III SA/Gl 827/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W jego motywach wyjaśnił, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem. Z uwagi na to, że syn również pozostaje bez pracy, jedynym źródłem utrzymania całej rodziny są świadczenia emerytalne żony w kwocie 3.000,00 zł. Innych składników majątku wymienionych w rubryce nr 7.1 formularza nie posiadają. Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia 1 czerwca 2011 r. referendarz sądowy wezwał ustanowionego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia przez: - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, podatek od nieruchomości itp.; - przedłożenie odpisu bądź kserokopii złożonych przez wnioskodawcę, jego żonę i syna za 2010 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego w 2010 r. dochodu; - nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez żonę skarżącego dochodów w postaci odcinka pobieranej emerytury za ostatni miesiąc albo decyzji o jej przyznaniu; - przedłożenie wydruku bądź wyciągu z posiadanego przez żonę rachunku bankowego obrazującego operacje dokonywane w jego ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy Urząd Pracy potwierdzającego fakt, iż wnioskodawca oraz jego syn są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, dla których brak jest stosownych ofert zatrudnienia; - udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej lub kopią stosownego aktu notarialnego ) do kogo należy nieruchomość położona przy ul. [...] w Z. oraz jaka jest jej powierzchnia; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez ZUS potwierdzającego, iż w okresie ostatnich trzech miesięcy nie były za skarżącego oraz jego syna odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. W odpowiedzi na powyższe do tut. Sądu przesłano jedynie część dokumentów źródłowych, z których ustalono, iż żona skarżącego pobiera emeryturę w wysokości 3.313,83 zł netto (vide: decyzja ZUS z dnia [...] r.). Z tego tytułu w zeznaniu podatkowym za 2010 r. zadeklarowała dochody w wysokości 46.745,24 zł. Dodatkowo wykazała też należności z innych źródeł, tj. ze stosunku pracy w kwocie 69.860,94 zł. Wprawdzie na podstawie aktu notarialnego z dnia [...]r. między małżonkami obowiązuje rozdzielność majątkowa, nie mniej jednak skarżący pozostaje na utrzymaniu swojej żony od [...] r., kiedy to utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych (vide: decyzja z dnia [...] r.). W chwili obecnej nie posiada też statusu osoby bezrobotnej, jako że w dniu [...] r. nie stawił się w PUP we wskazanym terminie (vide: decyzja z dnia [...] r.). Jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Z. skarżący zaliczany jest do osób o umiarkowanym stopniu obniżenia sprawności organizmu. Tym samym jego zdolność do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności wymaga częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z kolei syn skarżącego jak wynika z zaświadczenia PUP z dnia [...] r. jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w dniu [...] r. bez prawa do zasiłku, dla którego brak jest stosownych ofert zatrudnienia. Dodatkowo do akt sprawy przedłożono postanowienie referendarza Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. sygn. akt [...] , na podstawie którego skarżący został zwolniony z opłaty od pozwu w wysokości [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, iż użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Tymczasem nadesłana przy piśmie z dnia [...] r., jako uzupełnienie złożonego wniosku, dokumentacja źródłowa okazała się niepełna. Nie zawierała bowiem żadnych wyjaśnień odnośnie wysokości ponoszonych kosztów utrzymania domu położonego przy ul. [...] w Z., a także jego powierzchni. Co więcej brakowało w niej również informacji o tytule prawnym do wskazanej wyżej nieruchomości podanej jako adres zamieszkania strony. Poza tym okoliczność, iż przedłożony materiał dowodowy nie zawierał – mimo stosownego wezwania w tym zakresie - wystawionych przez ZUS zaświadczeń potwierdzających, iż w okresie ostatnich trzech miesięcy nie były za skarżącego i jego syna odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne sprawiła, iż nie można było w sposób jednoznaczny stwierdzić, czy wnioskodawca i jego syn dalej są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, jako że nadesłane w tym przedmiocie dokumenty źródłowe pochodziły z roku 2009 i 2010. Dodatkowo zauważyć również należy, iż we wskazanym wyżej piśmie procesowym, nie zamieszczono stosownych wyjaśnień odnośnie uzyskiwanych dodatkowo przez żonę skarżącego należności ze stosunku pracy (vide: zeznanie podatkowe PIT-37 za 2010 r.), a także nie dołączono do niego wydruków bądź wyciągów z posiadanego przez nią rachunku bankowego obrazującego operacje dokonywane w jego ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Podczas gdy w judykaturze ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, Lex nr 565693, z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, Lex nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, Lex nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, Lex nr 554620 oraz z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, Lex nr 554656). Wobec powyższego trudno było uznać jakoby przedłożony materiał dowodowy oraz podane okoliczności faktyczne były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, skoro zawierały one jedynie informacje o wysokości pobieranej przez żonę skarżącego emerytury bez wskazania miesięcznie ponoszonych wydatków, których wysokość jest niezbędna dla ustalenia jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny spowoduje uiszczenie występujących w sprawie kosztów sądowych, do których zalicza się również należny wpis od skargi w kwocie 500,00 zł. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie znalazł ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04 niepubl. oraz z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II GZ 306/08, Lex nr 532271). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.