IV SA/Gl 486/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...]. Prezydenta Miasta R. decyzją Nr [...] z dnia [...]r. odmówił A.M. przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka K.D. ur. [...] września 2011 r., jednorazowo w miesiącu lutym 2012 r. w wysokości 1000 zł.. W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., iż A.M. (matka dziecka) pozostawała pod opieką medyczną od 12 tygodnia ciąży. Zgodnie zaś z art. 15 b ustawy o świadczeniach rodzinnych zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Dlatego też należało odmówić przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Od tej decyzji w terminie odwołanie wniosła strona wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Strona podniosła, iż o ciąży dowiedziała się w 5 tygodniu. Na termin pierwszej wizyty została umówiona na dzień 10 lutego2011 r., jednakże wizyta została odwołana z powodu nieobecności lekarza. Jednoczesnie do odwołania strona przedłożyła zaświadczenie, iż w tym dniu stawiła się na wizytę, ponieważ chciała mieć usprawiedliwienie nieobecności na praktykach. Nowy termin wizyty ustalono na dzień 10 marca 2011 r.. Strona wyjaśniła także, iż wniosek złożyła dlatego tak późno, gdyż oczekiwała na uzyskanie pełnoletniości i odbiór dowodu osobistego. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz.1071) w związku z art. 15 b ustawy o świadczeniach rodzinnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie wszczęte zostało na wniosek strony, który wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 14 lutego 2012 r. , w którym strona zwróciła się o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka K.D. ur. [...] września 2011 r.. Do wniosku strona przedłożyła zaświadczenie wystawione przez położną z dnia 27 października 2011 r. stwierdzające, iż A.M. postawała pod opieką medyczną od 16 lutego 2011 r. tj. od 12 tygodnia ciąży do porodu. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 15 b ustawy o świadczeniach rodzinnych z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko. Jednocześnie organ ten omówił prawne warunki przyznania tego świadczenia, akcentując m.in., że przedmiotowa zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, przy czym pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Nadto organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 05 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2010 Nr 50 poz. 301) dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15 b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 i 3 tej ustawy matka lub ojciec dziecka, którzy przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie otrzymali dodatku z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, mają prawo złożenia wniosku o wypłatę tych świadczeń na zasadach określonych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, z zastrzeżeniem art. 3 niniejszej ustawy. Wnioski, o których mowa w ust. 1 , składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Podniesiono, że ustawa z dnia 05 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych weszła w życie z dniem ogłoszenia tj. 31 marca 2010 r.. Jednocześnie organ zaznaczył, że zgodnie z aktualnie obowiązującym przepisem art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Z akt sprawy wynika, iż matka dziecka K.D. ur. [...] września 2011 r. - A.M. pozostawała pod opieką medyczną od 12 tygodnia ciąży do porodu, a tym samym strona nie spełnia wszystkich koniecznych warunków uprawniających do przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Kolegium wskazało, iż nie mogło także uwzględnić w niniejszej sprawie okoliczności podniesionej przez stronę w odwołaniu, iż termin pierwszej wizyty lekarskiej został ustalony na 10 lutego 2011 r., gdyż wizyta ta się nie odbyła, a nawet gdyby ten termin uwzględnić to miałaby ona miejsce w 11 tygodniu ciąży. ( skoro dzień 16 lutego 2011 r. był 12 tygodniem ciąży - zgodnie z zaświadczeniem z dnia 27 października 2011 r.). Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie nie można odwołać się do regulacji, iż przedmiotowa zapomoga przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną, gdyż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 05 marca 2010 r. było to możliwe jedynie do 31 grudnia 2011 r. Z uwagi na fakt, iż organy administracji publicznej orzekają w niniejszej sprawie po dacie 31 grudnia 2011 r. zobligowane są do stosowania aktualnie obowiązujących przepisów prawa tj. art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Jednocześnie tut. Kolegium zauważa, iż przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (...) odnosi się do dzieci urodzonych przed datą 31 marca 2010 r., przy czym w tych sprawach wniosek o zapomogę należało złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (ustawa weszła w życie 31 marca 2010 r.) tj. do 30 września 2010 r.. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca A.M. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Podniosła, że według jej obliczeń zgłosiła się do lekarza w piątym tygodniu ciąży, lecz z uwagi na niewydolność systemu opieki zdrowotnej wizyta u lekarza została jej wyznaczona dopiero kilka tygodni później. Zaznaczyła też, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie było ją stać na prywatną opiekę lekarską. