie wstępnym i uzasadnia odmowę wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 O.p.
Jak zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, odmowa wznowienia postępowania podatkowego może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy z żądaniem wznowienia występuje podmiot, który nie był stroną postępowania głównego albo wystąpiły inne okoliczności o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym nie dające podstaw do wznowienia postępowania. Takimi okolicznościami może być m.in. brak zdolności do czynności prawnych strony i nie działanie w jej imieniu ustawowego przedstawiciela, żądanie dotyczące decyzji, która nie ma waloru ostateczności albo skierowana jest w stosunku do rozstrzygnięcia, które nie jest decyzją administracyjną, bądź złożone zostało z uchybieniem ustawowego terminu do wznowienia, a termin ten nie został przywrócony. W innych przypadkach decyzja odmawiająca wznowienia postępowania podatkowego nie ma prawnego uzasadnienia (wyrok NSA z 22 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1299/13). Zatem przy braku wystąpienia jednej z w/w przesłanek negatywnych, złożenie wniosku o wznowienie postępowania także podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, w sytuacji powołania przesłanki z art. 240 § 1 pkt 1-11 O.p., powinno skutkować wszczęciem postępowania wznowieniowego.
Na tle rozpoznawanej sprawy nie można nie zauważyć, że kwestia dopuszczalności wznowienia postępowania podatkowego w okresie zawisłości sprawy, której wznowienie dotyczy, przed sądem administracyjnym wywołuje istotne rozbieżności w orzecznictwie sądowym (porównaj z jednej strony wyroki NSA: z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt I FSK 485/09; NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 2292/10; z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 680/13; z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 530/13, i z drugiej strony wyroki NSA: z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 538/13, z dnia 4 grudnia 2014 r., II GSK 1530/13, z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1299/13, z dnia 15 lipca 2004 r. sygn. akt I GSK 543/13).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, iż toczące się postępowanie sądowe mające na celu zbadanie legalności decyzji administracyjnej nie stoi na przeszkodzie uruchomieniu postępowania mającego na celu wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej kontrolowaną przez sąd decyzją, z tym zastrzeżeniem, że organ obowiązany będzie zawiesić postępowanie nadzwyczajne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego.
Uzasadniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z powoływanym przez organ art. 56 p.p.s.a. - w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Przepis ten dotyczy zatem sytuacji odwrotnej niż w przedmiotowej sprawie, tj. nie reguluje ani nie rozstrzyga zbiegu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego będącego już w toku, które potencjalnie i jednocześnie zmierzają do wzruszenia tego samego aktu. Nie można zatem – zdaniem Sądu - w zakres jego zastosowania wpisać stany faktyczne, które nie zostały w nim określone przez ustawodawcę. Działanie takie byłoby bowiem pozanormatywne.
Ponadto stawiając znak równości pomiędzy złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, a prowadzeniem takiego postępowania, organ wyprowadził błędne wnioski. Prawu do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego ze wskazanej w art. 240 § 1 O.p. formy kontroli decyzji ostatecznej poprzez złożenie stosownego wniosku i uruchomienie postępowania zmierzającego do wznowienia postępowania, nie stoi na przeszkodzie prowadzona kontrola tej decyzji przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 609/13). Ze względu na realizowaną przez sąd administracyjny kontrolę określonego rozstrzygnięcia, nie jest możliwe jedynie prowadzenie przez organ postępowania wznowieniowego i dlatego po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania musi ono zostać zawieszone, aż do prawomocnego zakończenia kontroli sądowej (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 580/13).
Powyższy pogląd wynika z analizy treści art. 56 p.p.s.a. oraz art. 54 § 3 tej ustawy, które to przepisy jednoznacznie wskazują, iż organ może korygować ostateczne rozstrzygnięcie w dopuszczonych obowiązującymi przepisami formach, jednak wyłącznie do czasu złożenia skargi na to rozstrzygnięcie i podjęcia przez sąd jego kontroli. Zatem, zważywszy na zakaz dwutorowości postępowania, ewentualne postępowanie nadzwyczajne może toczyć się dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Prowadzenie równolegle dwóch postępowań w jednej sprawie przez sąd i organ administracyjny jest niedopuszczalne. Wobec tego toczące się postępowanie sądowe mające na celu zbadanie legalności określonej decyzji nie stoi na przeszkodzie uruchomieniu postępowania mającego na celu wznowienie postępowania w sprawie zakończonej kontrolowaną przez sąd decyzją, z zastrzeżeniem obowiązku zawieszenia postępowania nadzwyczajnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby, wskutek upływu terminu (zob.: art. 240 § 1 pkt 4, 8, 11 O.p.), do nieuzasadnionego pozbawienia strony prawa skorzystania z instytucji procesowej umożliwiającej wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji w związku z zaistnieniem przesłanki wznowieniowej, której sąd nie mógłby usunąć (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 544/13).
W konsekwencji, uwzględniając pierwszeństwo uruchomionej wcześniej niż wniosek o wznowienie postępowania kontroli sądowej, jak też nieprzekraczalny, miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (w oparciu o art. 240 § 1 pkt 11 O.p.) Sąd stwierdza, iż złożenie wniosku o wznowienie postępowania podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, powinno skutkować wszczęciem postępowania wznowieniowego i zawieszeniem go na zasadzie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., do czasu wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia.
Sąd podziela w tym zakresie poglądy wyrażone m.in. w wyrokach NSA z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt I GSK 524/13, z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 580/13, z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 513/13. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko respektuje rozwiązanie systemowe zawarte w Ordynacji podatkowej zakładające, że już samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania – w braku przesłanek negatywnych już wyżej opisanych - wszczyna wstępne postępowanie, prowadząc do oceny dopuszczalności wznowienia na zasadzie art. 243 § 1 lub 3 O.p. i w dalszej dopiero kolejności – z zastrzeżeniem wyżej przedstawionych uwarunkowań związanych z ewentualną zawisłością sprawy przed sądem administracyjnym – do rozstrzygnięcia na zasadzie art. 245 § 1 pkt 1- 3 O.p. Takie zapatrywanie pozwala stronie m.in. na dochowanie terminu ustawowego dla wznowienia postępowania, gdy został on ustawowo przewidziany.
W dalszej konsekwencji, dopóki byt prawny decyzji nie zostanie przesądzony w ramach zainicjowanej kontroli sądowoadministracyjnej, dopóty nie zniknie zagadnienie prejudycjalne tamujące zakończenie postępowania wznowieniowego. Wskazana przesłanka zawieszenia ma charakter usuwalny. W sytuacji bowiem prawomocnego oddalenia skargi przez sąd administracyjny i pozostawienia zaskarżonej decyzji ostatecznej w obrocie prawnym obowiązkiem organu będzie podjęcie zawieszonego postępowania wznowieniowego i merytoryczne rozpoznanie wniosku. Z kolei wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję poddaną kontroli będzie uzasadniał umorzenie przez organ postępowania wznowionego.
Odnosząc się do wskazanej przez organ uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2000 r. sygn. akt FPS 12/99 Sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że pojęta ona została na podstawie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Zdaniem Sądu nie można orzecznictwa powstałego na gruncie wcześniejszego stanu prawnego odnosić niejako wprost i bezpośrednio do art. 56 p.p.s.a., nie uwzględniając tej istotnej zmiany legislacyjnej, która sprawia, że co najmniej część wypowiadanych uprzednio tez nie znajduje obecnie uzasadnienia normatywnego. Oczywiście Sąd dostrzega, że również po wejściu w życie art. 56 p.p.s.a. reprezentowane są zapatrywania zbieżne z tymi zawartymi w uzasadnieniu w/w uchwały, na co wskazują m.in. powołane wyżej przykłady z judykatury, nie oznacza to jednak, że mają one charakter dominujący w tym sensie, iż są przyjmowane jednolicie na zasadzie przyjętej linii orzeczniczej.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wyraża pogląd, że złożenie skargi do sądu administracyjnego nie zostało normatywnie wymienione pośród przesłanek negatywnych, uniemożliwiających wszczęcie administracyjnego postępowania nadzwyczajnego i okoliczność ta ma znaczenie prawne dla oceny dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.
Tym samym Sąd orzekający nie podziela stanowiska zawartego w wyrokach WSA w Gliwicach z 17 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1184/15 i z 18 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 1002/08, natomiast zgadza się z poglądem wyrażonym w wyroku o sygn. akt III SA/Gl 1180/16.
Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło