IV SA/Gl 485/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi A.S. nadała do Sądu pismo procesowe datowane na 27 maja 2013 r., w którym zażądała zwolnienia z tej opłaty powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 10 czerwca 2013 r. skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wywiodła, że gospodaruje samotnie i utrzymuje się z renty, w kwocie netto 1.305,92 zł (brutto 1.559,25 zł) oraz z dodatku pielęgnacyjnego, w wysokości 153 zł, ponosząc przy tym miesięczne koszty utrzymania z tytułu czynszu (434,50 zł), opłat za energię elektryczną (129,68 zł - opłata co 2 miesiące), gaz (około 45 zł), telewizję (45,00 zł) i telefon (48,04 zł), a także składki ubezpieczeniowej (53,50 zł), z kolei na wyżywienie, środki czystości itp. przeznacza około 600 zł. Równocześnie podkreśliła, iż uskarża się na poważne kłopoty zdrowotne (jest osobą niepełnosprawną) i ponosi znaczne koszty leczenia, w wysokości co najmniej 140 zł miesięcznie. Nadto wnioskująca zadeklarowała, że posiada udział (w wysokości ½) w garażu o powierzchni 20,40 m2, natomiast z zamieszkiwanego lokalu o powierzchni 40,85 m2 korzysta "bezumownie". Dodała również, że posiada zasoby pieniężne będąc współwłaścicielką lokaty (udział wynoszący ½), na której zdeponowano kwotę 87.000 zł. W tym miejscu zaznaczyła, iż pieniądze te stanowią zabezpieczenie na wypadek pogorszenia jej stanu zdrowia i konieczności zatrudnienia fachowej opieki pielęgnacyjnej. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku A.S. należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Sytuacja życiowa skarżącej jest wprawdzie niewątpliwie trudna, albowiem jest ona osobą o złym stanie zdrowia, uskarża się na poważne schorzenia, legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności (vide: orzeczenie stanowiące kartę nr 37 akt administracyjnych) i uzyskuje relatywnie niewysoki (uwzględniwszy deklarowany poziom kosztów utrzymania) dochód z tytułu renty wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, w kwocie netto ogółem 1.458,92 zł. Należy jednak zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane jedynie takiej stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, sytuacja taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynika bowiem jednoznacznie, że posiada ona oszczędności w formie środków pieniężnych, w kwocie 43.500 zł (jest współwłaścicielką - udział wynoszący ½ - środków zdeponowanych na lokacie bankowej, w wysokości 87.000 zł), co umożliwia pokrycie pełnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym. Zgodnie z wywodami skarżącej, wspomniana kwota oszczędności jest przezeń przechowywana jako zabezpieczenie na pokrycie ewentualnych kosztów opieki pielęgnacyjnej, w przypadku, gdyby jej stan zdrowia uległ w przyszłości pogorszeniu. Jakkolwiek trudno kwestionować słuszność dokonania oszczędności na wspomniany cel, to jednak fakt ten nie może przemawiać za przyznaniem stronie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowego, fakt iż wnioskodawca zamierza przeznaczyć posiadane oszczędności na inne cele nie może mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, bowiem oznaczałoby to zaakceptowanie nieuzasadnionego przerzucenia obowiązku strony w partycypowaniu w kosztach postępowania na Skarb Państwa (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt I OZ 731/12 i z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1086/11, a także postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2474/07 i w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Go 346/07 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z punktu widzenia prawa pomocy nie jest przy tym ważne na jaki cel wnioskodawca przeznacza swoje oszczędności (o ile celem tym nie jest zaspokojenie niezbędnych bieżących potrzeb związanych z koniecznym utrzymaniem), lecz posiadany w dniu składania wniosku majątek. Tymczasem, skoro zgromadzone oszczędności skarżąca zamierza przeznaczyć na pokrycie przyszłych nieokreślonych kosztów, to opłacenie tymi środkami wpisu od skargi nie spowoduje uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie budzi wątpliwości, że wnioskodawczyni nie poniesie tak dotkliwej szkody w wyniku opłacenia kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, zwłaszcza że na aktualnym etapie postępowania sprowadzają się one do wpisu od skargi, w wysokości 200 zł, a zatem niewspółmiernie niskiej w stosunku do kwoty posiadanych przez nią oszczędności (wspomniana opłata stanowi zaledwie niecałe 0,5 % tej kwoty). Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy