III SA/Gl 276/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie strony skarżącej z należnego wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2011 r. skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia z należnego wpisu sądowego (por. rubrykę nr 4 formularza ze str. 4 skargi). W uzasadnieniu powyższego wyjaśnił, iż wprawdzie zamieszkuje z żoną jednakże z uwagi na zawartą umowę majątkową małżeńską (vide: akt notarialny z dnia [...] r.) nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa. Jedynym źródłem jego utrzymania jest zatem wynagrodzenie za pracę rzędu 2.155,95 zł netto. Ponieważ do kwoty tej skierowana została egzekucja administracyjna (vide: dołączone do wniosku tytuły wykonawcze) zakład wypłaca mu 50% pensji czyli 1.015,00 zł. Zarejestrowana na jego nazwisko działalność gospodarcza została bowiem, po zawieszeniu w dniu [...] r., zlikwidowana. Według oświadczenia skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego ani "prawa własności mieszkania". Tymczasem zobowiązany jest partycypować w kosztach utrzymania syna, który nie osiąga własnych dochodów, jako że kontynuuje naukę w systemie dziennym. Programowy termin ukończenia przez niego studiów przewidziany jest na [...] r. (vide: zaświadczenie z dnia [...] r.). Dodatkowo jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: - potwierdzenie zameldowania skarżącego wraz z żoną i synem w nieruchomości położonej przy ul. [...] w T., gdzie posadowiony jest budynek mieszkalny o pow. [...] m2; - rachunki ponoszonych miesięcznie opłat za telefon (124,03 zł), RTV (68,00 zł), PTK (61,50 zł), wodę (68,13 zł), gaz (715,34 zł), energię elektryczną (349,09 zł), wywóz śmieci (32,45 zł) oraz podatek od nieruchomości (259,00 zł pierwsza rata); - zaświadczenie o zarobkach wnioskodawcy z dnia [...] r.; - umowy kupna samochodu osobowego marki [...] rocznik 2001 oraz [...] rocznik 2009 zawarte przez żonę skarżącego; - wyciąg z rachunku bankowego, z którego ustalono, iż wnioskodawca spłaca raty kredytu w wysokości ponad 500,00 zł; - zeznania podatkowe PIT-37 za 2010 r., gdzie zadeklarowany przez skarżącego i jego żonę dochód wynosił 36.618,11 zł i 74.749,73 zł; - informacje o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy, z których ustalono, iż w roku 2011 wypracowany przez wnioskodawcę i jego żonę dochód wynosił 38.194,43 zł (tj. 2.246,94 zł na miesiąc) oraz 66.336,38 zł i 1.325,93 zł (tj. 4.038,34 zł na miesiąc). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania należnych w sprawie opłat, do których zalicza się wpis sądowy od skargi. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Nie sposób bowiem pominąć faktu, iż skarżący pozostaje w związku małżeńskim z E.D. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, jako że w judykaturze ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej czy pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, LEX nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, LEX nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, LEX nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, LEX nr 554620, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, LEX nr 554656, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, LEX nr 565693 oraz z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II FZ 272/11, LEX nr 1083182). Mając zatem na uwadze dochody skarżącego w wysokości 1.092,05 zł (vide; zaświadczenie o zarobkach z dnia [...] r.) oraz jego żony, które za ubiegły rok wynosiły średnio 4.038,34 zł na miesiąc, a nadto ponoszone wydatki w łącznej kwocie 1.677,54 zł, uznać należało, iż skarżący jest w stanie uiścić należny od skargi wpis. Ten bowiem zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wyniesie 2.000,00 zł. Kwota ta z pewnością mieści się w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy, skoro jego żona tuż po złożeniu urzędowego formularza nabyła wspólnie z niepracującym synem kolejny samochód marki [...] rocznik 2001 za cenę 10.000,00 zł. Takie działanie z pewnością nie zasługuje na aprobatę. Nie można bowiem zapominać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, dlatego też przewidziana w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy instytucja prawa pomocy nie znalazła w niej zastosowania. Nie może ona przecież chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż jej celem jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk oraz Marta Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 628). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.