IV SA/Gl 11/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku energetycznego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 7 lipca 2016 r., złożonym do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., M.M. (dalej: skarżący) domagał się przyznania dodatku energetycznego. Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., decyzją z dnia [...] r., nr [...], w punkcie pierwszym przyznał skarżącemu dodatek energetyczny na okres od 1 do 31 lipca 2016 r. w punkcie 2 odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego na okres od lutego do czerwca 2016 r. i wyjaśnił, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia za okres od lutego do czerwca 2016 r. było złożenie przez skarżącego w miesiącu lipcu 2016 r. wniosku o dodatek energetyczny. Skarżący odwołał się od punktu 2 wskazanej powyżej decyzji uznając, że jest niej istotny błąd bowiem cała decyzja dotyczy przyznania dodatku energetycznego, a organ odmówił przyznania mu dodatku mieszkaniowego. Wyjaśnił, że wniosek o przyznanie dodatku energetycznego złożył w miesiącu lipcu, a więc niezwłocznie po doręczeniu mu w dniu 29 czerwca 2016 r. decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy, a warunkiem koniecznym jego przyznania jest udokumentowanie prawa do dodatku mieszkaniowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej w skrócie "k.p.a.") uchyliło decyzję organu I instancji w zaskarżonej części oraz odmówiło przyznania skarżącemu zryczałtowanego dodatku energetycznego za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2016 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 5c ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 220) odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej przysługuje zryczałtowany dodatek energetyczny. Dodatek ten wynosi rocznie nie więcej niż 30% iloczynu limitu zużycia energii elektrycznej oraz średniej ceny energii elektrycznej dla odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, ogłaszanej na podstawie art. 23 ust. 2 pkt 18 lit. d. Wysokość limitu, o którym mowa w ust. 2, wynosi: 1) 900 kWh w roku kalendarzowym - dla gospodarstwa domowego prowadzonego przez osobę samotną; 2) 1250 kWh w roku kalendarzowym - dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 4 osób; 3) 1500 kWh w roku kalendarzowym - dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 5 osób. Zgodnie z definicją ustawową odbiorca wrażliwy energii elektrycznej to osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 180), która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Dodatek energetyczny przyznaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, na wniosek odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, do którego dołącza się kopię umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej. Dodatek ten wynosi miesięcznie 1/12 kwoty rocznej dodatku energetycznego ogłaszanej przez ministra właściwego do spraw energii, na podstawie art. 5c ust. 4 ustawy Prawo energetyczne. Organ wskazał, że z przepisów ustawy Prawo energetyczne nie wynika uprawnienie do przyznania dodatku energetycznego za okres poprzedzający wystąpienie z wnioskiem o jego przyznanie. Wprawdzie przepisy tej ustawy nie formułują zasady przyznawania dodatku energetycznego począwszy od miesiąca złożenia wniosku, ale zasadę tę należy wyprowadzić z wnioskowego charakteru postępowania w sprawie przyznania dodatku energetycznego. Każde wnioskowane świadczenie mające być wypłacanym okresowo jest przyznawane począwszy od miesiąca wystąpienia o jego przyznanie, chyba że przepis szczególny inaczej reguluje początkowy termin przyznawania świadczenia. Skoro, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego w dniu 7 lipca 2016 r., to dodatek energetyczny nie mógł być przyznany za okres poprzedzający złożenie wniosku, mimo dysponowania uprawnieniem do dodatku mieszkaniowego. Brak decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego nie stał na przeszkodzie złożenia wniosku o dodatek energetyczny. Ustawowym wymogiem złożenia wniosku o to świadczenie jest dołączenie kopii umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej (art. 5d ustawy Prawo energetyczne). Chociaż niewątpliwym jest, iż wnioskodawca winien wykazać, że jest odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej, to złożenie wraz z wnioskiem informacji o fakcie, że sprawa przyznania dodatku mieszkaniowego jest w trakcie załatwiania i zobowiązanie się do dostarczenia ostatecznej decyzji rozstrzygającej prawo do dodatku mieszkaniowego byłoby wystarczającym i uzasadnionym działaniem strony (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19.02.2015r., sygn. akt. II SA/Bk 1130/14, LEX nr 1682511). W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o przyznanie wnioskowanego świadczenia, podał, że nie złożył wniosku w przyznanie dodatku energetycznego w trakcie ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego (w styczniu 2016 r.), bowiem nie wiedział o istnieniu tego świadczenia. Uznał, że pracownicy opieki społecznej powinni poinformować go o tym, że dodatek taki mu przysługuje, a także doręczyć mu odpowiednie druki urzędowe na których mógł złożyć stosowny wniosek. O tym, że może ubiegać się o przyznanie dodatku mieszkaniowego dowiedział się pół roku po złożeniu wniosku o dodatek mieszkaniowy i niezwłocznie złożył stosowne dokumenty. Nie powinien jednak ponosić negatywnych konsekwencji niewłaściwej pracy organu, którego zadaniem jest informowanie stron o przysługujących świadczeniach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi. Odpowiadając na zarzut skargi dotyczący nieudzielenia przez pracowników ośrodka pomocy społecznej informacji o prawie do dodatku energetycznego wskazało, że przepisy prawa nie nakładają na organy administracji obowiązku zawiadamiania obywateli o powszechnie obowiązujących aktach prawnych i wynikających z nich uprawnieniach. W piśmie z dnia 11 kwietnia 2017 r. skarżący domagał się zasądzenia kosztów postępowania i opisał swoją trudną sytuację finansową. Jego zdaniem pracownicy pomocy społecznej popełnili błąd i nie dopełnili swoich obowiązków poprzez brak poinformowania go o przysługujących mu uprawnieniach do przyznania dodatku mieszkaniowego. W piśmie z dnia 28 sierpnia 2017 r. skarżący podniósł, że nie doręczenie mu przez pracowników pomocy społecznej druku urzędowego wniosku o przyznanie dodatku energetycznego spowodowało opóźnienie w jego złożeniu, za co on sam nie ponosi odpowiedzialności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Jednocześnie należy stwierdzić, że kryterium legalności podlega uwzględnieniu w fazie orzekania w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. albo w przepisach szczególnych. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 5 c, art. 5d i art. 5e ustawy Prawo energetyczne. Z przepisów tych wynika, że dodatek energetyczny przysługuje tzw. odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej, zdefiniowanemu w art. 3 punkt 13 c tej ustawy i jest przyznawany w drodze decyzji wydawanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Dodatek energetyczny jest wypłacany w okresach miesięcznych, do dnia 10 każdego miesiąca z góry, z wyjątkiem miesiąca stycznia, w którym dodatek energetyczny wypłaca się do 30 stycznia danego roku i miesięcznie stanowi on 1/12 kwoty rocznej dodatku energetycznego ogłaszanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki, na podstawie art. 5 c ust. 4 ustawy Prawo energetyczne. Analiza przepisów ustawy Prawo energetyczne dotyczących dodatku energetycznego prowadzi do wniosku, że dodatek energetyczny nie stanowi części dodatku mieszkaniowego, tak jak to ustawodawca przewidział dla ryczałtu na zakup opału, nazywając go wprost częścią dodatku mieszkaniowego (art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych- obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 180). Dodatek energetyczny jest zatem świadczeniem wypłacanym obok dodatku mieszkaniowego osobie, która wystąpi o jego przyznanie odrębnym wnioskiem, inicjując w ten sposób odrębne postępowanie w sprawie przyznania dodatku energetycznego. Nie istnieje automatyzm w przyznawaniu dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest już pogląd, że otrzymanie każdego z nich wymaga oddzielnych wniosków i spełnienia różnych kryteriów ustawowych określonych w dwóch różnych ustawach (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. II SA/Bk 1130/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. II SA/Sz 618/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 maja 2016 r., sygn. III SA/Kr 1421/15, wszystkie są publikowane w centralnej bazie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). W tym miejscu zaakcentowania wymaga, że dodatek energetyczny jest świadczeniem przyznawanym na wniosek. Każde wnioskowane świadczenie mające być wypłacanym okresowo jest przyznawane począwszy od miesiąca wystąpienia o jego przyznanie, chyba że przepis szczególny inaczej reguluje początkowy termin przyznawania świadczenia. Ustawa Prawo energetyczne nie zawiera regulacji określających termin, od którego takie świadczenie ma być przyznane. Jednakże w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, będącym na etapie prac sejmowych (http:// www.sejm.gov.pl nr druku 2298 - Sejmu RP VII kadencji), przewidziane zostało uzupełnienie art. 5 "d" ustawy - Prawo energetyczne o zapis, że dodatek energetyczny przyznaje się od pierwszego dnia miesiąca po dniu złożenia wniosku o przyznanie dodatku energetycznego. Tak więc w zamierzeniach ustawodawcy jest dalej idące ograniczenie uzyskania dodatku energetycznego, pomijające nawet jego przyznawanie począwszy od miesiąca złożenia wniosku. Skoro zatem skarżący o dodatek energetyczny wystąpił w dniu 7 lipca 2016 r. (co jest okolicznością bezsporną) to dodatek energetyczny nie mógł być przyznany za okres poprzedzający złożenie wniosku mimo dysponowania uprawnieniem do dodatku mieszkaniowego. Na ocenę legalności decyzji nie miała wpływu podnoszona przez skarżącego okoliczność niepoinformowania go przez organy pomocy społecznej o możliwości ubiegania się o to świadczenie, albowiem jak prawidłowo uznał organ odwoławczy organy administracji nie mają obowiązku informowania stron o możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia. W art. 9 k.p.a. została co prawda skonstruowana zasada obowiązku udzielania informacji, zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Granice czasowe realizacji obowiązków organu administracji publicznej wynikających z art. 9 k.p.a. są co do zasady postrzegane jako wyznaczone granicami postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, że obowiązki wynikające z omawianej zasady "są związane bezpośrednio z toczącym się postępowaniem administracyjnym" (wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 maja 2009 r., II SA/Lu 126/09, CBOSA), a ograniczenie zasady ignorantia iuris nocet ma miejsce "w ściśle określonych ramach, a mianowicie od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego do momentu jego zakończenia, a tym samym nie występuje ono już po zakończeniu postępowania administracyjnego" (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 września 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 1015/08; wyrok NSA z dnia 3 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 991/05, CBOSA). W wyroku z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 1301/11 NSA stwierdził, że "obowiązek ujęty w art. 9 k.p.a. nakazuje informowanie stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej. Mowa o stronach uczestniczących już w określonym postępowaniu, w którym obowiązek z art. 9 k.p.a. obciąża organ prowadzący to postępowanie. Nie można wywieść naruszenia art. 9 k.p.a. przez organ, który nie prowadzi jeszcze postępowania i w odniesieniu do sytuacji prawnej podmiotu, który nie jest jeszcze stroną lub uczestnikiem toczącego się postępowania." (CBOSA). Obowiązek organu administracji, o którym mowa w art. 9 k.p.a., należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie obejmuje tych praw i obowiązków, które podlegają ustaleniu w innym postępowaniu (wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt II GSK 188/06, CBOSA). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy przyjdzie zauważyć, że przed dniem złożenia wniosku o przyznanie dodatku energetycznego nie toczyło się postępowanie w tym zakresie, zatem organy pomocy społecznej nie miały obowiązku informowania skarżącego o terminie i trybie złożenia wniosku dotyczącego przyznania świadczenia w postaci dodatku energetycznego. W ocenie składu orzekającego, organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w tej sprawie przepisy prawa oraz ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak również prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zawarte w skardze zarzuty nie doprowadziły do podważenia jej legalności, dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji. W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł być rozpatrzony pozytywnie, bowiem zgodnie z art. 200 p.p.s.a., koszty te przysługują wyłącznie w razie uwzględnienia skargi.