IV SA/Gl 487/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta R. decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił A. M. przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka K. D. w okresie zasiłkowym 2011/2012. W uzasadnieniu decyzji organ podał m. in., iż A. M. (matka dziecka) pozostawała pod opieką medyczną od 12 tygodnia ciąży. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Dlatego też należało odmówić przyznania prawa do tego świadczenia. Od tej decyzji w terminie odwołanie wniosła A. M. wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Strona podniosła, iż o ciąży dowiedziała się w 5 tygodniu. Na termin pierwszej wizyty została umówiona na dzień 10 lutego 2011 r., jednakże wizyta ta została odwołana z powodu nieobecności lekarza. Jednocześnie do odwołania strona załączyła zaświadczenie, iż w tym dniu stawiła się na wizytę, ponieważ chciała mieć usprawiedliwienie nieobecności na praktykach. Nowy termin wizyty ustalono jej na dzień 10 marca 2011 r. Strona wyjaśniła także, iż wniosek w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego złożyła dlatego tak późno, gdyż oczekiwała na uzyskanie pełnoletniości i odbiór dowodu osobistego. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. "15 b" ustawy o świadczeniach rodzinnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie wszczęte zostało na wniosek strony, który wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 14 lutego 2012 r. We wniosku tym strona zwróciła się m. in. o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia w dniu 5 września 2011 r. dziecka K. D. Do wniosku strona załączyła zaświadczenie wystawione przez położną z dnia 27 października 2011 r. stwierdzające, iż A. M. pozostawała pod opieka medyczną do 16 lutego 2011 r. tj. od 12 tygodnia ciąży do porodu. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Dodatek przysługuje jednorazowo w wysokości 1.000,00 zł. Jednocześnie organ ten omówił prawne warunki przyznania tego świadczenia, akcentując m. in., że przedmiotowy dodatek przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, przy czym pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Nadto organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 50, poz. 301) dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15 b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 i 3 tej ustawy matka lub ojciec dziecka, którzy przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie otrzymali dodatku z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15 b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mają prawo złożenia wniosku o wypłatę tych świadczeń na zasadach określonych w przepisach wspomnianej ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. z zastrzeżeniem art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. Wnioski, o których mowa w ust. 1, składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Podniesiono, że ustawa z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych weszła w życie z dniem ogłoszenia tj. 31 marca 2010 r. Jednocześnie organ zaznaczył, że zgodnie z aktualnie obowiązującym przepisem art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Z akt sprawy wynika natomiast, że matka dziecka K. D. ur. 5 września 2011 r. – A. M. pozostawała pod opieka medyczną od 12 tygodnia ciąży do porodu, a tym samym nie spełnia wszystkich koniecznych warunków uprawniających do przyznania prawa do dodatku z tytułu urodzenia się dziecka. Kolegium wskazało, że nie mogło także uwzględnić w niniejszej sprawie okoliczności podniesionej przez stronę w odwołaniu, iż termin pierwszej wizyty lekarskiej został ustalony na 10 lutego 2011 r., gdyż wizyta ta się nie odbyła, a nawet gdyby ten termin uwzględnić to miałaby ona miejsce w 11 tygodniu ciąży (skoro dzień 16 lutego 2011 r. był 12 tygodniem ciąży – zgodnie z zaświadczeniem z dnia 27 października 2011 r.). Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie nie można odwołać się do regulacji, iż przedmiotowy dodatek przysługuje po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną, gdyż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. było to możliwe jedynie do 31 grudnia 2011 r. Z uwagi na fakt, iż organy administracji publicznej orzekają w niniejszej sprawie po dacie 31 grudnia 2011 r. zobligowane są do stosowania aktualnie obowiązujących przepisów prawa tj. art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym dodatek przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Jednocześnie zauważono, iż przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (...) odnosi się do dzieci urodzonych przed datą 31 marca 2010 r., przy czym w tych sprawach wniosek o dodatek należało złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (ustawa weszła w życie 31 marca 2010 r.) tj. do 30 września 2010 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. M. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Podniosła, że według jej obliczeń zgłosiła się do lekarza w piątym tygodniu ciąży, lecz z uwagi na niewydolność systemu opieki zdrowotnej wizyta u lekarza została jej wyznaczona dopiero kilka tygodni później. Zaznaczyła też, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie było ją stać na prywatną opiekę lekarską. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia odmowy przyznania skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Zasady przyznawania powyższego świadczenia określone zostały w art. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Po myśli art. 9 w/wym. ustawy – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji – dodatek z tytułu urodzenia dziecka w wysokości 1.000,00 zł przyznawany jest matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka. Należy w tym miejscu podkreślić, że na mocy art. 7 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654) wprowadzono do art. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustęp 6, zgodnie z którym przedmiotowy dodatek przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, a pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza zaświadczenie lekarskie lub zaświadczenie wystawione przez położną (ustęp 7). W myśl art. 18 ustawy zmieniającej wskazany wyżej obowiązek potwierdzenia opieki medycznej od nie później niż 10 tygodnia ciąży wszedł w życie z dniem 1 listopada 2009 r. Nie sposób jednakże nie zauważyć, że z mocy art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 50, poz. 301) odroczono obowiązek stosowania przepisu art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po myśli tej normy dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15 b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługiwały po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Stąd też analiza zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu materiału dowodowego na gruncie wyżej naprowadzonych przepisów prawa prowadzi do konkluzji, że organy orzekające w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie dodatku z tytułu urodzenia dziecka błędnie uznały, iż nie została spełniona obligatoryjna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, określona w art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, bowiem prawidłowe odkodowanie wyżej wskazanego zapisu prawa prowadzi do wniosku, że obowiązek wykazania pozostawania pod tą opieką nie obejmował skarżącej. Stosownie bowiem do treści art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkiem lekarzy jest wydawanie zaświadczeń w stosunku do kobiet, które z dniem 1 stycznia 2012 r. znajdują się w 10 tygodniu ciąży, zaś obowiązkiem kobiety jest zabieganie o stosowną dokumentację medyczną, która z dniem porodu może stanowić podstawę do wykazania pozostawania pod opieką od 10 tygodnia ciąży. Skoro tak, to obowiązek ten dotyczy kobiet znajdujących się od dnia 1 stycznia 2012 r. w dziesiątym tygodniu ciąży, bowiem do dnia 31 grudnia 2011 r. stosowanie art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych było zawieszone. Tym samym w stosunku do kobiet, które urodziły dzieci, ale nie mogły ubiegać się o założenie medycznej dokumentacji ciążowej od 10 tygodnia ciąży, gdyż w dniu 1 stycznia 2012 r. upłynął już względem nich ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży, nie można wymagać przedstawienia zaświadczenia określonego w art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy zaakcentować, że przedmiotowa problematyka spełnienia wskazanej wyżej przesłanki przez osobę ubiegającą się o dodatek (zapomogę) była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Można tu wskazać na następujące orzeczenia – wyrok WSA w Opolu z dnia 7 grudnia 2012 r., II SA/Op 476/12, wyrok WSA w Olsztynie z 26 czerwca 2012 r., II SA/Ol 379/12, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 24 października 2012 r., II SA/Go 771/12, wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2012 r., VIII SA/Wa 432/12, wyrok WSA w Lublinie z 18 października 32012 r., II SA/Lu 683/12, wyroki WSA w Poznaniu z 18 października 2012 r., IV SA/Po 942/12 i z 6 września 2012 r., II SA/Po 564/12 (wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń OBOSA). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać trzeba, że skarżąca urodziła dziecko w dniu 5 września 2011 r. Stąd też, zarówno w dniu narodzin dziecka, jak i w okresie ciąży skarżącej nie obowiązywał przepis art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzależniający otrzymanie dodatku z tytułu urodzenia dziecka od pozostawania przez kobietę pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Tym samym obowiązek przedstawienia stosownego zaświadczenia nie mógł być na skarżącą nałożony, a co za tym idzie, jej nie dotyczył. Zastosowanie przepisu art. 9 ust. 6 cytowanej ustawy zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2011 r., a zatem możliwość jego stosowania powstała z dniem 1 stycznia 2012 r., czyli w czasie, gdy w odniesieniu do skarżącej upłynął już ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży, bowiem w dniu 5 września 2011 r. nastąpił poród. Należy przy tym zaznaczyć, iż dla prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących przedmiotowego świadczenia istotna jest data zdarzenia od którego przepisy te uzależniają otrzymanie danego świadczenia, nie zaś data złożenia wniosku o jego wypłatę. Reasumując raz jeszcze wskazać trzeba, że obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu nie dotyczy skarżącej, a tym samym brak było podstaw do badania przez organ rozpoznający złożony przez skarżącą wniosek o wypłatę dodatku z tytułu urodzenia dziecka przesłanki określonej w art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. Stąd też, rozpoznając ponownie sprawę, organy wezmą pod uwagę powyższe wskazania Sądu i dokonają właściwej interpretacji przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie oraz ponownie przeanalizują i dokładnie zbadają stan faktyczny sprawy, wydając stosowną decyzję. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Równocześnie Sąd odstąpił od orzekania w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 cyt. wyżej ustawy, albowiem jest ona rozstrzygnięciem odmawiającym przyznania świadczenia, a tym samym nie podlega wykonaniu.