IV SA/Gl 1216/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 24 października 2012 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym E.C. określił, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że od wielu lat uskarża się na poważne problemy zdrowotne stanowiące następstwo pracy na kopalni oraz przebytego wypadku. Równocześnie oświadczył, iż zamieszkuje w Niemczech, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz, że nie posiada żadnych nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Posiada natomiast środki pieniężne w kwocie 4.000 Euro zaoszczędzone w celu sfinansowania przyszłych kosztów, jakie będą wiązać się z pogrzebem własnym lub żony. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie 2.247 Euro, na którą składają się świadczenia rentowe pobierane przezeń (600 Euro) oraz jego małżonkę (ogółem 1.647 Euro). Skarżący dodał, że jest pod stałą opieką kilku lekarzy specjalistów i ponosi w związku z tym znaczne wydatki. Do wniosku dołączona została bogata dokumentacja medyczna potwierdzająca problemy zdrowotne wnioskującego a także sporządzone w języku niemieckim dokumenty dotyczące świadczeń, o których przyznanie się ubiegał. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję wydaną w przedmiocie choroby zawodowej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący korzysta zatem w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w konsekwencji, jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (wnioskodawca został już o tym poinformowany odrębnym pismem Sądu z dnia 30 października 2012 r.). Odnosząc się natomiast do wniosku E.C. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Sytuacja życiowa skarżącego jest wprawdzie niewątpliwie trudna, albowiem jest on - podobnie jak jego małżonka - osobą w podeszłym wieku, uskarża się na liczne schorzenia i - jak podaje - ponosi w związku z tym znaczne koszty leczenia. Należy jednak zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane jedynie takiej stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, sytuacja taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika bowiem jednoznacznie, że posiada on oszczędności w formie środków pieniężnych w kwocie 4.000 Euro, które umożliwiają pokrycie pełnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym. Zgodnie z wywodami skarżącego, wspomniana kwota oszczędności jest przezeń przechowywana na pokrycie przyszłych kosztów pogrzebu jego lub żony. Jakkolwiek trudno kwestionować słuszność dokonania oszczędności na wspomniany cel, to jednak fakt ten nie może przemawiać za przyznaniem stronie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowego, fakt iż wnioskodawca zamierza przeznaczyć posiadane oszczędności na inne cele nie może mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie bowiem oznaczałoby to zaakceptowanie nieuzasadnionego przerzucenia obowiązku strony w partycypowaniu w kosztach postępowania na Skarb Państwa (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt I OZ 731/12 i z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1086/11, a także postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2474/07 i w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 346/07 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z punktu widzenia prawa pomocy nie jest przy tym ważne na jaki cel wnioskodawca przeznacza swoje oszczędności (o ile celem tym nie jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb związanych z koniecznym bieżącym utrzymaniem), lecz posiadany w dniu składania wniosku majątek. Skoro zgromadzone oszczędności skarżący zamierza przeznaczyć na pokrycie przyszłych nieokreślonych kosztów pogrzebu, to opłacenie tymi środkami adwokata nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jego i żony. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem wnioskodawca nie powinien ponieść tak dotkliwej szkody w wyniku opłacenia wydatków związanych z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika, skoro może je pokryć z posiadanych oszczędności. Niezbędne bieżące potrzeby życiowe wnioskującego i jego małżonki zaspakajane są natomiast z dochodu uzyskiwanego przez nich z tytułu rent, który to dochód ma charakter stały, zaś jego wysokość ogółem wynosi 2.247 Euro, co - nawet uwzględniwszy uwarunkowania niemieckie - nie jest kwotą szczególnie niską. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy