III SA/Gl 155/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...]r. skarżący po raz kolejny domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, iż dotychczasowe zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu z uwagi na konieczność zaskarżenia zapadłego w dniu [...] r. wyroku okazało się niewystarczające. Tymczasem jego sytuacja finansowa w stosunku do poprzednio opisanej we wniosku nie uległa poprawie. Dalej nie posiada żadnych dochodów, jako że przedstawione mu przez PUP oferty pracy okazały się nieaktualne (por. oświadczenie w aktach o sygn. III SA/Gl 1675/09). Nie jest również możliwe reaktywowanie prowadzonego uprzednio przedsiębiorstwa. Dlatego też w bieżącym utrzymaniu korzysta z pomocy rodziców i znajomych. Nie posiada bowiem żadnego majątku, tj. nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Ponadto z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, albowiem w ich małżeństwie (z wniosku żony) obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Nie może więc liczyć na jej pomoc. Tym bardziej, że sytuacja finansowa przedsiębiorstwa żony – poza znacznymi obciążeniami hipotecznymi nieruchomości wskazanymi w księdze wieczystej - nie jest mu znana. Dodatkowo zobowiązany jest do łożenia na utrzymanie trójki dzieci, które obecnie zamieszkują wraz z żoną, jednakże z uwagi na brak dochodów, ciężar ten spoczywa wyłącznie na żonie. Jako uzupełnienie powyższego skarżący przedłożył: oświadczenie rodziców w przedmiocie udzielanej pomocy finansowej w wysokości ok. 400,00 zł miesięcznie, zaświadczenie ZUS z dnia [...]r. potwierdzające, iż od [...]r. do nadal nie został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego, wyjaśnienie w sprawie nieposiadania rachunków bankowych oraz zaświadczenie wystawione w dniu [...]r. przez Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta w W., z którego wynika, iż nie figuruje on w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą, jest natomiast zameldowany od dnia [...]r. na pobyt stały w domu należącym do obcych mu osób. Co więcej w piśmie procesowym z dnia [...] r. sprecyzował, iż nie partycypuje w kosztach utrzymania tego domu, jako że korzysta z niego nieodpłatnie. Koszty te – w nieznanej mu wysokości - ponoszą właściciele nieruchomości, tj. A.P., K.P. i S.W., którzy przebywają również w N. i B. W chwili obecnej dalej jest osobą bezrobotną, jednakże nie jest już zarejestrowany w PUP. Ponieważ z żoną pozostaje w faktycznej separacji ta odmówiła mu udostępnienia dokumentów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie jest zatem w stanie przedłożyć deklaracji VAT, ksiąg handlowych, ewidencji środków trwałych oraz wyciągów z rachunków bankowych przez nią posiadanych, a także złożonego przez żonę za 2009 r. zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu lub wysokości poniesionej straty. Nie posiada również wiedzy o ponoszonych przez małżonkę wydatkach związanych z utrzymaniem domu, w którym ta zamieszkuje. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). W tym miejscu należy jednak zauważyć, iż wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej w dniu [...] r. postanowienie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie strony skarżącej z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08 Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09 niepubl.). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. W ocenie rozpoznającego wniosek te nie zostały jednak wykazane. Zauważyć wszakże należy, iż skarżący po raz kolejny ograniczył się wyłącznie do przedstawienia takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego złym stanie finansowym. W sposób dość ogólnikowy przedstawił bowiem sytuację majątkową swojej żony, z którą jak twierdzi nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Tymczasem do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 816/10 przedłożył kserokopie: zeznania podatkowego żony PIT-36 za 2009 r., gdzie zadeklarowany został przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł i dochód rzędu [...] zł, informacji z Banku [...]S.A. z dnia [...] r. odnośnie spłaty pożyczki hipotecznej wraz z odsetkami w dniu [...] r., bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat za rok obrotowy 2010 (zestawienie na dzień [...] r.) oraz aneksów do umowy kredytowej. Dokumenty te pozwoliły ustalić, iż w 2009 r. oraz w pierwszym półroczu roku 2010 przedsiębiorstwo prowadzone przez żonę skarżącego wykazało zysk, który został przeznaczony na spłatę kredytu hipotecznego, co ujęto w bilansie jako odpis z zysku. Nadto na dzień [...]r. przypadał termin spłaty kolejnego kredytu w wysokości [...] zł, wraz z którym zobowiązania przedsiębiorstwa wynosiły łącznie blisko [...]zł. Przedsiębiorstwo to ma również, według informacji przekazanych skarżącemu przez żonę, problemy z odzyskaniem wierzytelności od kontrahentów. Mając na uwadze powyższe przyjąć należało, iż pozyskane z akt o sygn. I SA/Gl 816/10 informacje, od których przedłożenia strona się uchyliła, zasłaniając się odmową współpracy w tym zakresie (vide: pismo procesowe z dnia [...] r.), nie mogą być interpretowane na korzyść wnioskodawcy, a tym samym uzasadniać zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia, które zapadło w dniu [...] r., mimo iż skarżący dalej nie figuruje w ewidencji osób zgłoszonych do ubezpieczenia społecznego. Tym bardziej, że w judykaturze ugruntowany został pogląd, w świetle którego w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienie NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09 oraz z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113-116/09, a także I FZ 125-126/09 niepubl.). Dlatego też w rozpoznawanej sprawie przyjąć należało, iż skarżący niezbędnej pomocy i wsparcia przy uiszczaniu dalszych kosztów sądowych winien poszukiwać w pierwszej kolejności u członków swojej najbliższej rodziny, w szczególności małżonki, albowiem jej szeroko rozumiane możliwości finansowe stanowią istotny czynnik, który kształtuje sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie. Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny mogących im pomóc. Za takim stanowiskiem przemawia zawarta w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulacja prawna. Tym bardziej, że jak wynika z oświadczenia strony choć jest on osobą bezrobotną nie jest już zarejestrowany w PUP, a przyczyny tego stanu rzeczy nie zostały w żaden sposób wskazane. Takie działanie skarżącego budzi zastrzeżenia i nie zasługuje na aprobatę. Uniemożliwia bowiem uzyskanie pewności co do jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Poza tym fakt, iż nie figuruje w prowadzonej przez Urząd Pracy ewidencji osób bezrobotnych lub poszukujących pracy pozwala domniemywać, iż spełniając niezbędne kryteria nie wykazuje gotowości podjęcia zatrudnienia oferowanego przez tamtejszą instytucję. Zwłaszcza, że nie przedłożono żadnej dokumentacji źródłowej, z której wynikałoby, iż nie jest on zdolny do podjęcia zatrudnienia lub uzyskania dochodu. W świetle powyższego uznać należało, iż skarżący nie wykazał jakoby przewidziane w art. 165 ustawy p.p.s.a. podstawy do uwzględnienia zgłoszonego żądania w jego przypadku zaistniały. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.