IV SA/Gl 431/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta D. decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił uznania E.B. za osobę bezrobotną. Jak wyjaśnił w uzasadnieniu, strona pełni funkcję Prezesa w formie A sp. z o.o. (dalej: Spółka), stąd nie jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i tym samym nie spełnia przesłanek koniecznych do uznania za osobę bezrobotną zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W odwołaniu z dnia 23 lutego 2015 r. strona stwierdza, iż Spółka, założona przez nią wraz z wspólnikiem w 2012r., nie rozpoczęła działalności. Potwierdzają to załączone do odwołania deklaracje CIT8 za 2012r i 2013r. Spółka nie zatrudniała żadnej osoby, nie była rozlicza w ZUS, nie przynosiła dochodów, w związku z czym Prezes spółki i jego wspólnik nie otrzymywali wynagrodzenia. Spółka została zarejestrowana w czasie, gdy strona była zatrudniona na umowę o pracę. W maju 2013r. została zwolniona z pracy i ze względu na stan zdrowia do 8 lutego 2015r. przebywała na świadczeniu rehabilitacyjnym. W istocie nie pełni funkcji Prezesa, ponieważ spółka faktycznie nie rozpoczęła działalności. Nie posiada zaś środków finansowych na jej likwidację (koszt ok. 2500 zł). Jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz poczynione w jego wyniku ustalenia. Jak podkreślił, z brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, że bezrobotnym jest osoba nie zatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jedną z przesłanek uzyskania statusu bezrobotnego jest "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej, lecz gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy jednakże nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy, lecz musi ona oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy. W ocenie organu odwoławczego, z brakiem gotowości do podjęcia pracy związane jest m.in pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki prawa handlowego, który uprawniony jest do składania oświadczeń woli w jej imieniu, a także kierowania jej działalnością i reprezentowania na zewnątrz. Strona nie kwestionuje tego, iż jest Prezesem Spółki, lecz wskazuje na takie okoliczności jak brak dochodów z tytułu pełnienia tej funkcji, jak również nierozpoczęcie prze Spółkę działalności. Zdaniem organu odwoławczego istotne jest to, że na osobie sprawującej funkcję prezesa spółki spoczywają określone obowiązki. Nie ma znaczenia natomiast to, czy takie obowiązki są wykonywane odpłatnie. Zgodnie z art. 201 k.s.h. zarząd ( w tym prezes) prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz.. Dotyczy to wszystkich czynności sadowych i pozasądowych spółki. Zatem dopóki nie dojdzie do podjęcia uchwały o odwołaniu z pełnienia funkcji członka zarządu (prezesa) spółki, bądź rezygnacja z pełnienia tej funkcji, powołany członek zarządu ma określone prawa i obowiązki. Bez znaczenia pozostaje sposób wykonania obowiązków oraz wola członka zarządu co do zakresu korzystania z możliwych do uzyskania praw (w tym wynagrodzenia). W ocenie organu odwoławczego, wobec wynikających z Kodeksu spółek handlowych obowiązków przypisanych członkowi zarządu, nie można stwierdzić, że strona jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co stanowi podstawę do odmowy uznania jej za osobę bezrobotną. Z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy nie wynika, że w każdym przypadku członkostwo osoby (niezatrudnionej) w zarządzie spółki prawa handlowego wyklucza możliwość nabycia statusu osoby bezrobotnej. Koniecznym jest ustalenie, czy osoba ta w danej sytuacji faktycznej jest gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem organu odwoławczego, strona postępowania pomimo deklaracji w tym zakresie, takiej gotowości nie wykazała. Będąc jednym z dwóch członków Zarządu Spółki z o.o. i wykonując obowiązki Prezesa tego Zarządu, choć jak podnosi, nie osiąga z tego tytułu wynagrodzenia, to jednak uprawniona jest do podejmowania decyzji w zakresie działalności Spółki i reprezentowania jej na zewnątrz. Obowiązki E.B. jako Prezesa Zarządu firmy A Sp. z o.o. kolidują z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia, co wyklucza nabycie statusu osoby bezrobotnej. W skardze z dnia 1 kwietnia 2015 r. E.B. żąda uchylenia decyzji Wojewody [...]. Jak podnosi w uzasadnieniu skargi, wbrew stanowisku przyjętemu przez organ odwoławczy pozostawanie prezesem niedziałającej spółki nie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia. Wskazuje m.in. że w czasie rejestrowania spółki oraz przez kolejne 2 lata od momentu jej zarejestrowania pracowała na pełen etat w firmie i w związku z tym nie występowały żadne kolizje. Jedynymi jej obowiązkami jest przedstawienie rocznego sprawozdania wobec Urzędu Skarbowego oraz Krajowego Rejestru Sądowego. W przypadku nie działającej spółki takie sprawozdanie zostało wypełnione i w ciągu jednego dnia przesłane do odpowiednich organów. Poza tym nie ma żadnych innych obowiązków wobec firmy, jak również nie kieruje jej działalnością oraz nie reprezentuje firmy na zewnątrz ponieważ Spółka nigdy nie rozpoczęła swojej działalności. Jej celem jest likwidacja firmy, co wiąże się z kosztami około 250 zł. Od miesiąca lutego nie posiada żadnych dochodów. Ponadto jest matką samotnie wychowującą dziecko, a ojciec dziecka nie płaci zasądzonych alimentów. W związku z tym nie otrzymuje zasiłku rodzinnego, nie także uzyskać żadnej pomocy z opieki społecznej. Jest zdana na pomoc swoich chorych rodziców, dysponujących niskimi emerytury. Jest zdolna i gotowa do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody pod względem jej zgodności z prawem, uznać należało, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostawało, czy