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia odmowy przyznania skarżącej prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Zasady przyznawania powyższego świadczenia określone zostały w art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Po myśli art. 15b ust. 1 i 2 w/wym. ustawy - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji - jednorazowa zapomoga w wysokości 1000 zł, z tytułu urodzenia się żywego dziecka, przyznawana jest - niezależnie od wysokości dochodów - matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka. Wniosek o wypłatę omawianego świadczenia, stosownie do art. 15b ust. 3 ustawy, składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Godzi się w tym miejscu podkreślić, iż na mocy art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 06 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654) wprowadzono do art. 15 b ustawy o świadczeniach rodzinnych ustęp 5, zgodnie z którym przedmiotowa zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, a pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza zaświadczenie lekarskie lub zaświadczenie wystawione przez położną (ustęp 6). W myśl art. 18 ustawy zmieniającej wskazany wyżej obowiązek potwierdzenia opieki medycznej od nie później niż 10 tygodnia ciąży wszedł w życie z dniem 01 listopada 2009 r. Nie sposób jednakże nie zauważyć, że z mocy art. 3 ustawy z dnia 05 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 50, poz. 301) odroczono obowiązek stosowania przepisu art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po myśli tej normy dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługiwały po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Stąd też analiza zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu materiału dowodowego na gruncie wyżej naprowadzonych przepisów prawa prowadzi do wniosku, iż organy orzekające w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka błędnie uznały, iż nie została spełniona obligatoryjna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, określona w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, bowiem prawidłowe odkodowanie wyżej wskazanego zapisu prawa prowadzi do wniosku, że obowiązek wykazania pozostawania pod tą opieką nie obejmował skarżącej. Stosownie bowiem do zapisu art. 3 ustawy z dnia 05 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkiem lekarzy jest wydawanie zaświadczeń w stosunku do kobiet, które z dniem 01 stycznia 2012 r. znajdą się w 10 tygodniu ciąży, zaś obowiązkiem kobiety jest zabieganie o stosowną dokumentację medyczną, która z dniem porodu może stanowić podstawę do wykazania pozostawania pod opieką od 10 tygodnia ciąży. Skoro tak, to obowiązek ten dotyczy kobiet znajdujących się od dnia 01 stycznia 2012 r. w dziesiątym tygodniu ciąży, bowiem do dnia 31 grudnia 2012 r. stosowanie art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych było zawieszone. Tym samym w stosunku do kobiet, które urodziły żywe dzieci, ale nie mogły ubiegać się o założenie medycznej dokumentacji ciążowej od 10 tygodnia ciąży, gdyż w dniu 01 stycznia 2012 r. upłynął już względem nich ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży, nie można wymagać przedstawienia zaświadczenia określonego w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Godzi się tu zaakcentować, że przedmiotowa problematyka spełniania wskazanej wyżej przesłanki przez osobę ubiegająca się o zapomogę była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Można tu wskazać na następujące orzeczenia – wyrok WSA w Opolu z dnia 07 grudnia 2012 r. ,II SA/Op 476/12, wyrok WSA w Olsztynie z 26 czerwca 2012 r., II SA/Ol 397/12; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 24 października 2012 r., II SA/Go 771/12; wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2012 r., VIII SA/Wa 432/12; wyrok WSA w Lublinie z 18 października 2012 r., II SA/Lu 683/12; wyroki WSA w Poznaniu z 18 października 2012 r., IV SA/Po 942/12 i z 6 września 2012 r., II SA/Po 564/12, wyrok WSA w Opolu z 22 września 2011 r., II SA/Op 248/11(wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać trzeba, że skarżąca urodziła dziecko w dniu [...] września 2011 r.. Stąd też, zarówno w dniu narodzin dziecka, jak i w okresie ciąży skarżącej nie obowiązywał przepis art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzależniający otrzymanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się żywego dziecka od pozostawania przez kobietę pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Tym samym obowiązek przedstawienia stosownego zaświadczenia nie mógł być na skarżącą nałożony, a co za tym idzie, jej nie dotyczył. Zastosowanie przepisu art. 15 b ust. 5 cytowanej ustawy zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2011 r., a więc możliwość jego zastosowania powstała z dniem 01 stycznia 2012 r., czyli w czasie, gdy w odniesieniu do skarżącej upłynął już ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży, bowiem w dniu 31 grudnia 2011 r. nastąpił poród. Należy przy tym zaznaczyć, iż dla prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących przedmiotowego świadczenia istotna jest data, w której miało miejsce zdarzenie, od którego przepisy te uzależniają otrzymanie danego świadczenia, nie zaś data złożenia wniosku o jego wypłatę, (termin ten, w myśl art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wynosi 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka). Podsumowując wskazać należy, że obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu nie dotyczy skarżącej, a tym samym brak było podstaw do badania przez organ rozpoznający złożony przez skarżącą wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka przesłanki określonej w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2012 r. Stąd też, rozpoznając ponownie sprawę, organy wezmą pod uwagę powyższe wskazania Sądu i dokonają właściwej interpretacji przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie oraz ponownie przeanalizują i dokładnie zbadają stan faktyczny sprawy, wydając stosowną decyzję. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.