III SA/Gl 1698/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie Strona skarżąca - "A" Sp. z o.o. w C. (dalej zwana "A" Sp. z o.o. lub Spółka) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku Spółka podała, że nie posiada żadnych składników majątku, w tym środków finansowych, jej rachunek bankowy z uwagi na roszczenia objęte zaskarżoną decyzją został zajęty. Kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, a Spółka za rok 2012 poniosła stratę rzędu 4.974,98 zł. "A" Sp. z o.o. do wniosku dołączyła kserokopię rachunku zysków i strat za 2012 r. wersja wstępna oraz kserokopię deklaracji VAT-7 za października 2013 r. Wezwaniem z dnia 6 grudnia 2013 r. Spółkę zobowiązano do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - nadesłanie bilansu Spółki za 2012 r. wraz z informacją dodatkową; - przedłożenie odpisów lub kserokopii raportów kasowych Spółki za ostatnie pięć miesięcy, a nadto deklaracji VAT-7 z powyższego okresu (za wyjątkiem deklaracji VAT-7 za październik 2013 r., jako że ta została już dołączona do formularza PPPr); - nadesłanie odpisu lub kserokopii złożonego za 2012 r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości poniesionej straty; - przedstawienie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających, że zajęcia rachunków bankowych Spółki są nadal aktualne, a nadto wyciągów z kont obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich pięciu miesięcy, natomiast gdyby rachunki te zostały zlikwidowane przedłożenie stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopii umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; - sprecyzowanie na jakim etapie jest prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, a nadto do jakich składników majątku zostało ono skierowane (niezależnie od powyższego należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające podane w tym zakresie dane). W odpowiedzi na opisane wezwanie do akt sprawy przedłożono kserokopie następujących dokumentów: zeznania podatkowego "A" Sp. z o.o. za 2012 r., deklaracji VAT-7 za sierpień i wrzesień 2013 r. oraz bilans Spółki za 2012 r. wraz z informacją dodatkową. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił przyznanie prawa pomocy skarżącej spółce stwierdzając, iż "A" Sp. z o.o. nie wykazała w należyty i przekonujący sposób, iż nie dysponuje kapitałem pozwalającym na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 10 lutego 2014 r. pełnomocnik Strony skarżącej złożył zażalenie na postanowienie referendarza z dnia 9 stycznia 2014 r., które zostało uznane za sprzeciw od tego postanowienia. Pełnomocnik "A" Sp. z o.o. wskazał, że Spółka nie posiada składników majątkowych, środków finansowych na rachunkach bankowych. Podkreślił, że wniosek o przyznanie prawa pomocy poparty był dokumentacją, która wykazała, iż Spółka nie posiada środków finansowych na pokrycie wnioskowanej opłaty. Nadto stwierdził, że w ramach prowadzonego postępowania, organ podatkowy wystawił tytuł wykonawczy w celu wyegzekwowania roszczenia objętego postępowaniem skargowym, co zdaniem pełnomocnika potwierdza wiedze organu z urzędu, co do zajęcia rachunku bankowego oraz braku możliwości zaspokojenia roszczenia organu podatkowego. Do sprzeciwu pełnomocnik Strony skarżącej nie dołączył żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Złożony przez pełnomocnika Strony skarżącej sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany w chwili obecnej materiał dowodowy. Przed podaniem motywów rozstrzygnięcia należy dokonać analizy podstawy prawnej mającej zastosowanie w niniejszej sprawie. Jak stanowi art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy stosowaniu przepisu art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na różne wnioski wynikające z jego wykładni. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2012 r., II FZ 844/11, LEX nr 1113661). Z użytego określenia "gdy wykaże" wynika, że ciężar wykazania okoliczności faktycznych uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o to prawo. To strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w określonej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. W związku z tym powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r., I OZ 125/12, LEX nr 1120734; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody (zob. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2012 r., II FZ 791/11, LEX nr 1116228). W przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej zaznacza się, że obowiązane są one wykazać nie tylko, że nie mają odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, iż nie posiadają ich, chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2012 r., II OZ 123/12, LEX nr 1121252). W przedmiotowej sprawie Spółka wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, zatem powinna wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd stanął na stanowisku, iż przedłożone dokumenty opisujące stan majątkowy Spółki, na wskazują jednoznacznie, aby wniosek "A" Sp. z o. o. o przyznanie prawa pomocy mógł zostać uwzględniony. Spółka ogólnikowo wskazała, iż wobec niej toczy się postępowanie egzekucyjne, które doprowadziło do zajęcia rachunku bankowego, jednakże nie przedstawiła żadnych dokumentów na poparcie tego twierdzenia. Podkreślić należy, iż Spółka została wezwana do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających, że zajęcia rachunków bankowych Spółki są nadal aktualne, a nadto wyciągów z kont obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich pięciu miesięcy, natomiast gdyby rachunki te zostały zlikwidowane przedłożenie stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopii umowy z bankiem o zamknięciu rachunku oraz sprecyzowanie na jakim etapie jest prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, a nadto do jakich składników majątku zostało ono skierowane. W tym wezwaniu z dnia 6 grudnia 2013 r., doręczonym pełnomocnikowi Spółki w dniu 13 grudnia 2013 r. wskazano także, że należy przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające podane dane przez Spółkę. Tymczasem Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów dotyczących prowadzonych rachunków bankowych oraz przebiegu postępowania egzekucyjnego, ponadto w sprzeciwie od postanowienia z dnia 9 stycznia 2014 r. Spółka stwierdziła jedynie, że nie posiada składników majątku, środków finansowych na rachunkach bankowych, a prezentowanego stanowiska nie potwierdziła, żadną dokumentacją. Wskazanie przez pełnomocnika Strony skarżącej, iż jej rachunek bankowy został zajęty w toku postępowania egzekucyjnego, nie stanowi przesłanki wystarczająco usprawiedliwiającej niewykonanie zobowiązania w zakresie nadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Zajęcie konta nie oznacza przecież samo przez się braku jakichkolwiek operacji na tym koncie (stanowisko zawarte w postanowieniu WSA w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2010 r., I SA/Sz 232/10, LEX nr 785399). Wykazy rachunków bankowych oraz wyciągi z nich, do których przedłożenia Strona skarżąca została zobowiązana miały obrazować wszelkie operacje dokonywane na tych rachunkach w ciągu ostatnich pięciu miesięcy, dotyczyło to zarówno transakcji obciążeniowych na tych rachunkach, jak również i transakcji uznaniowych. Nadto skarżąca Spółka nie przełożyła żadnych dokumentów mogących zobrazować, toczące się wobec niej, postępowanie egzekucyjne. W tej sytuacji zaznaczyć trzeba, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., II FZ 128/12, LEX nr 1116173). Sąd mając na uwadze także postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 249/11, w którym stwierdzono, iż wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej, stwierdził, że przedłożony materiał dowodowy nie pozwalał na wolną od wątpliwości ocenę złożonego przez "A" Sp. z o.o. wniosku. Na marginesie wskazać należy, że Spółka posiada fundusz rezerwowy w kwocie 910.000,00 zł, a za 2012 r. zadeklarowała przychód w wysokości 54.874,14 zł i koszty jego uzyskania w kwocie 54.281,86 zł, wykazana strata rzędu 4.974,98 zł zdaniem Sądu nie była spowodowana nierentownością prowadzonej w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami działalności, a jedynie wysokością ponoszonych w tym okresie kosztów, które wynosiły 59.849,12 zł. Sąd stanął na stanowisku, iż twierdzenie jakoby skarżąca nie dysponowała wystarczającą kwotą środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia wpisu sądowego w odniesieniu do przedstawionego przez "A" Sp. z o.o. materiału dowodowego jest za daleko idące. Podkreślić trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach podmiotów, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, co zdaniem sądu w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze przedstawione okoliczności, działając na mocy art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.