skarżący będąc prezesem spółki prawa handlowego mogła uzyskać status osoby bezrobotnej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. z 2015 r., poz. 149 ze zm., dalej: ustawa), zawierający definicję osoby bezrobotnej. Definicja ta, jako jeden z warunków nieodzownych dla uznania za osobę bezrobotną, przewiduje "zdolność i gotowość podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, albo innej pracy zarobkowej". Dla uzyskania, jak i kontynuowania statusu bezrobotnego nieodzownym było, by warunek ten był spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez dalszy okres korzystania z tego statusu. Według poglądów doktryny wyrażonych na tle powyższej regulacji przez "zdolność" rozumieć należy zdolność psychofizyczną do podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, zaś weryfikator "gotowości" stanowić ma rzeczywista wola pracowania i znajdowanie się w sytuacji umożliwiającej rozpoczęcie pracy w ramach stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą lub innej umowy cywilnoprawnej (por. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - komentarz pod red. Z.Górala, Warszawa 2011, s. 50-51). Z kolei orzecznictwo sądowoadministracyjne "gotowość" zmiany swego statusu odnosi do sytuacji, gdy dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1008/10). Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego, lecz musi być ona oceniana również w kategoriach obiektywnych, co oznacza rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 338/11). Co istotne gotowość nie oznacza przy tym całkowitego zakazu podejmowania przez osobę bezrobotną jakiegokolwiek zajęcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 176/11). Uwzględniając bowiem, iż z definicji osoby bezrobotnej wynika, że jest to osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, przyjmuje się, że zajęcia niezarobkowe mogą być przez osobę bezrobotną wykonywane, o ile nie kolidują z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 761/13). Odnosząc się do sformułowanej przez orzekające w sprawie organy oceny o braku gotowości E.B. do podjęcia zatrudnienia, powodowanego pełnieniem przez skarżącą funkcji Prezesa Spółki, zwrócić należy w tym miejscu uwagę na ugruntowane stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym za błędną uznaje się konstatację, że samo pełnienie funkcji członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi przeszkodę do uznania za osobę bezrobotną. Podnosi się, iż z art. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wynika, że w każdym przypadku członkostwo osoby (w spółce niezatrudnionej) w zarządzie tejże spółki wyklucza możliwość uznania takiej osoby za osobę bezrobotną. Nieodzowne jest bowiem ustalenie, czy osoba ta jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, przy czym ocena ta winna odnosić się do obiektywnie i realnie ocenionej sytuacji faktycznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 1184/07, z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 141/12, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 573/09, z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 746/12). W świetle tak rozumianego pojęcia gotowości do podjęcia zatrudnienia odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej nastąpić może tylko wówczas, gdy w konkretnym przypadku organ ustali, że pełnienie funkcji prezesa spółki prawa handlowego np. z uwagi na prowadzenie przez spółkę działalności gospodarczej, wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, co słusznie stwierdzone zostało także przez Wojewodę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie za przedwczesne jednakże uznał stanowisko organów obu instancji, że skarżąca na dzień odmowy uznania jej za osobę bezrobotną ([...]r.) nie spełniała tejże przesłanki z powodu pełnienia funkcji Prezesa Spółki. Analiza zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego wskazuje bowiem, że orzekające w sprawie organy nie dysponowały dowodami niezbędnymi dla dokonania prawidłowych i istotnych, z punktu widzenia materialnej podstawy rozstrzygnięcia, ustaleń faktycznych. Swoja ocenę oparły jedynie na analizie obowiązków prezesa spółki wynikających z k.s.h., a nie na ustaleniach dotyczących rzeczywistego obciążenia skarżącej tymi obowiązkami. Zaniechanie przeprowadzenia dowodu z ww. dokumentów za przedwczesne, a tym samym pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej czyni sformułowane w zaskarżonej decyzji stwierdzenie Wojewody, iż pełnienie funkcji wiceprezesa zarządu prowadzącej działalność gospodarczą spółki stanowi okoliczność zaprzeczającą gotowości i zdolności do podjęcia zatrudnienia. Z uwagi na dostrzeżone uchybienia uznać należało, iż w prowadzonym przez Starostę, jak i Wojewodę postępowaniu doszło do naruszenia ogólnych przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i rozwijającego zasadę prawdy obiektywnej przepisu art. 77 § 1 k.p.a. oraz statuującego zasadę oceny dowodów art. 80 k.p.a. Zaznaczyć trzeba, że z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest przepis art. 77 § 1 k.p.a., który obciąża organ obowiązkiem czynnego działania w postępowaniu wyjaśniającym w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również przepis art. 80 k.p.a. nakazujący organowi dokonywanie oceny w przedmiocie udowodnienia danych okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią przedstawione powyżej uwagi co do zakresu postępowania wyjaśniającego na okoliczność rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia przez skarżącą pełniącą funkcję Prezesa Spółki. Z przedstawionych powyżej względów należało orzec jak w sentencji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).