III SA/Gl 965/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W motywach powyższego podał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Nie posiada żadnego majątku, tj. nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro, albowiem z uwagi na liczne kontrole zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. W chwili obecnej nie uzyskuje razem z żoną żadnych dochodów. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 8 czerwca 2012 r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie odpisów bądź kserokopii składanych przez skarżącego i jego żonę za 2010 i 2011 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego potwierdzającego, że zeznania takie nie zostały złożone z uwagi na brak dochodów; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, podatek od nieruchomości oraz wskazanie źródeł dochodu, z którego wydatki te są pokrywane; - przedłożenie wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zaświadczenia potwierdzającego, iż zarówno skarżący jak i jego żona nie figurują w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą; - oświadczenie czy skarżący lub jego żona korzystają ze świadczeń z Ośrodka Pomocy Społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie i w jakiej wysokości (należało przedłożyć stosowne decyzje wydane w tym przedmiocie), natomiast w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej należało wskazać inne źródła dochodu, z których pokrywane są koszty bieżącego utrzymania; - wyjaśnienie czy skarżący i jego żona zarejestrowani są w Urzędzie Pracy, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne zaświadczenie o figurowaniu w ewidencji osób bezrobotnych z prawem bądź bez prawa do zasiłku; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez ZUS wskazującego czy w okresie ostatnich sześciu miesięcy były za skarżącego i jego żonę odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych kto jest właścicielem nieruchomości podanej jako miejsce zamieszkania, jaka jest jej powierzchnia oraz na jakich warunkach skarżący z niej korzysta, kto pokrywa wydatki związane z jej utrzymaniem i w jakiej wysokości; - wyjaśnienie czy skarżący korzysta z jakiejkolwiek pomocy swojej rodziny w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należało przedłożyć stosowne oświadczenie złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez członków rodziny wskazujące na rodzaj i zakres udzielanej pomocy; - przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano: zeznania podatkowe T. B., z których ustalono, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie skupu i sprzedaży złomu wypracował on w roku 2010 przychód w kwocie [...] zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania rzędu [...] zł przyniósł stratę wielkości [...] zł. Natomiast w roku 2011 strata ta jako różnica pomiędzy przychodem w kwocie [...] zł, a kosztami jego uzyskania rzędu [...] zł, wynosiła [...] zł. Ponieważ z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej (vide: akt notarialny z dnia [...] r.) nadesłał jedynie kserokopię oświadczenia z dnia [...] r. w przedmiocie uczestniczenia w utrzymaniu wspólnego gospodarstwa domowego, jako że z potwierdzenia zameldowania wystawionego przez Urząd Miasta S. wynika, że pod adresem wskazanym jako miejsce stałego pobytu skarżącego i jego żony figuruje jeszcze ich matka E. B. oraz ojciec A. P. B. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Tymczasem skarżący w sposób dość ogólnikowy zobrazował swoją sytuację rodzinną i majątkową pomijając przy tym wszelkie kwestie związane z kosztami bieżącego utrzymania, ich wysokością oraz źródłami dochodu, z którego te są finansowane. Za niewystarczające uznać również należało nadesłany jako uzupełnienie złożonego wniosku materiał dowodowy. Zarówno zaświadczenie z dnia [...] r. o figurowaniu skarżącego w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą, jak i zeznania podatkowe PIT-36L za 2010 i 2011 r., gdzie wykazane zostały straty z powyższego tytułu nie mogą potwierdzić tezy jakoby skarżący zaprzestał jej prowadzenia i w chwili obecnej nie osiągał żadnych dochodów. Tym bardziej, że nie jest on zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna z prawem bądź bez prawa do zasiłku. Podobne spostrzeżenia nasuwają się w odniesieniu do żony skarżącego, jako że z dokumentów źródłowych przedłożonych przy piśmie z dnia [...] r. nie wynika, że ta nie posiada własnych źródeł dochodu. Wręcz przeciwnie jej oświadczenie o finansowym uczestniczeniu w utrzymaniu wspólnego gospodarstwa domowego, oznacza że wbrew twierdzeniom strony takowe posiada, jednakże ich wysokość nie została wskazana. Wprawdzie na mocy aktu notarialnego z dnia [...] r. między małżonkami zawarta została umowa majątkowa małżeńska, niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, tj. nie może zwalniać z ich ujawnienia. W judykaturze ugruntowany bowiem został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, LEX nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, LEX nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, LEX nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, LEX nr 554620, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, LEX nr 554656 oraz z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, LEX nr 565693). Dlatego też trudno było uznać jakoby przedłożony w sposób wybiórczy materiał dowodowy oraz podane okoliczności faktyczne były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, skoro pod pojęciem "sytuacji majątkowej strony" rozumie się również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe. Dotyczy to nie tylko żony skarżącego ale wszystkich osób zameldowanych pod adresem S. ul. [...]. Tymczasem stan majątkowy i źródła dochodu tych osób nie zostały w żaden sposób podane. Wobec powyższego brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Za takim stanowiskiem przemawia również ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04 niepubl. oraz z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II GZ 306/08, LEX nr 532271). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.