III SA/Gl 345/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skargą z [...] r. W.P. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] r. o nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem utrzymania jest renta w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Z powyższej pokrywane są bieżące opłaty za gaz, energię elektryczną oraz wodę. Tymczasem z uwagi na stan zdrowia (vide: karty informacyjne leczenia szpitalnego) ponad [...] zł zmuszony jest przeznaczyć na leczenie i rehabilitację. Według oświadczenia skarżący nie posiada żadnych składników majątku, tj. nieruchomości, oszczędności, udziałów, akcji, obligacji czy papierów wartościowych. W celu udokumentowania wyżej przedstawionej sytuacji majątkowej skarżący przedłożył zaświadczenie wystawione przez Prezydenta Miasta C., z którego ustalono, że od [...] r. skarżący figuruje w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą. Z tego tytułu w roku 2011 nie osiągnął żadnego przychodu (vide: PIT-36). Podobnie w deklaracji VAT-7 za maj 2012 r. wykazał wprawdzie podstawę opodatkowania wynoszącą [...] zł oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie [...] zł. Ta jednak, mimo złożonego w tym przedmiocie wniosku, nie została mu wypłacona, jako że wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, które jak wynika z przedłożonych dokumentów źródłowych, skierowane zostało do wypłacanego przez ZUS świadczenia rentowego. Tymczasem skarżący pozostaje z żoną w separacji, a zamieszkuje u córki, gdzie dokłada się do kosztów utrzymania kwotą [...] zł. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego referendarz sądowy postanowieniem z 5 kwietnia 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie to została zaskarżone sprzeciwem. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał że otrzymywana przez niego renta została zajęta w części przez komornika w związku z tym otrzymuje obecnie [...] zł. Skarżący dołączył do sprzeciwu potwierdzenie wypłaty potwierdzającego wysokość tej kwoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza, który nie został odrzucony, postanowienie to traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku W.P., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić w tym miejscu także należy, że sąd przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 ppsa słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zatem za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. W omawianej sprawie skarżący nie wykonał w pełni skierowanego do niego wezwania referendarza sądowego, w konsekwencji czego nie zostały złożone dokumenty, które pozwoliłyby wykluczyć powstałe przy ocenie formularza wątpliwości. Skarżący był między innymi wzywany o dokumenty mające wyjaśnić swój stan cywilny. Są to o tyle niezbędne dokumenty gdyż, Sąd w pełni zgadza się z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I FZ 199/09, z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09, z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 125-126/09, z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09, z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09, z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) W przedmiotowej sprawie skarżący podobnie jak w przypadku innych dokumentów odmówił ich dostarczenia z powodu opłaty koniecznej do uzyskania zaświadczenia w Urzędzie Stanu Cywilnego a inne dokumenty małżeńskie zaginęły. Mimo to skarżący nie dysponując powyższymi dokumentami nie dostarczył dokumentów, które mógłby zdobyć bezpłatnie i w każdym czasie, takich jak zaświadczenie od pracodawcy dochodach o żony lub wyciągu z jej rachunku bankowego. W tej sytuacji przy ocenie stanu majątkowego skarżącego, Sąd dysponuje jednie oświadczeniem, iż skarżący pozostaje z ze swoja żoną w separacji. Ponadto samo pozostawanie w separacji nie zwalnia żony skarżącego z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, albowiem posiadane przez nią dochody i majątek stanowią istotny czynnik, który wpływa na sytuację majątkową strony, dlatego też musi być uwzględniony przy tej ocenie. Podobne spostrzeżenia dotyczą też córki skarżącego. Skarżący oświadczył, że zamieszkuje u córki i dokłada się do kosztów utrzymania. Oznacza to, że skarżący prowadzi z córką wspólne gospodarstwo domowe. Dlatego dokonując oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, należy ocenić nie tylko jego własny majątek ale całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego wnioskodawcy, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania (podobnie NSA w postanowieniu z 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557).. Skarżący nie wykonał też wezwania dotyczącego zaciągniętych kredytów i pożyczek, mimo że oświadczył, iż posiada kredyt w Banku ,,A’’. W tej sytuacji nie sposób ocenić czy skarżący spłaca kredyt czy zalega z płatnością rat. Brak danych na temat spłacania przez skarżącego zobowiązań prywatnoprawnych, jest kolejnym elementem, którego brak nie pozwala na ocenę sytuacji finansowej skarżącego. Z uwagi jednak na to, że złożony przez skarżącego wniosek nie zawierał wyżej wskazanych, koniecznych danych brak było podstaw do jego uwzględnienia Mając powyższe na uwadze, Sad postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.